فعالسازی کامل پُلهای عابر پیاده مکانیزه نیازمند منابع مالی
شهر همدان با تاریخی غنی و هویت فرهنگی متمایز، همواره در تلاش برای ارتقای سطح زندگی شهروندان خود بوده است؛ در این راستا، توجه به زیرساختهای شهری، بهویژه ایمنی و تسهیل عبورومرور عابران پیاده، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
پُلهای عابر پیاده بهعنوان سازههایی حیاتی در فضای شهری، نهتنها نقش ارتباطی بین مناطق مختلف را ایفا میکنند، بلکه بهعنوان یک عنصر مهم در تضمین ایمنی و آسایش شهروندان نیز عمل میکنند؛ با افزایش روزافزون تردد خودروها و توسعه زیرساختهای جادهای، اهمیت این سازهها در کاهش خطرات عبورومرور عابران پیاده، دوچندان شده است. بااینحال، وضعیت فعلی بسیاری از پُلهای عابر پیاده در همدان، در تضاد کامل با این ضرورت بوده و بهنوعی به معضلی برای شهروندان تبدیل شده است.
در گذشته با افزایش نگرانیها درباره ایمنی عابران پیاده در تقاطعهای پُرتردد و بزرگراهها، ایده ساخت پُلهای عابر پیاده مطرح شد؛ این پُلها بهعنوان راهکارهایی برای عبور امن عابران از سطح خیابان، بهعنوان یک پیشرفت محسوب میشدند، اما متأسفانه این پیشرفتها با مشکلات متعددی روبهرو شد. یکی از این مشکلات، عدم توجه به نیازهای همه گروههای جمعیتی بود. طراحی بسیاری از پُلهای عابر پیاده، بهویژه پُلهای مکانیزه، تنها با درنظر گرفتن نیازهای جوانان و میانسالان صورت گرفته و درنظر نگرفتن نیازهای سالمندان، کودکان و افراد دارای معلولیت، باعث شده تا استفاده از این سازهها برای بسیاری از شهروندان، دشوار و حتی غیر ممکن باشد.
علاوهبر این، وضعیت نگهداری و تعمیر پُلهای عابر پیاده نیز در سالهای اخیر به شکلی نگرانکننده بحرانی شده است. بسیاری از پُلهای مکانیزه، بهویژه آنهایی که دارای آسانسور و پله برقی هستند، بهدلیل عدم نگهداری مناسب، تخریب، سرقت تجهیزات و مشکلات فنی، ازکارافتاده و معابر خود را ناامن و غیر قابل تردد کردهاند.
مشکلات ناشی از خرابی پُلها، تنها به جنبههای فنی و ایمنی محدود نمیشود، بلکه جنبههای اجتماعی و فرهنگی نیز دارد؛ حضور معتادان، کارتنخوابها، تاریکی و خرابی پُلهای مکانیزه، باعث ایجاد حس ناامنی و ترس در بین شهروندان شده و آنها را از استفاده از این پُلها منصرف میکند؛ نصب تابلوهای تبلیغاتی روی این پُلها نیز با محدود کردن دید و ایجاد حواسپرتی، این مشکلات را تشدید کرده است.
با توجه به اهمیت موضوع در این خصوص، ابتدا با مهدی حیدری، رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان و سپس با امیر بهرامیشرافت، رئیس سازمان مدیریتی و مهندس شبکه حملونقل شهرداری همدان گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید:
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان در پاسخ به این پرسش که علت غیر فعال بودن بخش قابل توجهی از پُلهای عابر پیاده مکانیزه چیست؟ اظهار کرد: در ابتدای این دوره شهر همدان حدود 22 تا 23 پُل عابر پیاده داشت که از این تعداد، حدود 16 تا 17 پُل، مکانیزه بودند؛ متأسفانه در آن مقطع تقریباً هیچکدام از پُلهای مکانیزه فعال نبودند.
مهدی حیدری افزود: با پیگیریهایی که در این دوره صورت گرفت، بخشی از پُلهای مکانیزه مجدداً به مدار بازگشتند؛ بیشترین تعداد پُلهای مکانیزه غیر فعال در مناطق یک و سه قرار داشت که در منطقه یک شرایط بهمراتب بهتر شده و در منطقه سه نیز بخش عمدهای از پُلها به چرخه بهرهبرداری بازگشتهاند. هرچند تخریبهای مکرر باعث میشود برخی از آنها بهصورت مقطعی از مدار خارج شوند.
