پویش مردمی «این پرچم زمین نمی‌ماند» که از 28 فروردین‌ماه 1405 به ابتکار هیئت هنر همدان در میدان جهاد آغاز شده، با مشارکت بیش از هزار و 500 شهروند، تاکنون بیش از چهار هزار و 960 ساعت اهتزاز بی‌وقفه پرچم جمهوری اسلامی را ثبت کرده است. حضور شبانه‌روزی داوطلبان در نوبت‌های یک‌ساعته، همراهی اقشار مختلف مردم و حتی بدرقه یکی از پرچم‌ها به کربلای معلی، ازجمله روایت‌های متفاوتی است که در جریان این پویش مردمی رقم خورده است.
در روزهایی که کشور با شرایطی حساس و سرنوشت‌ساز روبه‌رو بود، خیابان‌ها و میدان‌های شهر به صحنه‌ نمایش همدلی و همبستگی تبدیل شد. با آغاز جنگ تحمیلی سوم و در پی حملات دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی، تجمعات شبانه شکل گرفت و پویش‌های متعددی با هدف تقویت روحیه ملی و تعلق خاطر به هویت ایرانی آغاز شد؛ حرکت‌هایی که روایتگر حضور مردمی بود که در روزهای دشوار، میدان را خالی نکردند.
در میان این حرکت‌ها، پویش اهتزاز شبانه‌روزی پرچم جمهوری اسلامی ایران جلوه‌ای متفاوت داشت؛ پویشی که در آن، پرچم نه توسط نهادها، بلکه با حضور مستقیم مردم در اهتزاز می‌ماند. در همدان نیز «هیئت هنر» با ابتکار و سازمان‌دهی این حرکت، از نخستین مجموعه‌هایی بود که پویش «این پرچم زمین نمی‌ماند» را راه‌اندازی کرد؛ حرکتی که از 28 فروردین‌ماه 1405 آغاز شد و به‌تدریج به عرصه‌ای برای حضور داوطلبانه اقشار مختلف تبدیل شد.
از آن روز تاکنون، میدان جهاد همدان میزبان پرچمی بوده که حتی برای لحظه‌ای از اهتزاز بازنمانده است. در هر ساعت از شبانه‌روز، فرقی نمی‌کند نخستین ساعات صبح باشد یا نیمه‌شب و سپیده‌دم؛ همواره فردی از میان مردم در جایگاه حاضر می‌شود تا پرچمدار ساعتی از این حرکت جمعی باشد و اجازه ندهد پرچم بر زمین بماند.
آنچه این حرکت را از یک برنامه مناسبتی متمایز می‌کند، استمرار آن با مشارکت مستقیم مردم است. زن و مرد، پیر و جوان و حتی کودکان و نوجوانان، هر یک به سهم خود در این پویش حاضر شده‌اند تا نشان دهند پاسداشت نمادهای ملی، تنها در قالب شعار خلاصه نمی‌شود و گاهی می‌توان آن را در ساده‌ترین و در عین حال معنادارترین شکل ممکن، یعنی ایستادن پای یک پرچم، به نمایش گذاشت.
هیئت هنر همدان از ابتدای این مسیر، با هدف مردمی‌ماندن پویش، نقش خود را بر سازمان‌دهی، تنظیم نوبت‌ها، ثبت‌نام داوطلبان و برنامه‌ریزی برای استمرار حرکت متمرکز کرد. به این ترتیب، یک اقدام تشکیلاتی به حرکتی مردمی تبدیل شده است؛ حرکتی که در آن هیئت هنر بستر حضور را فراهم کرده و مردم میدان‌داران اصلی آن بوده‌اند.
یکی از مسئولان پویش هیئت هنر همدان درباره استقبال مردم می‌گوید: «شاید در ابتدای کار تصور نمی‌کردیم با چنین استقبالی روبه‌رو شویم و این تعداد برای حضور در نوبت‌های اهتزاز پرچم پیش‌قدم شوند؛ اما خیلی زود مشخص شد افراد بسیاری قلباً به این حرکت تعلق خاطر دارند و مشتاق‌اند حتی برای یک ساعت، این مسئولیت را بر عهده بگیرند و در این خدمت سهیم باشند.»
