محسن صیفی‌کار با اشاره به تولید مجموعه کتاب «آقای ورزش» درباره زندگی و ورزش شهید علیرضا شمسی‌پور، اظهار کرد: این مجموعه 10 جلدی حاصل کار مشترک بنده و سرکار خانم «فاطمه بگزاده» است.
وی با بیان اینکه درخواست اولیه برای نگارش کتابی درباره این شهید از سوی اداره کل تربیت بدنی همدان در ایام کنگره شهدا مطرح شد، افزود: نگاه اولیه آنان نگارش کتابی برای بزرگ‌سالان بود، اما در جلسات و گفت‌وگوها، بنده پیشنهاد دادم که این اثر در حوزه کودک یا نوجوان تولید شود؛ البته آن نهاد متأسفانه کمک شایانی به ما نکرد، اما خودمان کار را پیگیری کردیم.
صیفی‌کار با اشاره به ویژگی‌های استثنایی سردار شهید شمسی‌پور، تأکید کرد: این شهید والامقام در زمان قبل از جنگ، حین جنگ و پس از آن تا شهادت، در حدود 13 یا 14 رشته ورزشی فعالیت داشته‌اند؛ در برخی رشته‌ها به‌صورت تخصصی و در برخی عمومی‌تر. ایشان فرد بسیار خاصی بوده‌اند و من کمتر شهید یا حتی فرد عادی را سراغ دارم که در این تعداد رشته ورزشی فعال بوده، در برخی عناوینی کسب کرده، مربی شده و پیشکسوت بوده باشد.
وی با بیان اینکه این گستردگی فعالیت انگیزه‌ای برای تمرکز بر حوزه ورزشی زندگی ایشان شد، افزود: با توجه به علاقه کودکان و نوجوانان به ورزش و ضرورت آن در اجتماع، تصمیم گرفتیم این کار را انجام دهیم؛ اگر جامعه‌ای به ورزش گرایش داشته باشد، چه همگانی و چه قهرمانی، قطعاً این مهم آورده‌های مثبتی خواهد داشت. به‌طور کلی، بین سلامت جسمانی و نشاط با موفقیت در حوزه‌های معنوی، ارتباط متقابل مؤثری وجود دارد.
این نویسنده با اشاره به نمونه‌هایی از شهر همدان به‌عنوان الگو در ورزش مانند آیت‌الله نوری همدانی که با وجود به‌سر بردن در کهن‌سالی همچنان کوهنوردی می‌کنند و نیز کوهنوردان نام‌آور همدان که قله‌های اورست را فتح کرده‌اند، خاطرنشان کرد: همدان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و وجود کوه الوند، سرزمینی کوهنوردخیز و پُربرکت است و این نعمت خدادادی باید پاس داشته شود.
صیفی‌کار در تشریح ویژگی‌های مجموعه کتاب‌های «آقای ورزش» بیان کرد: پس از مشورت با خانم بگزاده، مصاحبه‌های تکمیلی انجام و به حول و قوه الهی، این مجموعه 10 جلدی برای کودکان (مقطع ابتدایی)، تولید شد. در این کتاب‌ها داستان‌هایی از زندگی شهید که در واقعیت اتفاق افتاده‌اند، با تکنیک «جان‌بخشی»، روایت شده است؛ برای مثال توپ تنیس، آهو، ماهی قرمز، کوه یا توپ فوتبال، روایتگر بخشی از زندگی و فعالیت‌های ورزشی علی‌آقای شمسی‌پور می‌شوند که این روش، جذابیت خاصی برای مخاطب کودک ایجاد می‌کند.
این فعال حوزه ادبیات پایداری اظهار کرد: اینکه اشیایی مانند دوچرخه یا تفنگ صحبت می‌کنند، برای کودک جالب است؛ این روش علاوه‌بر تقویت قوه تخیل، یک بُعد معنوی نیز دارد.
وی با اشاره به نگاه فلسفی پشت این روش روایت، افزود: می‌دانید که هیچ موجودی در این عالم بی‌شعور، بی‌درک و بی‌ادراک نیست؛ کوه، درخت، دشت، دریا، آسمان، ابر، باران، برف، همه و همه در این هستی سخن می‌گویند و صاحب شعور هستند. این نگاه از منظر عقلانی و معنوی قابل تأمل است و آدمی را به تفکر وامی‌دارد؛ برای کودک و نوجوان نیز قوه خیال را تقویت کرده و او را به «مشابه‌پردازی» سوق می‌دهد.
صیفی‌کار در ادامه با اشاره به چالش‌های مرحله پس از نگارش، خاطرنشان کرد: اقدام دوم ما، بحث تصویرگری بود که کاری بسیار هزینه‌بر و سنگین است؛ برای ایجاد نوآوری و خلاقیت در این حوزه، به سمت یک همکاری مشترک رفتیم.