* وضعیت پُلها به تفکیک مناطق شهری
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان با تشریح وضعیت پُلها در مناطق مختلف شهری، گفت: در منطقه دو، یک پُل مکانیزه مقابل بیمارستان بعثت وجود دارد که عملیات اجرایی آن انجام شده و درحال حاضر منتظر کسب تأییدیه استاندارد آسانسور است؛ تأییدیهای که متأسفانه در این زمینه کوتاهیهایی صورت گرفته و باید هرچه سریعتر پیگیری شود.
وی ادامه داد: در منطقه چهار، دو پُل مکانیزه وجود دارد؛ یکی در محدوده بلوار شهیدرجایی (مسیر جانبازان به منوچهری) و دیگری در بلوار ارتش. در هر دو پُل عملیات انجام و پلههای قدیمی جمعآوری شده؛ این پُلها طبق اعلام مجریان، در آستانه دریافت استاندارد هستند.
حیدری درباره منطقه سه نیز گفت: منطقه سه از ابتدا شرایط مطلوبی نداشته است. در بلوار حضرت امام (ره) چند پُل مکانیزه ازجمله پُل مقابل قاسمآباد وجود دارد که ازنظر تعمیرات و نگهداشت وضعیت مناسبی ندارند؛ این موضوع عمدتاً به محدودیت منابع مالی در این منطقه بازمیگردد و باعث شده در این حوزه عملکرد قابل قبولی نداشته باشند.
* نقش تخریبها و سرقت تجهیزات
وی با اشاره به آسیبهای مکرر وارده به پُلهای عابر پیاده، تصریح کرد: بخش زیادی از مشکلات پُلهای مکانیزه ناشی از سرقت تجهیزات، تخریب عمدی، آسیب رساندن به پلههای برقی، آسانسورها، سایهبانها و دیوارهها است. این تخریبها در سالهای اخیر و بهویژه در جریان برخی ناآرامیها، تشدید و موجب شده پُلهایی که به مدار بازمیگردند، مجدداً بهصورت موقت از چرخه بهرهبرداری خارج شوند.
* پیگیریهای شورای اسلامی شهر
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان با تأکید بر پیگیری مستمر شورا، گفت: شورا از روز اول نسبت به این موضوع حساس بوده است؛ بارها درباره وضعیت پُلهای عابر پیاده از شهردار محترم طرح سؤال شده و آخرین بار نیز یکی از محورهای سؤال آقای صفریافلاک (یکی از اعضای شورا) بهطور مشخص، پُلهای عابر پیاده بود.
وی افزود: در آن جلسه شهردار توضیحاتی درباره روند تعمیرات، تخصیص منابع و بازسازیها ارائه کرد و درنهایت اکثریت اعضای شورا از این توضیحات قانع شدند؛ هرچند این به معنای ایدهآل بودن شرایط نیست.
حیدری در پاسخ به این انتقاد که اغلب پُلهای عابر پیاده همدان همچنان آسانسور غیر فعال دارند، گفت: براساس گزارشهای شهرداری و بازدیدهای میدانی همکاران ما، عمده پُلهای مکانیزه در بیشتر ایام فعال هستند؛ البته در اثر تخریب، ممکن است یک یا دو روز از مدار خارج شوند تا قطعات جایگزین نصب شود.
وی به برخی نمونهها اشاره کرد و افزود: پُل مقابل مجتمع سعیدیه، پُلهای محدوده بلوار شهید حاجقاسم سلیمانی (سعیدیه) و برخی نقاط دیگر، در بیشتر مواقع فعال بودهاند؛ اگر دورههای تخریب و آسیب را کنار بگذاریم، در سایر ایام عملکرد آنها قابل قبول بوده است.
* زمانبندی رسیدن به شرایط مطلوب
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان درباره زمان لازم برای ساماندهی کامل پُلها گفت: واقعیت این است که رسیدن به روزی که همه پُلهای مکانیزه بهطور همزمان و پایدار فعال باشند، نیازمند انرژی، توان اجرایی و منابع مالی بسیار بیشتری نسبت به شرایط فعلی است.