به گفته وی، مردم در روزهای مختلف، از ساعات ابتدایی صبح تا نیمه‌های شب و در شرایط متفاوت جوی در جایگاه حاضر شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که گرما، سرما و بارندگی نتوانسته مانع استمرار این حضور شود. گاهی نیز فردی که مسئولیت نوبتی را بر عهده داشته، به دلایلی امکان حضور نیافته است؛ اما در چنین موقعیت‌هایی، تکاپوی دیگران برای رسیدن به جایگاه و جلوگیری از خالی‌ماندن آن، صحنه‌های قابل‌توجهی از مسئولیت‌پذیری و همدلی رقم زده است.
این مسئول، چنین لحظاتی را از زیباترین جلوه‌های پویش می‌داند؛ لحظاتی که افراد، فارغ از داشتن مسئولیت رسمی، برای حفظ پیوستگی حضور در کنار یکدیگر می‌ایستند. به باور او، همین تلاش جمعی نشان می‌دهد این حرکت صرفاً به اهتزاز یک پرچم محدود نمانده، بلکه به نمادی از همراهی و احساس مسئولیت مشترک تبدیل شده است.
یکی دیگر از ابتکارهای هیئت هنر در این پویش، اختصاص‌دادن نوبت‌های اهتزاز پرچم به نام یکی از شهدا یا ائمه اطهار (ع) است. بر این اساس، داوطلبان هنگام ثبت‌نام می‌توانند اعلام کنند که نوبت حضور خود را به نام کدام شهید یا به کدام‌یک از ائمه بزرگوار تقدیم می‌کنند. به این ترتیب، هر ساعت از این حرکت، علاوه بر برخورداری از معنای اجتماعی و ملی، با نیتی معنوی نیز همراه می‌شود.
برخی از افراد با نیت سلامتی رهبر معظم انقلاب، شماری به نیت پیروزی و عده‌ای نیز با آرزوی سلامتی رزمندگان در این جایگاه حاضر می‌شوند. این نیت‌ها در کنار حضور داوطلبانه مردم، به هر نوبت معنایی شخصی و عاطفی می‌بخشد و آن را به فرصتی برای ابراز ارادت، دعا و ادای احترام تبدیل می‌کند.
در طول این ماه‌ها، پویش «این پرچم زمین نمی‌ماند» تنها روایتگر حضور مستمر مردم در یک جایگاه نبوده، بلکه خود نیز تجربه‌ها و خاطراتی به همراه داشته است. یکی از اتفاقات قابل‌توجه، سفر پرچمی بود که پس از آیین تعویض، راهی کربلای معلی و پیاده‌روی اربعین شد.
این پرچم در واقع به نمایندگی از مردم همدان، به‌ویژه کسانی که از سفر اربعین بازمانده بودند، راهی کربلا شد و از فضای معنوی این سفر زیارتی بهره برد. بازگشت این پرچم از کربلا نیز برای برگزارکنندگان و همراهان پویش، یادآور پیوند میان یک حرکت مردمی و باورهای معنوی و مذهبی آنان بود.
از سوی دیگر، حضور در نوبت‌های اهتزاز پرچم برای بسیاری از شرکت‌کنندگان، تجربه‌ای فراتر از انجام یک مسئولیت یک‌ساعته بوده است. هر فرد با انگیزه و احساس خاصی در این جایگاه حاضر شده و در کنار دیگران، بخشی از خاطره جمعی این پویش را ساخته است؛ برای برخی، این حضور فرصتی برای ادای احترام به پرچم و میهن بوده و برای برخی دیگر، یادآور مسئولیتی که در روزهای حساس بر دوش هر شهروند قرار می‌گیرد.
