در دنیای پر خبر امروز که به لطف فضای مجازی هر ثانیه تازه‌ترین اخبار در اختیارمان قرار می‌گیرد و ما به ناچار در معرض بمباران خبری قرار گرفته‌ایم، لزوم سواد رسانه‌ای بسیار ضروری است.
از سوی دیگر با وجود همه مسائل و مشکلات که تأثیر مستقیم بر زندگی فردی و اجتماعی ما می‌گذارد و از طریق شبکه‌های اجتماعی و مجازی نیز به‌صورت هدفمند یا ناآگاه بودن مخاطبان، جلوه و نمودهای متفاوتی گرفته و در دسترس قرار می‌گیرد، چگونگی مواجه با اخبار و اطلاعات اهمیت یافته و در کنار آن مسأله‌ای به‌عنوان تاب‌آوری نمود بیشتری پیدا می‌کند.
در این راستا کارشناس رسمی دادگستری در فناوری اطلاعات و فضای مجازی با تأکید بر اینکه در دوران امروز، رسانه نقش مهمی در افکار عمومی دارد، گفت: ابزارهای ارتباطی در زندگی امروز عوض شده و رسانه‌ها متکی به چاپ روزنامه و مجله نیستند.
سعید عباسی به پیشینه ارتباطات در دهه 70 و 80 که تلفن همگانی و تلفن ثابت بود اشاره کرد و افزود: ارتباطات در دنیای امروز با وجود شبکه‌های اجتماعی که زمان، مکان و هزینه را پایین آورده و جذابیت‌ها را بالا برده‌اند، شکل دیگری به خود گرفته و یک کانال یا صفحه شخصی در فضای مجازی می‌تواند افکار عمومی جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با بیان اینکه نمی‌توانیم منکر استفاده از فناوری و نقش شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی در تولید محتوا شویم، اظهار کرد: شبکه‌های اجتماعی که رایگان و قابل دسترس برای عموم مردم هستند؛ بیشتر از رسانه، دنبال‌کننده دارند و افرادی با استفاده از این ظرفیت در افکار مردم نفوذ کرده و نقشه‌ها و اهداف خود را پیش می‌برند.
وی تأکید کرد: بعضی شبکه‌های اجتماعی و صفحه‌های شخصی در ابتدای کار برای جذب دنبال‌کننده دست به انجام کارهایی مانند معرفی کالا یا آشپزی و... می‌کنند و پس از جذب و جلب افراد، در شرایط خاص و حساس با شکستن قبح هنجارهای اجتماعی و عمومی در بین مردم، بر روی افکار عمومی تأثیر گذاشته و هیجانات منفی در جامعه ایجاد می‌کنند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه هدف این قبیل شبکه‌های اجتماعی و صفحه‌های شخصی، ترغیب مردم و نوجوانان و جوانان به پیشرفت اقتصاد و آبادانی در کشور نیست، گفت: در زندگی امروز که گوشی همیشه همراه مردم است، این شبکه‌ها با تولید یک عکس یا خبر درست یا تقلبی، با هدف قراردادن افکار و احساسات مردم و جریحه‌دار کردن آن، جامعه را به سمت آشوب می‌کشند.
*اثربخشی مهندسی اجتماعی در کنار آموزش سواد رسانه برای مردم
عباسی به استفاده از شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان ابزار قدرتمند اطلاع‌رسانی از سوی مسئولان اشاره کرد و گفت: مهندسی اجتماعی می‌گوید در اجتماع چگونه افکار مردم را مهندسی کنیم که در تسخیر ما باشند.
وی تصریح کرد: در مواجه با شبکه‌های اجتماعی و اضافه شدن هوش مصنوعی که داده‌ها را تحلیل و آنالیز می‌کند و پیشنهاد و راهکار هم‌ می‌دهد، باید آموزش‌های عمومی برای مردم با هدف آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی و تشخیص خبر و محتوای درست از نادرست توسط مسئولان انجام شود.