وی افزود: آنچه در کوتاهمدت در دسترس است، فعالسازی کامل پُلهای مکانیزه در مناطق دو و چهار است؛ در این دو منطقه حداقل سه پُل مکانیزه در شرف دریافت استاندارد آسانسور هستند که با همت و اراده بیشتر میتوان آنها را وارد مدار بهرهبرداری کرد.
حیدری در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: اگر روند تعمیرات و تخصیص منابع ادامه یابد، میتوان امیدوار بود که حدود 80 تا 90 درصد پُلهای مکانیزه در مناطق یک، دو و چهار فعال شوند؛ اما در منطقه سه بهویژه در بلوار امام (ره)، شرایط بههیچوجه مناسب نیست و نیازمند توجه جدیتر است.
* آخرین وضعیت ساماندهی و مکانیزهسازی پُلهای عابر پیاده همدان
رئیس سازمان مدیریتی و مهندس شبکه حملونقل شهرداری همدان نیز با اشاره به وضعیت ساماندهی و مکانیزهسازی پُلهای عابر پیاده در سطح شهر، از فعال بودن بخش عمده پُلهای مکانیزه خبر داد و گفت: درحال حاضر در منطقه یک، 6 دهانه پُل عابر پیاده به سامانه آسانسور مجهز و درحال ارائه خدمات به شهروندان است.
امیر بهرامیشرافت در پاسخ به برخی گلایهها درباره خرابی اغلب آسانسورها مانند پُل عابر پیاده مقابل استانداری همدان، توضیح داد: این آسانسورها بهدلیل حجم بالای استفاده و شرایط خاص محیطی، ممکن است در طول روز برای مدت کوتاهی (یک تا دو ساعت) غیر فعال شوند که این موضوع نباید ملاک قضاوت کلی قرار گیرد.
وی تأکید کرد: برای نگهداری این تجهیزات، پیمانکار بهصورت شبانهروزی فعالیت دارد و ماهیانه هزینه قابل توجهی بابت نگهداری و پایش آنها پرداخت میشود.
بهرامیشرافت افزود: تنها پُل عابر پیادهای که درحال حاضر آسانسور آن غیر فعال است، پُل مقابل مجتمع مسکونی سعیدیه است که بهدلیل قدیمی بودن تجهیزات، با تعمیرات جزئی قابل رفع نیست و نیاز به اورهال و تعمیرات اساسی دارد. مکاتبات لازم با مدیریت شهری منطقه یک انجام شده و این موضوع در برنامه کاری آنها قرار دارد تا در فرصت مناسب بهطور کامل برطرف شود.
رئیس سازمان مدیریتی و مهندس شبکه حملونقل شهرداری همدان در ادامه با اشاره به وضعیت سایر مناطق شهری، گفت: در منطقه دو، پُل عابر پیاده بیمارستان بعثت با همت مدیریت منطقه راهاندازی شده و پس از کسب استاندارد، هماکنون درحال خدمترسانی به شهروندان است.
بهرامیشرافت ابراز کرد: همچنین در منطقه چهار، دو پُل عابر پیاده بلوار ارتش و بلوار شهیدرجایی در دستور کار قرار گرفت که پُل شهیدرجایی پس از کسب استاندارد، راهاندازی شده و فعال است.
وی تأکید کرد: برای ما ایمنی شهروندان در اولویت قرار دارد؛ به همین دلیل برخی پُلها با وجود آماده بودن، تا زمان کسب کامل استاندارد، بازگشایی نمیشوند؛ نمونه آن پُل بلوار ارتش است که عملیات اجرایی آن به پایان رسیده، اما تا دریافت تأییدیههای ایمنی، بهرهبرداری نخواهد شد.
بهرامیشرافت با اشاره به پروژههای درحال اجرا، افزود: برای دو دهنه پُل در بلوار خوزستان و مقابل امام خمینی (روبهروی قاسمآباد) قراردادها منعقد شده است؛ پروژه بلوار خوزستان حدود 90 درصد پیشرفت فیزیکی دارد و با تأمین منابع مالی، تکمیل و کسب استاندارد آن نیز در آینده نزدیک انجام خواهد شد.