از 28 فروردین‌ماه تا آبان 1405، پرچم جمهوری اسلامی ایران به همت مردم و با سازمان‌دهی هیئت هنر همدان، بیش از چهار هزار و 960 ساعت به‌صورت پیوسته در میدان جهاد به اهتزاز درآمده است؛ حرکتی که با علمداری و پرچمداری بیش از هزار و 500 نفر از مردم همدان استمرار یافته و هزاران ساعت حضور، همراهی و خاطره جمعی را رقم زده است.
پویش «این پرچم زمین نمی‌ماند» تلاشی برای تبدیل یک نماد به کنشی اجتماعی و مستمر است؛ حرکتی که نشان می‌دهد گاهی یک پرچم می‌تواند بهانه‌ای برای گردهم‌آمدن انسان‌هایی با سن، موقعیت و تجربه‌های متفاوت باشد و هر یک را به سهم خود در مسئولیتی مشترک سهیم کند.
هیئت هنر همدان نیز بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، استمرار این پویش را تا پایان تجمعات و برنامه‌های مرتبط دنبال می‌کند تا پرچمی که از 28 فروردین‌ماه تاکنون در آسمان همدان به اهتزاز درآمده، همچنان روایتگر حضور و مشارکت مردمی باشد.
اما شاید مهم‌ترین بخش این روایت، نه تعداد ساعت‌های ثبت‌شده و نه آمار نوبت‌های برگزارشده، بلکه تجربه کسانی باشد که در ساعات مختلف شبانه‌روز پای این پرچم ایستاده‌اند. هرکدام از آنان با انگیزه‌ای متفاوت به میدان جهاد آمده‌اند و از لحظاتی سخن می‌گویند که برایشان معنایی فراتر از یک حضور ساده داشته است؛ روایت‌هایی از احساس مسئولیت، دلبستگی، نذر، خاطره و تجربه ایستادن زیر سایه پرچمی که قرار نیست بر زمین بماند.
*روایتِ یک نیمه‌شبِ ماندگار در سایه پرچم مقدس
امیر حیدری، تجربه معنوی و لحظه ویژه خود از حضور در جایگاه اهتزاز پرچم و همراهی با یادگارهای شهید را در روایتی با عنوان «یک نیمه‌شب ماندگار در سایه پرچم مقدس» این‌گونه به تصویر می‌کشد:
در آرامشِ نیمه‌شب، در نوبت پاسداری از پرچم پرافتخار ایران اسلامی، به لطف خداوند و همراهی دوستان هیئت هنر همدان، آن لحظه باشکوه برای من به ضیافتی از جنس کرامت بدل شد؛ رزقی معنوی و موهبتی الهی که در سایه این پرچم مقدس نصیبم گردید.
توفیق یافتم قرآنی را بر سینه بفشارم و انگشتری را بر انگشت نهم که روزگاری بر دست آقای شهید ایران آرام گرفته بود؛ امانتی ارزشمند و متبرک.
با اهتزاز پرچم، احساس کردم این دیگر دستان من نیست که آن را برافراشته نگاه داشته است؛ گویی همان دست آشنا، همان مشت گره‌کرده‌ای که نماد عزت و ایستادگی این سرزمین شد، هنوز این پرچم را استوار نگاه داشته و راه را نشان می‌دهد.
و من، تنها امانت‌دار لحظه‌ای بودم که میان پرچم، قرآن و آن انگشتر هیچ فاصله‌ای نبود؛ یکی نشانی از عزت وطن، دیگری عهد الهی و آن دیگری یادگار بزرگمردی که عزت این سرزمین را با ایمان و ایستادگی معنا کرد و عهد خویش را با خون، امضا نمود. این لحظه ناب، رزق دل‌تان باد و نوش نگاهتان...
