کرمانشاه یکی از غنی‌ترین استان‌های کشور در حوزه آثار تاریخی است و سومین استان کشور از نظر تعدد آثار تاریخی به شمار می‌رود.
در میان آثار تاریخی این استان، محوطه‌ها، غارها و پناهگاه‌های صخره‌ای پارینه‌سنگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، چراکه طی سال‌های گذشته توانسته‌اند زوایایی پنهان از زندگی انسان‌ریخت‌ها در پهنه فلات ایران در دوره باستان را برای ما روشن کنند.
براساس مطالعات انجام‌شده، تاکنون حدود 700 محوطه، غار و پناهگاه صخره‌ای مربوط به دوره پارینه سنگی در کرمانشاه شناسایی و کشف شده که بالاترین آمار محوطه‌های پارینه سنگی در منطقه غرب آسیا است.
در این استان قدیمی‌ترین محوطه پارینه سنگی مربوط به دوره پارینه سنگی قدیم و میانی با قدمت حدود یک میلیون سال در جنوب شهر کرمانشاه واقع شده. همچنین به‌دنبال کاوش‌های انجام‌شده در تعدادی از محوطه‌های پارینه‌سنگی میانی استان تاکنون سه مورد بقایای فیزیکی انسان‌های نئاندرتال کشف شده و این درحالی‌است که کشفیات مربوط به بقایای انسان‌های نئاندرتال در تمام محوطه‌های پارینه‌سنگی میانی دیگر در کشور فقط یک مورد بوده است.
باتوجه به ظرفیت‌های بالایی که این استان در حوزه پارینه سنگی دارد، خصوصاً تعدد محوطه‌های پارینه‌سنگی و کشفیات ارزشمندی که در آن‌ها صورت گرفته و در کنار آن باستان‌شناسان مطرحی که در این استان در حوزه پارینه‌سنگی فعالیت دارند، از چندسال پیش مسئولان میراث فرهنگی کرمانشاه به فکر افتادند تا پایگاه ملی پژوهش‌های پارینه‌سنگی را در این استان راه‌اندازی کنند، اما متأسفانه طی این سال‌ها اقدام جدی خاصی در این زمینه صورت نگرفته است.
اینکه مسئولان میراث فرهنگی کرمانشاه طی سال‌های گذشته نتوانسته‌اند باوجود همه ظرفیت‌هایی که کرمانشاه در حوزه پارینه سنگی دارد، گامی مثبت برای ایجاد پایگاه ملی پژوهش‌های پارینه‌سنگی بردارند تا جایی که استان‌هایی که ظرفیت چندانی در این حوزه ندارند به‌عنوان مدعی وارد میدان شوند، موضوعی است که جای تأمل دارد.
رئیس گروه حفط و احیای بناها و محوطه‌های تاریخی میراث فرهنگی استان کرمانشاه، درخصوص چرایی تعلل در ایجاد پایگاه ملی پژوهش‌های پارینه‌سنگی در کرمانشاه، گفت: از چندسال پیش موضوع ایجاد این پایگاه در استان در دستور کار قرار گرفت و امسال نیز درخواست آن را به امور پایگاه‌های ملی و جهانی کشور ارسال کردیم.
سیاوش شهبازی افزود: درصورتی که دفتر امور پایگاه‌های ملی و جهانی با ایجاد این پایگاه موافقت کند، ششمین پایگاه ملی و جهانی را در کرمانشاه خواهیم داشت که به ساماندهی محوطه‌های پارینه‌سنگی این استان کمک می‌کند.
وی تصریح کرد: درصورتی که این پایگاه راه‌اندازی شود، شاهد یک مدیریت واحد بر محوطه‌های پارینه‌سنگی کرمانشاه خواهیم بود و مبحث حفاظت، ثبت در فهرست آثار ملی، پژوهش و کاوش‌های باستان‌شناسی، تعیین عرصه و حریم و معرفی آن‌ها در سطح بین‌المللی به شکل منسجم و مدیریت‌شده‌ای دنبال خواهد شد.
*کرمانشاه قطب بلامنازع پارینه سنگی ایران است
باستان‌شناس مطرح کشورمان نیز که تاکنون در تعدادی از محوطه‌های پارینه‌سنگی کرمانشاه کاوش‌های باستان‌شناسی داشته، با ابراز اینکه ایجاد پایگاه ملی پژوهش‌های پارینه‌سنگی در کرمانشاه یک ضرورت است، افزود: کرمانشاه از چند نظر قطب پارینه‌سنگی بلامنازع ایران محسوب می‌شود، ازجمله اینکه تاکنون بیشترین تعداد بقایای فیزیکی انسان نئاندرتال در کرمانشاه کشف شده که در غار شکارچیان یا بیستون، غار وزمه و پناهگاه صخره‌‍ای باوه یوان کرمانشاه بوده است.
دکتر نعمت حریری افزود: به‌علاوه، از دوره پارینه‌سنگی قدیم یعنی از حدود یک میلیون سال قبل تا دوره نوسنگی یک توالی و تداوم استقرار را در محوطه‌های پارینه‌سنگی کرمانشاه داریم که در کشور تا حدودی بی‌نظیر است.
وی با بیان اینکه کرمانشاه بیشترین تعداد غارها، پناهگاه‌ها و محوطه‌های روباز پارینه سنگی را در کشور به خود اختصاص داده، عنوان کرد: بیشترین کاوش‌های باستان‌شناسی که گاه‌نگاری مطلق شده و بیشترین مطالعات پارینه‌سنگی در محوطه‌های این استان انجام شده است.
وی خاطرنشان کرد: همچنین کرمانشاه یکی از استان‌هایی است که محوطه‌های پارینه‌سنگی آن بالاترین رنج ارتفاعی را دارند.
این باستان‌شناس با بیان اینکه تاکنون از محوطه‌های پارینه‌سنگی کرمانشاه شواهدی از دوخت و دوز پوست گرگ و هنرهای صخره‌ای به‌دست آمده، افزود: همچنین محوطه سنگ معدن کرمانشاه یکی از بزرگترین محوطه‌های روباز پارینه‌سنگی در ایران است که به ثبت ملی رسیده و تعیین عرصه و حریم هم شده است.
حریری با تأکید بر اینکه ادبیات پارینه‌سنگی در کرمانشاه بسیار قوی است، اظهار کرد: در دنیای باستان‌شناسی جهان وقتی می‌خواهند به مطالعات پارینه‌سنگی زاگرس استناد کنند، به محوطه‌ها و کاوش‌هایی که در کرمانشاه انجام شده استناد می‌شود.
وی به در معرض خطر بودن غارهای پارینه‌سنگی کرمانشاه اشاره کرد و گفت: متأسفانه طی سال‌های اخیر در کنار حفاری‌های غیرمجاز، پدیده‌ای شکل گرفته که در آن گردشگران به غارها می‌روند و این نوع از گردشگری بی‌ضابطه غارهای پارینه‌سنگی را به سمت نابودی و فرسایش می‌برد، بنابراین باید چاره‌ای برای حفاظت از این غارها و آگاه‌سازی مردم انجام داد که بهترین اقدام راه‌اندازی یک پایگاه ملی پژوهش‌های پارینه‌سنگی است تا مسئولیت این اقدام را برعهده بگیرد.