طلسم 17 ساله یونسکو؛ ثبت جهانی طاقبستان قربانیِ غفلت مدیریتی
«طاقبستان» 17 سال است در لیست موقت یونسکو خاک میخورد. ناهماهنگی و نبود عزم جدی، سد راه جهانی شدن این شاهکار ساسانی شده و پایان این طلسم نیازمند اقدام فوری و همافزایی است.
طاقبستان سالهاست که در برزخِ «لیست موقت» یونسکو گرفتار شده است. پرونده این اثر در سال 2007 میلادی به یونسکو ارسال شد، اما اکنون با گذشت نزدیک به 17 سال، هنوز مهر تأیید نهایی بر پیشانی این اثر ننشسته است. این انتظار طولانی و فرساینده در حالی ادامه دارد که ثبت جهانی میتوانست سرنوشت این محوطه باستانی را دگرگون کند. قرار گرفتن در فهرست میراث جهانی، تنها یک عنوان تشریفاتی نیست؛ بلکه تضمینی برای حفاظت بینالمللی، جذب اعتبارات جهانی برای مرمت و نگهداری، و البته سرازیر شدن سیل گردشگران خارجی به استان کرمانشاه است. متأسفانه در طول این سالها، عواملی همچون مداخلات غیراصولی در حریم منظری، ساختوسازهای ناهمگون شهری، عبور منوریل و عدم ساماندهی کامل محوطه، همچون سدی محکم در برابر جهانی شدن این اثر ایستادگی کردهاند.
بلاتکلیفی طاقبستان، زخمی کهنه بر پیکره میراث فرهنگی کشور است. کارشناسان و دلسوزان میراث فرهنگی بر این باورند که فرصتسوزی در ثبت جهانی این اثر، نه تنها مانع از توسعه گردشگری پایدار در منطقه غرب کشور شده، بلکه خطرات حفاظتی را نیز افزایش داده است. فرسایش طبیعی ناشی از عوامل جوی از یک سو و فشارهای ناشی از توسعه شهری از سوی دیگر، موجودیت این نگین سنگی را تهدید میکنند. یونسکو برای ثبت نهایی آثار، استانداردهای سختگیرانهای در خصوص «اصالت»، «یکپارچگی» و «مدیریت حریم» دارد؛ استانداردهایی که رسیدن به آنها نیازمند خروج از روزمرگی و اتخاذ تدابیر مدیریتی کلان است. امروز سوال افکار عمومی این است که چرا با وجود پتانسیلهای آشکار، هنوز ارادهای قاطع برای رفع موانع و پایان دادن به این انتظار تلخ شکل نگرفته است؟
تحقق رؤیای ثبت جهانی طاقبستان، مستلزم عبور از نگاههای بخشی و جزیرهای است. این پرونده ملی، نیازمند همافزایی همهجانبه میان استانداری، شهرداری، اداره کل میراث فرهنگی و نمایندگان مجلس است. آزادسازی حریم، اصلاح مبلمان شهری پیرامون اثر، حذف الحاقات بصری مزاحم و تدوین یک طرح جامع مدیریتی، پیشنیازهایی هستند که بدون همکاری بیندستگاهی محقق نخواهند شد. طاقبستان چشمانتظار عزمی جدی است تا از سایه فراموشی جهانی خارج شود و به عنوان میراثی برای تمام بشریت، جایگاه واقعی خود را در نقشه گردشگری جهان پیدا کند.
تعریف «محور ساسانی»؛ کلید قفل یونسکو
در همین رابطه، محمدمهدی فیضآقایی، مدیر پایگاه ملی طاقبستان، ضمن تشریح آخرین وضعیت این پرونده، بر لزوم تغییر استراتژی برای تسریع در روند ثبت جهانی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه ماندگاری طولانیمدت در فهرست موقت (از سال 2007) نیازمند آسیبشناسی دقیق است، اظهار داشت: ثبت رسمی طاقبستان پروژهای نیست که تنها بر عهده پایگاه میراث فرهنگی باشد؛ بلکه نیازمند عزم راسخ مدیریت ارشد استان، حمایت قاطع نمایندگان مجلس و اولویتبخشی اداره کل میراث فرهنگی کرمانشاه است.
مدیر پایگاه طاقبستان در ادامه به ارائه راهکاری فنی و هوشمندانه برای جلب نظر یونسکو پرداخت و افزود: برای تسهیل و تسریع در فرایند ثبت، پیشنهاد ما تدوین پروندهای جامع تحت عنوان "محور ساسانی–اشکانی" است. این پرونده میتواند به صورت زنجیرهای و حتی فرامرزی، آثار شاخصی همچون معبد آناهیتا در کنگاور، مجموعه طاقبستان، آثار قصرشیرین و در نهایت ایوان مدائن در کشور عراق را در بر گیرد. در این سناریو، طاقبستان به عنوان قلب تپنده و محور اصلی این پرونده معرفی میشود که شانس موفقیت آن را دوچندان میکند.