** دلتنگی برای پرچمی که تکه‌ای از قلبم شد
رقیه حسینیان، از دلبستگی عمیقی که در جریان حضور در پویش اهتزاز پرچم به آن پیدا کرده و دشواری دل‌کندن از پرچمی که ساعت‌ها در دستان مردم به اهتزاز درآمده بود، این‌گونه روایت می‌کند؛
یکی از شب‌های علمداری، ساعت 21، لطف خداوند بار دیگر نصیبم شد تا یک ساعت، پرچم مقدس ایران را به نیابت از شهید مظلوم، روح‌الله عجمیان، برافراشته نگه دارم. نمی‌دانم چرا، اما بی‌اعتنا به هیاهوی شهر، تمام نگاهم به پرچم دوخته شده بود. تماشای تاب‌خوردنش در باد برایم بسیار لذت‌بخش بود و وزش باد، زیبایی آن را چندبرابر می‌کرد. گاهی از سر شوق لبخند می‌زدم و غرق تماشای آن می‌شدم.
نمی‌دانم چه مدت گذشته بود که ناگهان به یاد آوردم قرار است پرچم را تعویض و آن را راهی مشایه کنند. بغضم گرفت و شروع کردم به صحبت‌کردن با پرچم؛ از دلتنگی‌هایم برای آقای شهید، از روزهای سختی که بدون حضور ایشان می‌گذرد و از اینکه نبودنش را همه‌جا احساس می‌کنم.
از خواسته‌ها و دعاهایم برای همه مردم گفتم؛ به‌ویژه برای شما عزیزانی که این مدت پای پرچم ایستاده‌اید و همه کسانی که برای پیشبرد این پویش زحمت کشیده‌اند. خلاصه، هر حرف و دعایی را که در دلم داشتم، با پرچم در میان گذاشتم تا به محضر ارباب برسد. پس از پایان نوبتم و پایین‌آمدن از جایگاه، مدام به پرچم نگاه می‌کردم و با خودم می‌گفتم: خوشا به حال کسی که تو همراه او هستی...
سرانجام لحظه تعویض پرچم فرا رسید. هرگز تصور نمی‌کردم دل‌کندن از این پرچم تا این اندازه دشوار باشد. حال عجیبی داشتم و تمام نگاهم به مردی بود که پرچم را در دست داشت. وقتی پایین آمد، از او خواستم اجازه دهد برای آخرین بار پرچم را ببینم.
احساس می‌کردم تکه‌ای از قلبم جدا شده است. اشک امانم نمی‌داد و نمی‌توانستم با رفتن آن کنار بیایم. بسیاری می‌گفتند پرچم کهنه شده و رنگ‌ورویش رفته و به همین دلیل باید تعویض شود؛ اما برای من، این پرچم از آن چیزهایی بود که هرچه کهنه‌تر می‌شد، ارزش و قیمتی بیشتر پیدا می‌کرد.
این پرچم ساعت‌ها در دستان انسان‌هایی باصفا قرار گرفته بود؛ انسان‌هایی که هرکدام با نیتی متفاوت، اما بی‌ هیچ چشمداشتی و تنها از سر عشق به وطن، در آن جایگاه ایستاده بودند. هر دستی که آن را به اهتزاز درآورده بود، خاطره‌ای و هر ساعتی که در کنار آن سپری شده بود، معنایی داشت.
نمی‌دانم شما چه احساسی دارید، اما من دلتنگ این پرچم خواهم شد؛ دلتنگ لحظه‌هایی که در کنار آن گذشت و آدم‌هایی که با عشق، آن را برافراشته نگه داشتند.
حتی فکرکردن به آن لحظات هم اشکم را جاری می‌کند. تنها دلخوشی‌ام این است که به امید خدا روزی دوباره آن را بیاورند و در جایی قرار دهند که بتوانیم ببینیمش و بار دیگر خاطراتمان را مرور کنیم.
** یک نان سنگک و یک دنیا قدردانی
عباس دانشگر، از یکی از برخوردهای به‌یادماندنی خود در جریان حضور در جایگاه اهتزاز پرچم و محبت ساده اما تأثیرگذار یکی از شهروندان، این‌گونه روایت می‌کند؛
بعد از تحویل پرچم و زمانی که داشتم از جایگاه فاصله می‌گرفتم، متوجه خودرویی شدم که با بوق‌زدن به سمتم می‌آمد. ابتدا تصور کردم راننده آدرس می‌خواهد؛ آن هم ساعت چهار صبح! اما در کمال شگفتی، راننده با محبت یک نان سنگک به من هدیه داد و جمله‌ای گفت که عمیقاً در ذهنم ماند. او گفت: «کاری از دستمان برنمی‌آید، حداقل می‌توانیم یک نان به دست شما برسانیم. شما دارید برای ما می‌ایستید».
