رئیس پلیس فتا استان همدان با اشاره به افزایش کلاهبرداری‌های اینترنتی به شیوه دریافت بیعانه هشدار داد: در برخی پرونده‌ها، مجرمان سایبری توانسته‌اند تنها با انتشار آگهی‌های فریبنده، تا 250 میلیون تومان از خریداران بیعانه دریافت کنند؛ در حالی که قربانیان حتی کالا را از نزدیک مشاهده نکرده بودند.
سرهنگ محمدباقر زارعی، با اشاره به افزایش پرونده‌های کلاهبرداری اینترنتی، اظهار کرد: یکی از شایع‌ترین جرائم سایبری که حجم قابل توجهی از پرونده‌های پلیس فتا را به خود اختصاص داده،کلاهبرداری به شیوه دریافت بیعانه است.
وی توضیح داد: مجرمان سایبری با درج آگهی‌های فریبنده در فضای مجازی، به‌ویژه در سکوهای خرید و فروش، کاربران را هدف قرار می‌دهند. این افراد با استفاده از توضیحات کاملاً حساب‌شده و اغواکننده، اعتماد خریداران را جلب می‌کنند. برای مثال، خودرویی را با عنوان بی‌رنگ، کم‌کارکرد و متعلق به کارمند یا مبلمانی را با این توضیح که به‌دلیل مهاجرت یا کمبود فضا، بدون استفاده و در حد نو است، آگهی می‌کنند. همین توضیحات باعث می‌شود خریدار برای کسب اطلاعات بیشتر با فروشنده تماس بگیرد و درباره محل بازدید، قیمت و شرایط خرید سؤال کند.
رئیس پلیس فتا استان همدان، افزود: در ادامه، مجرم با استفاده از روش‌های مهندسی اجتماعی و ایجاد احساس فوریت، مدعی می‌شود که مشتریان زیادی برای کالا وجود دارد و از خریدار می‌خواهد برای نگه داشتن کالا، مبلغی را به‌عنوان بیعانه پرداخت کند.
زارعی با اشاره به پرونده‌های موجود در پلیس فتا گفت: در برخی پرونده‌ها مشاهده شده که ارزش واقعی یک خودرو حدود 300 میلیون تومان بوده، اما مجرم توانسته حدود 250 میلیون تومان بیعانه از قربانی دریافت کند. این در حالی است که خریدار نه خودرو را از نزدیک دیده، نه مدارک آن را بررسی کرده، نه وضعیت فنی آن کارشناسی شده و نه اصالت کالا مورد تأیید قرار گرفته است؛ بنابراین پرداخت چنین مبالغی پیش از مشاهده و بررسی کالا، اقدامی بسیار پرخطر است.
وی خاطرنشان کرد: بخش عمده این کلاهبرداری‌ها از طریق برنامه دیوار آغاز می‌شود. مجرم ابتدا آگهی را منتشر می‌کند، سپس ارتباط خود را با خریدار آغاز کرده و در نهایت با دریافت بیعانه، مرتکب کلاهبرداری می‌شود.
رئیس پلیس فتا همدان از شهروندان خواست فریب این آگهی‌ها را نخورند و گفت: معمولاً آگهی‌هایی که دارای توضیحات بسیار جذاب، اغواکننده و وسوسه‌برانگیز هستند، با هدف ترغیب افراد به پرداخت بیعانه منتشر می‌شوند.
زارعی با تأکید بر ضرورت استفاده از روش‌های امن پرداخت بیان کرد: اگر شهروندان قصد خرید کالایی در فضای مجازی را دارند، حتماً از پرداخت امن استفاده کنند. در حال حاضر، برنامه دیوار قابلیتی با عنوان پرداخت امن در اختیار کاربران قرار داده که در آن مبلغ ابتدا به حساب واسط واریز می‌شود و پس از تحویل کالا، وجه به حساب فروشنده منتقل خواهد شد. این روش می‌تواند از بسیاری از کلاهبرداری‌ها جلوگیری کند.
وی ادامه داد: شهروندان از واریز مستقیم بیعانه به حساب آگهی‌دهنده خودداری کنند. همچنین هنگام خرید اینترنتی، تنها از فروشگاه‌های معتبر که دارای نماد اعتماد الکترونیکی یا مجوز فعالیت در فضای مجازی هستند، خرید کنند.
رئیس پلیس فتا استان همدان افزود: پیش از خرید، کاربران حتماً نظرات سایر خریداران را مطالعه و بررسی کنند که آیا دیگران تجربه خرید موفق از آن فروشگاه داشته‌اند، کالاها به‌موقع ارسال شده‌اند و میزان رضایت مشتریان چگونه بوده است.
زارعی همچنین بر بررسی سابقه فعالیت فروشگاه یا آگهی تأکید کرد و گفت: لازم است کاربران توجه کنند که فروشگاه چه مدت است فعالیت دارد. اگر فروشگاهی چند سال سابقه فعالیت داشته باشد، طبیعتاً احتمال کلاهبرداری در آن بسیار کمتر از آگهی‌هایی است که تنها چند ساعت یا چند روز از انتشار آن‌ها گذشته است. بسیاری از مجرمان سایبری، آگهی‌هایی با عمر کوتاه منتشر می‌کنند تا پس از انجام کلاهبرداری، آثار فعالیت خود را از بین ببرند.