فیضآقایی همچنین با رد بنبستهای اجرایی خاطرنشان کرد: هیچ مانعی در مسیر ثبت جهانی وجود ندارد که غیرقابل حل باشد. اگر اراده استانی پای کار بیاید، هر ایرادی که بازرسان یونسکو مطرح کنند، قابل رفع خواهد بود و نباید اجازه دهیم ترس از موانع، ما را در میانه راه متوقف کند.
ثبت جهانی؛ ضرورت حفاظتی و پیشران توسعه
محسن محمدخانی، کارشناس و پژوهشگر میراث فرهنگی، نیز در تحلیل اهمیت این موضوع گفت: ثبت جهانی طاقبستان را نباید تنها یک افتخار ملی دانست، بلکه این امر یک ضرورت اجتنابناپذیر برای بقای اثر و توسعه منطقه است. ورود طاقبستان به فهرست یونسکو، الزامات حقوقی و حفاظتی سختگیرانهای را ایجاد میکند که میتواند به عنوان سپری محکم، از بروز آسیبهای انسانی، تخریبهای محیطی و مداخلات غیرکارشناسی در حریم اثر جلوگیری کند.
این کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به پیامدهای مثبت اقتصادی تصریح کرد: در شرایط فعلی، ثبت جهانی مؤثرترین راهکار برای معرفی بینالمللی کرمانشاه، جذب گردشگران خارجی و تزریق ارز به اقتصاد استان است. این اتفاق میتواند محرکی قوی برای توسعه زیرساختهای گردشگری و رونق کسبوکارهای بومی باشد. در واقع، جهانی شدن طاقبستان، هم ضامن حفظ هویت تاریخی ماست و هم موتور محرکهای برای شکوفایی اقتصادی غرب کشور خواهد بود.
پرونده ثبت جهانی طاقبستان اکنون در نقطهای حساس و سرنوشتساز قرار دارد. 17 سال انتظار، فرصتهای بسیاری را از گردشگری کرمانشاه سلب کرده است و ادامه این روند دیگر پذیرفتنی نیست. امروز مطالبه جدی فعالان میراث فرهنگی و مردم فرهنگدوست استان از مسئولان کشوری و استانی، پایان دادن به وعدهها و آغاز اقدامات عملی است. تشکیل کارگروه ویژه رفع موانع ثبت جهانی با اختیارات تام و جدول زمانبندی مشخص، کمترین انتظاری است که میرود. طاقبستان، این نگین درخشان ساسانی، شایسته آن است که نامش در کنار بزرگترین آثار تمدنی جهان در فهرست یونسکو بدرخشد؛ هدفی که تنها با همت، همافزایی و پیگیری دلسوزانه محقق خواهد شد.
طاقبستان سالهاست که در برزخِ «لیست موقت» یونسکو گرفتار شده است. پرونده این اثر در سال 2007 میلادی به یونسکو ارسال شد، اما اکنون با گذشت نزدیک به 17 سال، هنوز مهر تأیید نهایی بر پیشانی این اثر ننشسته است. این انتظار طولانی و فرساینده در حالی ادامه دارد که ثبت جهانی میتوانست سرنوشت این محوطه باستانی را دگرگون کند. قرار گرفتن در فهرست میراث جهانی، تنها یک عنوان تشریفاتی نیست؛ بلکه تضمینی برای حفاظت بینالمللی، جذب اعتبارات جهانی برای مرمت و نگهداری، و البته سرازیر شدن سیل گردشگران خارجی به استان کرمانشاه است. متأسفانه در طول این سالها، عواملی همچون مداخلات غیراصولی در حریم منظری، ساختوسازهای ناهمگون شهری، عبور منوریل و عدم ساماندهی کامل محوطه، همچون سدی محکم در برابر جهانی شدن این اثر ایستادگی کردهاند.
بلاتکلیفی طاقبستان، زخمی کهنه بر پیکره میراث فرهنگی کشور است. کارشناسان و دلسوزان میراث فرهنگی بر این باورند که فرصتسوزی در ثبت جهانی این اثر، نه تنها مانع از توسعه گردشگری پایدار در منطقه غرب کشور شده، بلکه خطرات حفاظتی را نیز افزایش داده است. فرسایش طبیعی ناشی از عوامل جوی از یک سو و فشارهای ناشی از توسعه شهری از سوی دیگر، موجودیت این نگین سنگی را تهدید میکنند. یونسکو برای ثبت نهایی آثار، استانداردهای سختگیرانهای در خصوص «اصالت»، «یکپارچگی» و «مدیریت حریم» دارد؛ استانداردهایی که رسیدن به آنها نیازمند خروج از روزمرگی و اتخاذ تدابیر مدیریتی کلان است. امروز سوال افکار عمومی این است که چرا با وجود پتانسیلهای آشکار، هنوز ارادهای قاطع برای رفع موانع و پایان دادن به این انتظار تلخ شکل نگرفته است؟
تحقق رؤیای ثبت جهانی طاقبستان، مستلزم عبور از نگاههای بخشی و جزیرهای است. این پرونده ملی، نیازمند همافزایی همهجانبه میان استانداری، شهرداری، اداره کل میراث فرهنگی و نمایندگان مجلس است. آزادسازی حریم، اصلاح مبلمان شهری پیرامون اثر، حذف الحاقات بصری مزاحم و تدوین یک طرح جامع مدیریتی، پیشنیازهایی هستند که بدون همکاری بیندستگاهی محقق نخواهند شد. طاقبستان چشمانتظار عزمی جدی است تا از سایه فراموشی جهانی خارج شود و به عنوان میراثی برای تمام بشریت، جایگاه واقعی خود را در نقشه گردشگری جهان پیدا کند.
