استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر ضرورت بازخوانی عمیق آموزه‌های رسول گرامی اسلام، شناخت علمی و دقیق شخصیت پیامبر اکرم (ص) و پیاده‌سازی و الگوبرداری عملی از این سیره در عرصه‌های فردی، سیاسی و اجتماعی را دو وظیفه بنیادین و حیاتی مسلمانان برای تحقق جامعه تراز نبوی دانست که باید به‌طور ویژه مورد توجه سیاسیون قرار گیرد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا محمدی شاهرودی در گفتگو با خبرنگار سپهرغرب و در آستانه زادروز میلاد رسول مکرم اسلام صلوات الله علیه و آله و امام جعفر صادق علیه‌السلام به واکاوی و تبیین ابعاد گوناگون سیره فردی، اجتماعی و سیاسی نبی مکرم اسلام بر مبنای آموزه‌های وحیانی و آیه شریفه «أَشِدّاءُ عَلَى الکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم» پرداخت و لزوم بازخوانی و الگوگیری از این سیره ناب را مورد تأکید قرار داد که در ادامه می‌خوانید:
قرآن کریم؛ معرفی‌کننده پیامبر (ص) به عنوان الگوی جامع رفتاری
حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدی شاهرودی با اشاره به اینکه بر اساس تصریح قرآن کریم و آیه شریفه «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»، رسول گرامی اسلام به عنوان والاترین و کامل‌ترین الگوی رفتاری بشریت معرفی شده‌اند، اظهار کرد: اگر ادعای پیروی از پیامبر را داریم و می‌خواهیم امت راستین ایشان باشیم، باید تمامی ابعاد سیره رفتاری آن حضرت شامل سیره خانوادگی، اخلاقی، سیاسی، عبادی، علمی و اجتماعی را به دقت مورد مطالعه و بررسی قرار دهیم و سبک زندگی و عملکرد خود را با آن تطبیق دهیم.
*تحلیل آیه 29 سوره مبارکه فتح؛ شاخص‌های بنیادین جامعه نبوی
وی با اشاره به آیه پایانی سوره مبارکه فتح (آیه 29) تصریح کرد: خدای متعال در این آیه شریفه می‌فرماید: محمد (ص) فرستاده خداست و کسانی که با او و همراه او هستند، در برابر کافران سخت، محکم و نفوذناپذیر، و در میان خودشان سراسر مهر و رحمت‌ هستند آنان همواره در رکوع و سجودند، پاداش و فضل الهی و رضایت او را می‌طلبند و نشان بندگی و خشوع در چهره‌هایشان از اثر سجده هویداست.
این کارشناس مذهبی در ادامه با تطبیق شرایط روز با معیارهای این آیه شریفه، از رفتارهای دوگانه و خلاف نص صریح قرآن انتقاد کرد وگفت: آن‌چه متأسفانه امروز در رفتار برخی از چهره‌ها و جریان‌های سیاسی در جامعه مشاهده می‌شود، دقیقاً در نقطه مقابل و 180 درجه منافی با این سیره نبوی است به‌گونه‌ای که در مواجهه با دشمنان قسم‌خورده و خونی این مرز و بوم، نظیر آمریکا و جهان غرب که خواهان نابودی ما هستند، با لبخند، صمیمیت، نرمش و مهربانی مفرط رفتار می‌کنند، اما در برابر برادران دینی، گروه‌های مخالف خود و منتقدان داخلی خود، کمال سرسختی، خشونت و غلظت را به نمایش می‌گذارند!
این استاد حوزه و دانشگاه با تبیین صحنه‌های مختلف از ایثار و همدلی مسلمانان در تاریخ اسلام اظهارکرد: مسلمانان از پیامبر اکرم(ص) رحماء بینهم را آموخته بودند تا بدانجا که زمانی که مهاجران وارد مدینه شدند مسلمانان مدینه خانه خود را با پرده‌ای به دو نیم کردند و مهاجران را اسکان دادند.