وی گفت: پُل عابر پیاده بلوار امام خمینی روبهروی قاسمآباد نیز بهدلیل محدودیتهای نقدینگی با کُندی پیش میرود که با تدابیر اندیشیدهشده از سوی مدیریت شهری منطقه سه، تلاش میشود در ماههای آینده تکمیل شود و به بهرهبرداری برسد.
این مقام مسئول همچنین به دو پُل دیگر در بلوار امام خمینی (ره) (ورودی زمین شهری) و بلوار انقلاب اشاره کرد و افزود: این پروژهها با یک شرکت قزوینی حدود 60 تا 70 درصد پیشرفت داشتهاند، اما بهدلیل بروز مشکلات حقوقی با پیمانکار، ادامه روند اجرایی آنها در دست پیگیری است و پس از تعیین تکلیف یا با همان شرکت ادامه مییابند و یا به پیمانکار جدید واگذار خواهند شد.
رئیس سازمان مدیریتی و مهندس شبکه حملونقل شهرداری همدان با بیان اینکه مناسبسازی ورودی و خروجی پُلها برای سالمندان، کودکان و افراد کمتوان از اولویتهای شهرداری است، اظهار کرد: در حد امکانات موجود تلاش شده رمپها و مسیرهای دسترسی اصلاح و ایمنسازی شوند؛ درخصوص پوشش پُلها نیز در اغلب موارد پوشش مناسب ایجاد شده، اما متأسفانه تخریبهای عمدی یا آسیبهای انسانی باعث بروز مشکلاتی میشود که نیازمند ترمیم مجدد است.
وی در پایان سخنانش از شهروندان خواست در حفظ و نگهداری این تجهیزات گرانقیمت همکاری کنند و گفت: درصورت مشاهده هرگونه تخریب یا آسیب، شهروندان میتوانند از طریق تماس با شمارههای 110 یا 137 موضوع را اطلاع دهند تا در سریعترین زمان ممکن رسیدگی شود و خدمات شهری بهصورت پایدار در اختیار مردم قرار گیرد.
* 3 ضلع بحران پُلهای عابر پیاده همدان: مدیریت ضعیف، اجرای ناقص، فرهنگسازی مغفول
در پایان باید گفت؛ در بررسی وضعیت پُلهای عابر پیاده استان همدان آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید، ضعف جدی در مدیریت، اجرا و فرهنگسازی است. واقعیت این بوده که فرهنگ استفاده صحیح از پُلهای عابر پیاده آنگونه که باید، برای شهروندان نهادینه نشده و در کنار آن، مدیریت شهری نیز نتوانسته زیرساختی قابل اتکا و ایمن فراهم کند.
درحال حاضر با چند مسئله همزمان مواجه هستیم؛ نخست، اجرای ناقص طرح مکانیزهسازی پُلها، آسانسورهایی که در بسیاری از موارد از کار افتاده و بیاستفاده رها شدهاند. این وضعیت نهتنها کارکرد اصلی پُلها را زیر سؤال برده، بلکه ذهنیت عمومی نسبت به این سازهها را بهشدت منفی کرده است.
مسئله دوم، رها شدن سازههای معیوب و جمعآوری نشدن پُلهای ناکارآمد است؛ سازههایی که بهجای تأمین ایمنی، به پدیدهای زشت در منظر شهری تبدیل شده و ناخواسته فرهنگ تخریب و بیتوجهی را تقویت میکنند. از سوی دیگر، مشکلات مهندسی در طراحی برخی پُلها، بهویژه در ابعاد و ارتفاع پلهها، استفاده از آنها را برای شهروندان دشوار و حتی خطرناک کرده است.
نکته قابل تأمل دیگر، قدیمی و فلزی بودن بسیاری از پُلهای عابر پیاده در سطح استان است. این سازهها در ایام بارندگی و بارش برف، بهدلیل لغزندگی شدید، عملاً کارآیی خود را از دست میدهند و به یکی از معضلات جدی ایمنی شهری تبدیل میشوند. مجموع این عوامل نشان میدهد که بدون اصلاح رویکرد مدیریتی و بازنگری جدی در فرهنگسازی و اجرا، نمیتوان انتظار ساماندهی مؤثر پُلهای عابر پیاده را داشت.
