گروه رسانه ای سپهر

آخرین اخبار:
شناسه خبر:103675

ناتمامی کنارگذر غربی؛ خطری بیخ گوش همدان

ناتمامی کنارگذر غربی؛ خطری بیخ گوش همدان
حادثه مرگبار محور سنندج ـ همدان فقط یک سانحه جاده‌ای نیست هشداری جدی درباره خطری می‌باشد که سال‌هاست به دلیل تعیین‌تکلیف نشدن کنارگذر غربی، تا محدوده شهری همدان امتداد یافته است
عصر شنبه 14 شهریور، در محدوده پلیس‌راه سنندج ـ همدان، چند ثانیه کافی بود تا یک سانحه رانندگی به فاجعه‌ای انسانی تبدیل شود. تانکری حامل حدود 20 هزار لیتر سوخت با یک دستگاه مینی‌بوس برخورد کرد و در پی آن انفجار و آتش‌سوزی گسترده‌ای رخ داد که چند خودروی دیگر را نیز درگیر کرد حاصل حادثه، 11 جان‌باخته و هفت مصدوم بود حادثه‌ای که شدت آن بار دیگر نشان داد در سوانح مربوط به خودروهای حامل مواد سوختی آنچه رخ می‌دهد صرفاً برخورد دو وسیله نقلیه نیست بلکه یک نقص فنی، یک خطای رانندگی یا یک لحظه از دست رفتن کنترل می‌تواند در زمانی کوتاه، محدوده‌ای بسیار بزرگ‌تر از صحنه اولیه تصادف را درگیر کند.
بررسی‌های اولیه نقص فنی سیستم ترمز تانکر را از فرضیه‌های اصلی حادثه دانسته‌اند هرچند تعیین علت قطعی همچنان به بررسی کارشناسی و قضایی نیاز دارد. اما صرف‌نظر از علت نهایی، یک حقیقت روشن است حضور ده‌ها هزار لیتر ماده بسیار قابل اشتعال در میان ترافیک، ماهیت هر سانحه‌ای را تغییر می‌دهد. در چنین وضعیتی، خطر تنها متوجه راننده تانکر یا سرنشینان خودروی مقابل نیست خودروهای مجاور، عابران، تأسیسات پیرامونی، مسیرهای امدادی و حتی فضاهای بسته اطراف نیز ممکن است در معرض پیامد حادثه قرار گیرند.
سنندج پیش از این نیز چنین تجربه‌ای را از سر گذرانده بود. در تیرماه 1397 برخورد یک تانکر سوخت با اتوبوس مسافربری در این شهر، حادثه‌ای مرگبار آفرید و اکنون پس از گذشت چند سال بار دیگر یک تانکر سوخت در محور منتهی به همان شهر به فاجعه‌ای انسانی منجر شده است. تکرار چنین حوادثی باید این پرسش را جدی‌تر کند که اساساً تا چه اندازه می‌توان تردد ناوگان حامل مواد پرخطر را در مجاورت جمعیت، ترافیک عمومی و بافت شهری به‌عنوان یک امر عادی پذیرفت.
برای همدان این پرسش جنبه‌ای کاملاً عینی دارد.
سال‌هاست بخشی از ترافیک سنگین و عبوری غرب کشور به دلیل نبود یک کنارگذر کامل و کارآمد با شبکه ترافیکی همدان تداخل پیدا می‌کند خودروهایی که مقصد نهایی آنها لزوماً شهر همدان نیست برای رسیدن به استان‌های غربی یا بازگشت از آن مسیرها ناچار می‌شوند به محدوده‌ای نزدیک شوند که زندگی روزمره شهروندان در آن جریان دارد. در میان این ناوگان، تنها کامیون حامل کالا وجود ندارد تانکرهای سوخت و خودروهای حامل مواد شیمیایی و دیگر محموله‌های خطرناک نیز بخشی از همین جریان حمل‌ونقل هستند.
به همین دلیل، حادثه سنندج باید با یک پرسش ساده اما بسیار جدی در همدان خوانده شود اگر همان تانکر 20 هزار لیتری نه در ورودی سنندج، بلکه هنگام عبور از یکی از مسیرهای پرتردد همدان دچار نقص فنی می‌شد دامنه حادثه چه اندازه بود؟