من هم در پاسخ گفتم: «وظیفه‌مان است» و از مرام و محبتش صمیمانه تشکر کردم.
شاید یک نان سنگک، هدیه‌ای ساده به‌نظر برسد، اما آنچه برای من ارزشمند و ماندگار شد، احساس مسئولیت و قدردانی مردمی بود که به هر شکلی می‌خواستند سهمی در این ایستادگی داشته باشند. همان محبت ساده، خستگی آن ساعت از شبانه‌روز را از تنم بیرون کرد.
** از علمدار کربلا تا پرچمداری ایران
رقیه بهرامی، از تجربه متفاوت خود در روز تاسوعا، هم‌زمانی پرچمداری با یاد علمدار کربلا و برخوردهای تلخ و شیرین مردم در جایگاه اهتزاز پرچم، این‌گونه روایت می‌کند؛
روز تاسوعا، روز علم و علمدار، مگر می‌شود به نیتی غیر از علمدار کربلا پرچمداری کرد؟ از همان لحظه نخست که از پله‌های جایگاه بالا می‌روم، همه‌چیز برایم رنگ دیگری می‌گیرد. با خودم می‌گویم: «این تو هستی؟! توی گنهکار، در چنین روزی اجازه علمداری پیدا کرده‌ای؟»
با دیدن تصویر رهبر شهید، ناخودآگاه زمزمه می‌کنم؛ «ای اهل حرم، میر و علمدار نیامد سقای حسین، سید و سالار نیامد». انگار تمام این چهار ماه، مردم ایران منتظر چنین لحظه‌ای بودند تا این دو مصرع را از عمق جان و با صدای بلند هم‌خوانی کنند.
امروز برایم همه‌چیز یادآور تاریخ و مقایسه با روزهای گذشته است. خنده‌ها و تمسخرهایی که نزدیک به 100 روز به شنیدنشان عادت کرده بودم، گاهی در ذهنم تداعی می‌شود؛ گویی صدای هلهله شامیان را می‌شنوم. هر بار شنیدن چنین حرف‌هایی برایم بسیار آزاردهنده است.
حتی افرادی هستند که با لباس مشکی و در حالی که نذری در دست دارند، باز هم از زخم‌زبان ‌زدن به تو دریغ نمی‌کنند و می‌گویند: «مذاکره شد و شما هنوز اینجایید؟»
تازه در چنین لحظاتی است که معنای یاران بی‌بصیرت را بهتر درک می‌کنی و می‌فهمی امامان ما چه خون‌دل‌هایی از این گروه خورده‌اند. با هر اتفاق، بیتی از روضه‌ای در ذهنم تداعی می‌شود و آن‌قدر غرق در حال‌وهوای خودم می‌شوم که گذر زمان را احساس نمی‌کنم.
تا اینکه صدای مرد محترمی رشته افکارم را پاره می‌کند. ظرف غذایی نذری به سمتم گرفته و می‌گوید: «این سهم شما از روضه امام حسین (ع) است.»
با خودم فکر می‌کنم که واقعاً خود میزبان به فکرم بوده است؟ همین اتفاق حالم را خوب می‌کند و تلخی لحظات قبل را از یادم می‌برد.
پس از پایان نوبتم، وقتی غذای نذری را می‌خورم، احساس می‌کنم طعم این غذا با تمام نذری‌هایی که در طول عمرم خورده‌ام، متفاوت است؛ گویی حال‌وهوای آن لحظه و محبت صاحب این نذر، طعمی دیگر به آن بخشیده است.

صبا اسدی