وی با بیان اینکه رأفت پیامبر (ص) هرگز به معنای انفعال در برابر دشمنان نبود، تصریح کرد: پیامبر اکرم (ص) در برابر مسلمانان در اوج مهربانی و رسیدگی به امور بودند، اما در برابر کفر و توطئه دشمنان ذره‌ای اهل مداهنه، سازش‌کاری و عقب‌نشینی نبودند.
وی به مصادیق قاطعیت پیامبر اعظم (ص) اشاره کرد و گفت: مواجهه با هیئت‌های خارجی در «ستون وفود» در مسجدالنبی ستونی وجود دارد به نام ستون وفود که محل مذاکرات سیاسی پیامبر با هیئت‌ها و فرستادگان قبایل و دولت‌های خارجی بود؛ پیامبر در آن مکان از موضع اقتدار، سرسختی و عزت تمام با بیگانگان گفتگو می‌کردند.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدی شاهرودی افزود: در ماجرای نجران و واقعه مباهله پیامبر(ص) در مواجهه با هیئت مسیحیان نجران، پیامبر با استدلال‌های محکم و قاطعانه با آن‌ها بحث کرد و زمانی که زیر بار حق نرفتند، بدون کوچک‌ترین هراس مسئله مباهله را مطرح نمود که در نهایت هیئت نجران از مواجهه و مباهله عقب‌نشینی کردند.
این کارشناس رسانه ملی در ادامه با اشاره به دفاع سرسختانه در جنگ‌ها تصریح کرد: در تمامی نبردهای تحمیلی بر مسلمانان (که همگی ماهیت دفاعی داشتند)، رسول خدا(ص) تا آخرین نفس ایستادگی می‌کردند و برای آزادی اسرا نیز بر اساس مصلحت امت، فدیه یا شرایط آموزشی تعیین می‌نمودند و هرگز تسلیم شروط ظالمانه نمی‌شدند.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدی شاهرودی در خصوص اقتدار بی‌نظیر در صلح حدیبیه گفت: در ماجرای صلح حدیبیه، مسلمانان برای انجام مناسک عمره حرکت کرده بودند و سازوبرگ جنگی نداشتند (تنها شتر برای قربانی و سلاح مسافر شامل یک شمشیر انفرادی همراه داشتند).
وی ادامه داد: پیامبر اکرم (ص) زیر درختی نشست و مانور اقتدار و بیعت بزرگ را به راه انداخت. نماینده قریش پس از مشاهده این نمایش بی‌نظیر از اتحاد، فداکاری و رقابت اصحاب برای تبرک جستن به آب وضوی پیامبر(ص)، سراسیمه به مکه بازگشت و به سران قریش هشدار داد که «این قوم تا آخرین قطره خونشان در دفاع از پیامبر خواهند جنگید.
*ضرورت بازخوانی مجدد شخصیت رسول اعظم (ص)
حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا محمدی شاهرودی با بیان اینکه نمونه‌های تاریخی سیره نبوی در قالب ده‌ها برنامه نیز قابل شمارش کامل نیست، بر دو وظیفه حیاتی جامعه اسلامی تأکید کرد: نخستین وظیفه ما شناخت دقیق و علمی سیره و شخصیت پیامبر اکرم (ص) است. همان‌طور که حتی نویسندگان و اندیشمندان غربی آتی در خصوص پیامبر(ص) ما کتاب که محمد(ص) پیامبری که باید از نو شناخت را نوشته‌اند.