پاسخ دادن به این پرسش با عددسازی ممکن نیست با این وجود از نظر مدیریت ریسک یک اصل روشن وجود دارد و آن اینکه هرچه یک محموله خطرناک به جمعیت، ساختمان‌ها، وسایل نقلیه و تأسیسات شهری نزدیک‌تر شود تعداد افراد و دارایی‌هایی که در صورت حادثه در معرض پیامد قرار می‌گیرند افزایش می‌یابد راهنماهای تخصصی واکنش اضطراری نیز نشان می‌دهند که حادثه مربوط به تانکر سوخت، محدود به چند متر پیرامون خودرو نیست. در صورت حریق یک تانکر بزرگ، ممکن است نیاز به جداسازی و حتی تخلیه محدوده‌ای وسیع وجود داشته باشد. بخارات مواد قابل اشتعال نیز می‌توانند در سطح زمین، جوی‌ها، شبکه فاضلاب یا فضاهای پایین‌تر حرکت کرده و دامنه خطر را افزایش دهند. این معنا در یک جاده برون‌شهری با یک بافت شهری پرتراکم یکسان نیست. در شعاع چندصد متری یک معبر شهری ممکن است صدها خودرو، ده‌ها واحد تجاری و مسکونی، عابران، مدارس، مراکز درمانی، خطوط برق و گاز و سایر زیرساخت‌های حیاتی وجود داشته باشد.
در چنین شرایطی، خسارت نیز تنها به سوختن یک تانکر و چند خودرو محدود نمی‌شود. بسته شدن یک شریان اصلی، اختلال در دسترسی اورژانس و آتش‌نشانی، آسیب به شبکه برق و گاز، آلودگی محیطی، ورود مواد سوختی به آب‌های سطحی یا شبکه فاضلاب، تخلیه اضطراری جمعیت، تعطیلی واحدهای تجاری و آسیب به ساختمان‌ها می‌تواند یک سانحه رانندگی را به بحرانی شهری تبدیل کند از این منظر، مسئله کنارگذر غربی همدان معنایی متفاوت پیدا می‌کند
کنارگذر غربی صرفاً یک پروژه برای کاهش تراکم خودرو یا کوتاه کردن زمان سفر نیست. فلسفه اصلی یک کنارگذر آن است که بخشی از ترافیکی را که اساساً مقصدش شهر نیست پیش از ورود به شبکه شهری از آن جدا کند. هنگامی که این ترافیک شامل خودروهای سنگین و محموله‌های خطرناک باشد کارکرد کنارگذر از حوزه صرفاً ترافیکی عبور می‌کند و به مسئله ایمنی عمومی و کاهش مواجهه جمعیت با خطر تبدیل می‌شود
اما مع‌الاسف این پروژه سال‌هاست در پیچ‌وخم اجرا، اعتبار، اختلاف نظر و تغییر اولویت گرفتار مانده و بیش از یک دهه از آغاز آن می‌گذرد و در مقاطع مختلف اعداد متفاوتی درباره پیشرفت فیزیکی آن اعلام شده است از پیشرفت‌های بالای 80 درصد گرفته تا اظهارات اخیر مبنی بر اینکه چنین درصدی را نمی‌توان به کل پروژه تعمیم داد همین تفاوت در اعداد خود نشان می‌دهد هنوز تصویری شفاف و یکپارچه از وضعیت واقعی پروژه در اختیار افکار عمومی قرار نگرفته است در واقعباید به این واقعیت اذعان کرد که مسئله کنارگذر غربی نبود اعتبار نیست بلکه طی این سال‌ها اولویت برخی مسئولان براساس مسائل یا به عبارت دیگر منافعی چیز دیگری بوده است و همچنان نیز با گفتار درمانی به دنبال تغییر اولویت‌های جذب اعتبار استان بوده و هستند این آش چنان شور شده که نماینده ولی فقیه نیز اخیرا در خطبه‌های نمازجمعه به آن پرداخت و از مسئولان خواست که این پروژه را به سرانجام برسانند
این یک واقعیت است که وقتی پروژه‌ای نزدیک به 15 سال عمر دارد درباره درصد پیشرفت آن روایت‌های متفاوت منتشر می‌شود برخی مسئولان پروژه دیگری را مهم‌تر می‌دانند برخی بر ضرورت فوری تکمیل آن پافشاری می‌کنند و با وجود صرف سال‌ها زمان و منابع هنوز بهره‌برداری کامل محقق نشده است، پرسش درباره میزان واقعی اهتمام مدیریتی به پروژه کاملاً مشروع به نظر می‌رسد مسئله امروز دقیقاً همین جاست آیا کنارگذر غربی همدان واقعاً در زمره اولویت‌های اصلی استان قرار دارد یا در عمل، هر بار در برابر پروژه‌ای دیگر، محدودیت اعتباری جدید یا اختلاف مدیریتی تازه عقب می‌نشیند؟
اگر مسئولان معتقدند مسیر کنونی از نظر اقتصادی یا فنی توجیه کافی ندارد، باید مستندات آن را منتشر کنند. اگر طراحی پروژه نیازمند بازنگری است، باید طرح جایگزین ارائه شود. اگر مشکل اصلی تملک زمین یا احداث تقاطع‌های غیرهمسطح است، باید دقیقاً مشخص شود کدام بخش چه میزان اعتبار و چه مدت زمان نیاز دارد. اگر هم کنارگذر همچنان ضروری و مورد تأیید دستگاه‌های مسئول است، پس باید روشن شود چرا پروژه‌ای با چنین کارکرد مهمی بعد از این همه سال هنوز کامل نشده است.