وی تصریح کرد: یکی از روش‌هایی که مجرمان سایبری برای رسیدن به اهداف خود از آن استفاده می‌کنند، همین ایجاد اعتماد کاذب از طریق آگهی‌های فریبنده است.
وی با بیان اینکه بهترین راه پیشگیری، خرید حضوری است، اظهار کرد: توصیه من به‌عنوان مسئول پلیس فتا این است که تا حد امکان چنین کالاهایی بصورت اینترنتی خریداری نشود. بهتر است کالا از نزدیک مشاهده، بررسی و کارشناسی شود، قیمت آن با چند مرکز دیگر مقایسه و پس از اطمینان کامل، وجه پرداخت شود.
رئیس پلیس فتا استان همدان ادامه داد: حتی در برخی موارد، فروشگاه‌هایی که در ظاهر معتبر بوده‌اند نیز با مشکلاتی مواجه شده و نتوانسته‌اند کالا را تحویل دهند یا به دلایل مختلف از انجام تعهدات خود بازمانده‌اند.
زارعی در پاسخ به این پرسش که پلیس فتا چه سازوکاری برای شناسایی و حذف آگهی‌های مجرمانه پیش از وقوع کلاهبرداری در نظر گرفته؟ گفت: روزانه هزاران آگهی در فضای مجازی منتشر می‌شود و امکان بررسی تک‌تک آن‌ها وجود ندارد. با این حال، پلیس فتا با پشتیبانان سکوهای اینترنتی هماهنگی‌های لازم را انجام و اقدامات پیشگیرانه متعددی را در دستور کار قرار داده است.
وی افزود: همکاران پلیس فتا به‌صورت شبانه‌روزی فضای مجازی را رصد می‌کنند، برخی آگهی‌ها از همان ابتدا نشانه‌های واضحی از کلاهبرداری دارند. برای نمونه، آگهی‌هایی با عنوان استخدام حسابدار، کار در منزل یا موارد مشابه که از کاربران می‌خواهند برای ادامه فرایند از طریق یک شناسه در شبکه‌های اجتماعی ارتباط برقرار کنند، معمولاً با هدف سوءاستفاده و کلاهبرداری منتشر می‌شوند.
وی گفت: در چنین مواردی، پلیس فتا پس از هماهنگی با مدیران سکوها، نسبت به مسدودسازی این آگهی‌ها و برخورد با عاملان آن‌ها اقدام می‌کند.
رئیس پلیس فتا استان همدان در ادامه تأکید کرد: مهم‌ترین انتظار پلیس از شهروندان، افزایش دقت و هوشیاری است. اگر کاربران با آگهی‌هایی مواجه شدند که هدف آن دریافت بیعانه، اطلاعات شخصی یا مدارک هویتی است، حتماً موضوع را به پلیس فتا گزارش دهند.
زارعی افزود: شهروندان می‌توانند از طریق تلفن فوریت‌های سایبری پلیس فتا به شماره 096380 موضوع را اطلاع دهند. همچنین لازم است همان آگهی را از طریق بخش گزارش تخلف در همان پلتفرم یا برنامه نیز به پشتیبان آن گزارش کنند تا در اسرع وقت بررسی و در صورت لزوم حذف شود.
وی درباره اقداماتی که افراد پس از پرداخت بیعانه و اطلاع از وقوع کلاهبرداری باید انجام دهند، اظهار کرد: نخستین اقدام، تماس سریع با فوریت‌های سایبری پلیس فتا است تا پلیس بتواند از ادامه روند کلاهبرداری جلوگیری کند و اقدامات لازم را برای جلوگیری از آسیب به سایر کاربران انجام دهد.
وی ادامه داد: علاوه بر این، افراد می‌توانند با مراجعه حضوری به پلیس فتا یا دفاتر خدمات الکترونیک قضائی، شکایت خود را ثبت کنند تا روند شناسایی و برخورد با مجرمان آغاز شود.
رئیس پلیس فتا استان همدان درباره احتمال بازگشت اموال مالباختگان نیز گفت: برای استرداد وجه، حتماً باید شکایت ثبت شود. مردم اطمینان داشته باشند که پلیس فتا این پرونده‌ها را با حساسیت ویژه پیگیری می‌کند.
زارعی افزود: میزان کشف جرائم سایبری در پلیس فتا حتی از میزان وقوع جرائم نیز بیشتر است. در حال حاضر بیش از 110 درصد کشفیات ثبت شده؛ زیرا با دستگیری مجرمان مشخص می‌شود که آن‌ها در استان‌های مختلف نیز مرتکب جرم شده‌اند و همین موضوع موجب افزایش آمار کشفیات می‌شود.
وی در پایان تأکید کرد: پلیس فتا با تمام توان این پرونده‌ها را پیگیری می‌کند تا مجرمان سایبری شناسایی، دستگیر و روانه زندان شوند و مالباختگان نیز بتوانند به حقوق و اموال خود دست یابند.