تعریف «محور ساسانی»؛ کلید قفل یونسکو
در همین رابطه، محمدمهدی فیضآقایی، مدیر پایگاه ملی طاقبستان، ضمن تشریح آخرین وضعیت این پرونده، بر لزوم تغییر استراتژی برای تسریع در روند ثبت جهانی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه ماندگاری طولانیمدت در فهرست موقت (از سال 2007) نیازمند آسیبشناسی دقیق است، اظهار داشت: ثبت رسمی طاقبستان پروژهای نیست که تنها بر عهده پایگاه میراث فرهنگی باشد؛ بلکه نیازمند عزم راسخ مدیریت ارشد استان، حمایت قاطع نمایندگان مجلس و اولویتبخشی اداره کل میراث فرهنگی کرمانشاه است.
مدیر پایگاه طاقبستان در ادامه به ارائه راهکاری فنی و هوشمندانه برای جلب نظر یونسکو پرداخت و افزود: برای تسهیل و تسریع در فرایند ثبت، پیشنهاد ما تدوین پروندهای جامع تحت عنوان "محور ساسانی–اشکانی" است. این پرونده میتواند به صورت زنجیرهای و حتی فرامرزی، آثار شاخصی همچون معبد آناهیتا در کنگاور، مجموعه طاقبستان، آثار قصرشیرین و در نهایت ایوان مدائن در کشور عراق را در بر گیرد. در این سناریو، طاقبستان به عنوان قلب تپنده و محور اصلی این پرونده معرفی میشود که شانس موفقیت آن را دوچندان میکند.
فیضآقایی همچنین با رد بنبستهای اجرایی خاطرنشان کرد: هیچ مانعی در مسیر ثبت جهانی وجود ندارد که غیرقابل حل باشد. اگر اراده استانی پای کار بیاید، هر ایرادی که بازرسان یونسکو مطرح کنند، قابل رفع خواهد بود و نباید اجازه دهیم ترس از موانع، ما را در میانه راه متوقف کند.
ثبت جهانی؛ ضرورت حفاظتی و پیشران توسعه
محسن محمدخانی، کارشناس و پژوهشگر میراث فرهنگی، نیز در تحلیل اهمیت این موضوع گفت: ثبت جهانی طاقبستان را نباید تنها یک افتخار ملی دانست، بلکه این امر یک ضرورت اجتنابناپذیر برای بقای اثر و توسعه منطقه است. ورود طاقبستان به فهرست یونسکو، الزامات حقوقی و حفاظتی سختگیرانهای را ایجاد میکند که میتواند به عنوان سپری محکم، از بروز آسیبهای انسانی، تخریبهای محیطی و مداخلات غیرکارشناسی در حریم اثر جلوگیری کند.
این کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به پیامدهای مثبت اقتصادی تصریح کرد: در شرایط فعلی، ثبت جهانی مؤثرترین راهکار برای معرفی بینالمللی کرمانشاه، جذب گردشگران خارجی و تزریق ارز به اقتصاد استان است. این اتفاق میتواند محرکی قوی برای توسعه زیرساختهای گردشگری و رونق کسبوکارهای بومی باشد. در واقع، جهانی شدن طاقبستان، هم ضامن حفظ هویت تاریخی ماست و هم موتور محرکهای برای شکوفایی اقتصادی غرب کشور خواهد بود.
پرونده ثبت جهانی طاقبستان اکنون در نقطهای حساس و سرنوشتساز قرار دارد. 17 سال انتظار، فرصتهای بسیاری را از گردشگری کرمانشاه سلب کرده است و ادامه این روند دیگر پذیرفتنی نیست. امروز مطالبه جدی فعالان میراث فرهنگی و مردم فرهنگدوست استان از مسئولان کشوری و استانی، پایان دادن به وعدهها و آغاز اقدامات عملی است. تشکیل کارگروه ویژه رفع موانع ثبت جهانی با اختیارات تام و جدول زمانبندی مشخص، کمترین انتظاری است که میرود. طاقبستان، این نگین درخشان ساسانی، شایسته آن است که نامش در کنار بزرگترین آثار تمدنی جهان در فهرست یونسکو بدرخشد؛ هدفی که تنها با همت، همافزایی و پیگیری دلسوزانه محقق خواهد شد.
ارسال
نظر
*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد
نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین
(فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر
شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای
نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.