این موضوع به‌ویژه اکنون که حادثه سنندج ابعاد خطر تردد تانکرهای سوخت را دوباره آشکار کرده، دیگر نمی‌تواند صرفاً در چارچوب یک پروژه نیمه‌تمام عمرانی بررسی شود و لازم است مسئولان استان برای نخستین بار به‌صورت روشن اعلام کنند روزانه چه تعداد خودروی سنگین از محدوده شهری همدان عبور می‌کند و چه تعداد از آنها حامل مواد سوختی، شیمیایی یا سایر مواد خطرناک هستند. دانستن این عدد یک مسئله فرعی آماری نیست بدون شناخت میزان مواجهه، اساساً ارزیابی ریسک امکان‌پذیر نیست.
همچنین باید روشن شود که مسیر عبور این خودروها در شهر بر چه مبنایی تعیین می‌شود، آیا برای ساعات پرتردد محدودیتی وجود دارد، آیا نقاط حساس واقع در مجاورت مسیرهای عبور شناسایی شده‌اند و در صورت واژگونی یا آتش‌سوزی یک تانکر، برنامه عملیاتی مشخصی برای تخلیه، مسدودسازی، اطفای حریق، کنترل انتشار مواد و باز نگه داشتن مسیر امدادی وجود دارد یا خیر.
در کنار این اقدامات فوری، امکان بهره‌برداری مرحله‌ای از بخش‌های تکمیل‌شده کنارگذر نیز باید با جدیت بررسی شود. اگر بخشی از مسیر از نظر فنی امکان استفاده ایمن دارد، می‌توان بررسی کرد که آیا دست‌کم بخشی از ناوگان سنگین و محموله‌های خطرناک را پیش از تکمیل کامل پروژه از شبکه شهری خارج کرد یا نه. این تصمیم باید کاملاً کارشناسی باشد اما اصل موضوع دیگر نباید در میان مکاتبات اداری متوقف بماند
نمی توان موضوع مهمی مثل جان مردم و تانگرها و خودروهای حمل کالا که خطر بالقوه هستند در معابر پرترافیک و با تراکم مسکونی تردد کنند و مسئولان اهمیت این موضوع را آن‌چنان تقلیل بدهند که به راحتی از اولویت‌های استان خارج شود از این منظر، هزینه کنارگذر تنها با قیمت آسفالت، پل و تقاطع سنجیده نمی‌شود در تحلیل اقتصادی و مدیریتی آن باید هزینه حوادث احتمالی، فرسایش معابر شهری، مصرف سوخت، آلودگی، ترافیک، استهلاک خودروها، زمان ازدست‌رفته شهروندان و مهم‌تر از همه، ارزش کاهش خطر برای جان مردم نیز وارد محاسبه شود.
بنابراین با تذکر شفافی که فاجعه تانکر سوخت در مسیر سنندح مطالبه امروز از مسئولان این است که وضعیت واقعی کنارگذر غربی را شفاف کنید دلایل تأخیر را با نام دستگاه و مانع مشخص اعلام کنید؛ درباره اولویت آن تصمیم قطعی بگیرید برنامه زمان‌بندی قابل سنجش ارائه دهید و تا زمان بهره‌برداری کامل، برای کاهش تردد محموله‌های خطرناک در محدوده شهری راه‌حل موقت و ایمن طراحی کنید
امروز باید این سؤال بی‌پرده در برابر مدیران استان قرار گیرد چه میزان خطر باید در همدان انباشته شود تا پروژه‌ای که می‌تواند بخشی از ناوگان سنگین و مواد خطرناک را از مجاورت مردم دور کند از کشمکش بر سر اولویت‌ها خارج شود و به یک تصمیم قطعی مدیریتی برسد؟
و پرسش سخت‌تر این است که اگر خدای ناکرده فردا تانکری در یکی از مسیرهای پرتردد همدان دچار همان نقصی شود که در محور سنندج ـ همدان رخ داد آیا توضیح اینکه اعتبار کافی نبود، پروژه دیگری اولویت داشت یا درباره اجرای کنارگذر اختلاف نظر وجود داشت می‌تواند برای شهری که هزینه انسانی و مادی حادثه را پرداخته است، پاسخی قابل قبول باشد؟
ارسال نظر

سوال: تعداد چشم انسان؟ 2

*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.
پربازدیدترین آخرین اخبار