وی در پایان تاکید کرد: ما مسلمانان نیز باید بیش از هر زمان دیگری پیامبر خود را از نو و با نگاهی عمیق بشناسیم. وظیفه دوم، الگوبرداری و پیاده‌سازی عملی این سیره ناب در عرصه‌های فردی، سیاسی و اجتماعی در حد توان است تا جامعه اسلامی به تراز واقعی آموزه‌های نبوی دست یابد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا محمدی شاهرودی با هشدار نسبت به برداشت‌های افراطی و تفریطی از مفهوم مبارزه اظهار کرد: متأسفانه برخی می‌پندارند که جنگیدن به خودی خود هدف است و از این رو هرگونه صلح، معاهده یا مذاکره‌ای را ضد انقلابی‌گری و سازش می‌دانند این نگاه یک افراط بی‌وجه است زیرا جنگ به خودی خود اصالت ندارد. در نقطه مقابل عده‌ای نیز گمان می‌کنند صلح به هر قیمتی هدف نهایی است و شعار مرگ بر جنگ سر می‌دهند که این نگرش تفریطی نیز کاملاً باطل است.
وی تأکید کرد: نه جنگ هدف است و نه صلح و مذاکره؛ بلکه هدف غایی تجلی حقیقت، صیانت از اسلام و حفظ عزت، کرامت، عظمت نظام، مردم و منافع ملی است. حتی شهادت و پیروزی ظاهری نیز هدف غایی نیستند بلکه ابزار دفاع از حق محسوب می‌شوند.
به اذعان این کارشناس مذهبی اگر تحقق و بقای حق نیازمند نبرد تا آخرین قطره خون باشد باید همانند سیدالشهدا (ع) تمام هستی را در طبق اخلاص نهاد؛ اگر مصلحت بقای اسلام در صلح باشد، باید همانند امام حسن مجتبی (ع) تدبیر صلح را برگزید و اگر حفظ اسلام نیازمند جهاد علمی و تبیین باشد، باید همانند امام صادق (ع) یک انقلاب عظیم فکری و فرهنگی به راه انداخت.
*دوره‌بندی حضور ائمه (ع) در بستر کتاب «انسان 250 ساله»
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آموزه‌های کتاب ارزشمند «انسان 250 ساله» رهبر شهید ما افزود: تاریخ امامت و 250 سال حضور مبارک اهل‌بیت (ع) در جامعه را می‌توان به مقاطع راهبردی تقسیم کرد مرحله نخست، دوره حفظ اصل و کیان اسلام بود که توسط چهار امام اول تا چهارم(ع)، اولویت مطلق این بود که نهال اسلام ریشه‌کن نشود و اصل دین باقی بماند، حتی اگر جامعه در مسائل فقهی یا کلامی دچار ضعف‌ها، ابهامات و انحرافاتی باشد.
وی ادامه داد: اما از عصر امام باقر (ع) به بعد یک انقلاب و جهاد فرهنگی و علمی فراگیر با محوریت چهار امام بزرگوار امام باقر(ع)، امام صادق(ع)، امام کاظم (ع) و امام رضا(ع) شکل گرفت. هدف این نهضت فکری آن بود که اسلام حفظ‌شده به لحاظ عمق معرفتی در ابعاد گوناگون فقه، کلام، اخلاق، ادب، حدیث و عرفان برای همیشه‌ تاریخ تبیین شود و در اختیار جامعه بشری قرار گیرد.
*شاهکار تمدنی امام صادق (ع)؛ تثبیت و تدوین معارف ناب اسلام
حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدی شاهرودی با تشریح اوج این نهضت در عصر صادقین (ع) گفت: هرچند زمینه‌سازی این حرکت عظیم توسط امام باقر (ع) صورت گرفت اما این امام صادق (ع) بود که بنیان معارف ناب اسلامی را چنان مستحکم بنا نهاد و این عمارت معرفتی را بالا برد که دیگر پس از ایشان، ائمه بعدی نیازی به بازتولید ساختار اولیه جهاد تبیین و فقهی نداشتند.
