مرزهای مشترک ایران با کشورهای همسایه، به‌ویژه در استان‌های مرزی، از مهم‌ترین ظرفیت‌های توسعه اقتصادی به شمار می‌روند؛ ظرفیتی که اگر با برنامه‌ریزی دقیق، دیپلماسی اقتصادی فعال و حمایت از بخش خصوصی همراه شود، می‌تواند به موتور محرک اشتغال، صادرات و رونق تولید تبدیل شود.
استان کردستان با برخورداری از مرز مشترک با اقلیم کردستان عراق، نزدیکی فرهنگی و اجتماعی با بازارهای منطقه و وجود مناطق آزاد تجاری بانه و مریوان، از ظرفیت ویژه‌ای برای توسعه تعاملات اقتصادی برخوردار است؛ با این حال، فعالان اقتصادی و مسئولان بارها بر ضرورت بهره‌گیری بیشتر از این مزیت راهبردی تأکید کرده‌اند.
در همین راستا، در نشست کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با رئیس کل گمرک ایران، موضوع ظرفیت‌های مرزی، نقش مناطق آزاد و ضرورت تقویت زیرساخت‌های تجارت خارجی مورد بررسی قرار گرفت.
در این نشست که با حضور فرود عسگری، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس کل گمرک ایران، معاون حقوقی و امور مجلس وزارت اقتصاد، معاونان و مدیران ستادی گمرک و اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس برگزار شد، علیرضا زندیان، نماینده مردم بیجار و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، به تشریح دغدغه‌ها و ظرفیت‌های اقتصادی استان کردستان پرداخته است که پیگیری جزئیات آن در ادامه شرح داده شده است.
*با توجه به ظرفیت‌های مرزی کردستان، مهم‌ترین مطالبه شما در این نشست چه بود؟
یکی از موضوعات مهمی که در این نشست مطرح شد، ظرفیت‌های ارزشمند مناطق آزاد بانه و مریوان و همچنین فرصت‌های ناشی از مرز مشترک استان کردستان با اقلیم کردستان عراق بود.
این مرز به دلیل اشتراکات اجتماعی، فرهنگی و ارتباطات دیرینه میان مردم دو سوی مرز، یک فرصت کم‌نظیر اقتصادی محسوب می‌شود که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
متأسفانه از این ظرفیت غنی آن‌گونه که شایسته است استفاده نشده و لازم است گمرک و سایر دستگاه‌های مرتبط با نگاه توسعه‌ای‌تر، زمینه تسهیل تجارت، افزایش صادرات و تقویت ارتباطات اقتصادی با بازار اقلیم کردستان عراق را فراهم کنند.
*یکی از محورهای مطرح‌شده، موضوع رایزن‌های اقتصادی بود. در این زمینه چه دیدگاهی دارید؟
یکی از نیازهای جدی در مسیر توسعه تجارت خارجی، تقویت نقش رایزن‌های اقتصادی و حمایت از فعالیت‌های آنان است. رایزن‌های اقتصادی می‌توانند نقش مهمی در شناسایی بازارهای هدف، معرفی ظرفیت‌های تولیدی کشور و ایجاد ارتباط میان فعالان اقتصادی ایفا کنند.
اگر بخواهیم از ظرفیت بازارهای منطقه به‌ویژه اقلیم کردستان عراق استفاده کنیم، باید دیپلماسی اقتصادی فعال‌تر شود و ابزارهای لازم برای حضور مؤثرتر در این بازارها فراهم شود.
*برخی کشورها توانسته‌اند از ظرفیت بازار عراق برای توسعه اقتصادی خود استفاده کنند. تجربه آن‌ها چه درسی برای ایران دارد؟
کشورهایی مانند ترکیه با برنامه‌ریزی دقیق، شناخت ظرفیت‌های منطقه و سرمایه‌گذاری هدفمند توانسته‌اند حضور اقتصادی خود را در عراق تقویت کنند.
این کشور با ایجاد بانک‌ها، هلدینگ‌ها و سرمایه‌گذاری در شهرهای مختلف عراق، توانسته است سهم قابل توجهی از بازار این کشور را به دست آورد و در توسعه اقتصاد خود اثرگذار باشد.
ما نیز باید با شناخت ظرفیت‌های موجود، برنامه‌ریزی منسجم و حمایت از فعالان اقتصادی، زمینه حضور قدرتمندتر ایران در بازارهای منطقه را فراهم کنیم.
*درباره نقش مناطق آزاد بانه و مریوان چه انتظاری وجود دارد؟
نباید نگاه ما به مناطق آزاد تنها به موضوعاتی مانند ورود خودروهای خارجی محدود شود. مناطق آزاد ظرفیت‌های بسیار گسترده‌تری در حوزه‌های تجارت، صادرات، تولید، سرمایه‌گذاری، گردشگری و خدمات دارند.
ضروری است با نگاهی جامع‌تر، از همه ظرفیت‌های این مناطق استفاده شود و برای توسعه اقتصادی آن‌ها به دنبال راهکارهای متنوع و جایگزین باشیم.
مناطق آزاد می‌توانند به سکوی پرتاب اقتصاد منطقه تبدیل شوند؛ به شرط آنکه سیاست‌گذاری مناسب، حمایت دستگاه‌های اجرایی و برنامه‌ریزی هدفمند در این زمینه وجود داشته باشد.
بر این اساس؛ اظهارات عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نشان می‌دهد که فعال‌سازی ظرفیت‌های مرزی کردستان، نیازمند عبور از نگاه محدود به تجارت مرزی و حرکت به سمت یک برنامه جامع اقتصادی است؛ برنامه‌ای که در آن مناطق آزاد بانه و مریوان، رایزن‌های اقتصادی، گمرک و بخش خصوصی در یک مسیر هماهنگ برای افزایش صادرات، جذب سرمایه‌گذاری و توسعه پایدار منطقه حرکت کنند.