وی افزود: همچنین در بحث هوش مصنوعی گفته‌اند که بهره‌ور بودن مهم نیست و باید به لایه‌های عمیق این حوزه دست پیدا کنیم که مخاطب این فرمایش مدیران و مسئولان کشور و استان هستند.
کارشناس رسمی دادگستری در فناوری اطلاعات و فضای مجازی با بیان اینکه حوزه فناوری اطلاعات دائم در حال پیشرفت است، بیان کرد: در این حوزه نیاز به مدیران و مسئولان فناور داریم که خود را به روز کنند، در غیر این صورت مردم آسیب خواهند دید.
عباسی با اشاره به اینکه در راستای ارتقای سواد رسانه‌ای و دیجیتال (فناوری‌های هوش مصنوعی) در استان اقدامی صورت نگرفته نیز گفت: نتیجه این عقب ماندن این می‌شود که در فضای مجازی میدان را به دشمن ببازیم و یک نفر خارج‌نشین با یک صفحه شخصی فضای استان را دست گرفته و مردم را هدایت می‌کند.
وی با تأکید بر اینکه تغییر همیشه سخت است، به تجربه شرکت نوکیا و مقاومت این شرکت در برابر پیشرفت فناوری که نتیجه‌ای جز حذف تدریجی استفاده از محصولات این شرکت نداشت، اشاره کرد و گفت: مسئولان و مدیران نیز باید در کنار توانمندی‌ها و تخصصی که دارند با به‌روزرسانی خود در حوزه فناوری اطلاعات، در تصمیم‌گیری‌ها و حل مشکلات بهترین عملکرد را ایفا کنند، در غیر این صورت مردم و کشور تاوان تصمیمات اشتباه را خواهند داد.
*لزوم سواد رسانه‌ای در برابر شبکه‌های اجتماعی و مجازی
مدیرکل امور اجتماعی استانداری همدان با تأکید بر اینکه مدیران دارای سواد رسانه‌ای، عملکرد بهتر و موفق‌تری دارند، به ایسنا گفت: شبکه‌های اجتماعی، با تبدیل دنیا به یک دهکده کوچک و تغییر آداب و رسوم ملت‌ها و دگرگونی و تحول در زندگی انسان‌ها، از دلار تا نفت و انرژی و روابط بین کشورها را مشخص می‌کنند.
اسدالله ربانی‌مهر با بیان اینکه آمریکا یک درصد جمعیت جهان را دارد اما بیشترین شبکه‌های اجتماعی را مدیریت می‌کند، افزود: امریکا از رسانه برای قدرت اقتصادی و نظامی استفاده می‌کند.
وی شبکه‌های اجتماعی را پدیده دنیای مدرن در حوزه ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات دانست و گفت: شبکه‌های اجتماعی امروز در همه مناسبت‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جوامع نقش دارند و تاثیرگذار هستند و هنر دولت‌ها استفاده از این ظرفیت است.
وی با اشاره به اینکه شبکه‌های اجتماعی هم فرصت هستند و هم تهدید، اظهار کرد: این شبکه‌ها بیشتر از آن‌که تهدید باشند، فرصت هستند و باید با تولید محتوا و تقویت سوادرسانه‌ای از ظرفیت فضای مجازی استفاده کرد.
وی به رد و بدل شدن روزانه میلیاردها پیام در فضای مجازی اشاره و تصریح کرد: متأسفانه سهم تولید محتوای درست در فضای مجازی بسیار کم است و بیشتر استفاده‌کنندگان در نقش مصرف‌کننده صرف هستند.
مدیرکل امور اجتماعی استانداری با تأکید بر اینکه امروزه آموزش سواد رسانه‌ای یک ضرورت است، اظهار کرد: شبکه‌ها و رسانه‌های رسمی ما به دلایل عدم داشتن استقلال، نداشتن ابتکار و مخاطب پایین؛ امکان رقابت با فضای مجازی را ندارند.