وی با اشاره به آمارها و اسناد تاریخی این دوره تصریح کرد: تربیت بیش از 4000 شاگرد برجسته، این شاگردان صرفاً اهل مدینه نبودند بلکه از اقصی نقاط جهان اسلام نظیر کوفه، خراسان و سایر ایالات به محضر امام(ع) شتافتند و حقایق دین را فرا گرفتند.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدی شاهرودی در خصوص نگارش «اصول اربعمائة» توضیح داد و افزود: در دوره امام صادق (ع)، معارف دین نهادینه و مدون شد و بیش از 400 کتاب پایه‌ای و مرجع فقهی و روایی (اصول اربعمائة) توسط یاران حضرت به رشته تحریر درآمد.
وی با اشاره به حجم بی‌نظیر روایات صادقین (ع) تاکید کرد: اگر احادیث رسیده از چهارده معصوم(ع) را بررسی کنیم درمی‌یابیم که حجم روایات به یادگار مانده از امام باقر و امام صادق (علیهماالسلام) از مجموع روایات دوازده معصوم دیگر بیشتر است.
*سه راهبرد حیاتی جامعه اسلامی با الگوگیری از مکتب امام صادق (ع)
ای استاد برجسته حوزه با تأکید بر اینکه برای نیل به اهداف اسلام باید متناسب با مقتضیات زمان شیوه جهاد را انتخاب کرد، سه وظیفه و محور اساسی امروز جامعه را برشمرد و گفت:نخستین موضوع حفظ و تقویت وحدت اسلامی است بر اساس تعالیم ائمه اطهار (ع)، اختلاف موجب سستی و فروپاشی جامعه است. تأکید ویژه امام صادق (ع) بر تقیه که فرمودند «التَّقِیَّةُ دِینِی وَدِینُ آبَائِی»، بخش عمده‌اش ناظر بر «تقیه مداراتی» برای صیانت از وحدت و انسجام امت اسلام در برابر خطرات خارجی بود.
وی دومین مورد را جهاد تبیین و ترویج معارف اهل‌بیت (ع) برشمرد و افزود: امام رضا (ع) در حدیثی درخشان فرمودند: خداوند رحمت کند کسی را که امر ما را احیا کند… علوم ما را فرا گیرد و به مردم بیاموزد چرا که اگر مردم زیبایی‌های کلام ما را می‌دانستند، حتماً از ما پیروی می‌کردند. امروز وظیفه داریم حقایق و زیبایی‌های دین را تبیین و به افکار عمومی منتقل نماییم.
به اذعان این استاد حوزه، تاب‌آوری، مقاومت و حضور فعال در صحنه سومین محور است؛ تاب‌آوری در برابر سختی‌ها، ایستادگی در مواجهه با توطئه‌های دشمن و حضور آگاهانه و به‌موقع در صحنه‌هایی که اسلام بدان نیازمند است، رکن سوم مسئولیت امروز ماست.
*هشدار صریح به فعالان رسانه و فضای مجازی؛ اختلافات را به میان مردم نکشانید
حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا محمدی شاهرودی در بخش دیگر سخنان خود توصیه‌ای ویژه به اهالی رسانه و فضای مجازی مطرح کرد و گفت: کسانی که در رسانه‌ها، فضای مجازی و جایگاه‌های اثرگذار دستی در آتش دارند، باید تنگ‌نظری‌ها، مرزبندی‌ها و اختلافات سیاسی، قومی و مذهبی را کنار بگذارند.
وی در پایان با بیان اینکه اگر میان اهل علم و نخبگان مسئله و اختلافی وجود دارد، باید در جلسات علمی و میان خودشان حل‌وفصل شود، نه اینکه به جامعه کشانده شده و به افکار عمومی تزریق گردد، ابراز کرد: ما در میان مردم باید همواره منادی وحدت، آرامش و انسجام باشیم؛ زیرا دشمنانی داریم که در پی نابودی ما هستند و دامن زدن به اختلافات در برابر چنین دشمنانی، خطایی فوق‌العاده مهلک و خطرناک است.