وی با بیان اینکه تصویرگری این مجموعه با همکاری دانشگاه فنی و حرفه‌ای (ملی مهارت) استان همدان و به‌ویژه دانشکده حضرت زینب (س) انجام شده است، توضیح داد: با مربیان و رؤسای محترم این دانشگاه صحبت کردیم و قرار شد کار به‌صورت مشترک پیش برود؛ دانشجویان در قالب دو گروه، تصویرگری پنج جلد از کتاب‌ها را زیر نظر یک استاد راهنما، برعهده گرفتند.
این نویسنده با ابراز خرسندی از نتیجه همکاری مذکور، تأکید کرد: انصافاً کار بسیار شایسته‌ای از آب درآمد. این همکاری برای دانشجویانی که تا آن زمان اثری چاپ‌شده نداشتند، یک موقعیت و فرصت علمی ایجاد کرد. اصول فنی و علمی زیر نظر اساتید و توسط خودِ دانشجویان انجام شد و الحمدلله نتیجه درخشانی داشت؛ دیدن این اثر خوشحالی وافری به بنده می‌دهد و به‌اصطلاح «قند در دلم آب می‌شود».
صیفی‌کار با تشکر از همکاران خود، افزود: باید از سرکار خانم بگزاده که زحمات بسیاری کشیدند و نیز تصویرگران محترم، تشکر کنم؛ ما در این مجموعه تلاش کردیم تا «آقای ورزش» را همان‌گونه که بوده است، اخلاق‌محور نشان دهیم.
وی با بیان اینکه حلقه مفقوده ورزش امروز اخلاق است، خاطرنشان کرد: اخلاق است که به ورزشکار تعالی می‌بخشد و نه جسمانیت تنها و فعالیت فیزیکی محض. این دو مانند دو بال هستند؛ توانایی جسمانی و توانایی روحانی-اخلاقی. در تمام این 10 جلد کتاب به‌صورت پیدا و پنهان، رگه‌های اخلاق را می‌توان دید.
این فعال ادبیات پایداری با ذکر مثالی، توضیح داد: در یکی از جلدها پدربزرگی که با علیرضا شمسی‌پور آشنا است، نوه‌اش را که در مسابقه دوچرخه‌سواری قصد دارد با هُل دادن دوستش اول شود، راهنمایی می‌کند و از جوانمردی و سخاوت شهید شمسی‌پور مثال می‌آورد؛ درنهایت آن پسربچه اگرچه نفر اول نمی‌شود (مثلاً رتبه دوم یا سوم می‌آورد)، اما «قهرمان اخلاق» می‌شود. در این داستان می‌گوییم آنچه مهم است، عنوان اول نیست؛ آنچه اهمیت دارد، رسیدن به رتبه عالی‌تر در اخلاق است. نشان و مقامی که در پیش وجدان خود شخص و در نگاه دیگران، ارزش راستینی دارد.
صیفی‌کار اظهار کرد: این کتاب با قطع خشتی و تحت مدیریت هنری استاد کاظم طلایی، از هنرمندان همدانی مقیم تهران، تولید و چاپ شد که الحمدلله نتیجه‌ای بسیار شایسته و درخور داشت.
وی با بیان اینکه مجموعه بازخوردهای مثبتی از مخاطبان مختلف دریافت کرده است، افزود: پس از چاپ، یک رونمایی مجلل و پُرشکوه در تهران داشتیم که بازتاب رسانه‌ای خوبی ایجاد کرد؛ همچنین دوستان ما در وزارت ورزش و جوانان (تربیت بدنی سابق) با خرید تیراژ قابل‌ توجهی از کتاب برای توزیع آن در سطح کشور، اقدام کردند. علاوه‌بر این، رونمایی دیگری در دانشگاه ملی مهارت (فنی و حرفه‌ای) استان همدان برگزار شد که در آن از تصویرگران جوان نیز تقدیر به عمل آمد.
صیفی‌کار با اشاره به چالش اصلی پیش روی این اثر و بسیاری از کتاب‌های مشابه، تأکید کرد: متأسفانه ما در چرخه توزیع مشکل داریم؛ این کتاب توسط انتشارات لاله‌های سرخ کنگره شهدای همدان چاپ شده، اما مشکل توزیع یک مشکل عمومی است. پویایی یک انتشارات تنها در تولید کتاب نیست، بلکه در چرخه کامل از تولید تا فروش و تولید مجدد است؛ برای تجدید چاپ یا تولید آثار جدید، این چرخه باید تکمیل شود.
وی با بیان اینکه انتظار همکاری بیشتری از نهادهای متولی می‌رود، خاطرنشان کرد: به‌عنوان مثال با اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی همدان صحبت کردیم، اما حتی حاضر به خرید چند عنوان از کتاب برای حمایت نشدند؛ درحالی که این کتاب در جشنواره‌ استانی «کتاب هگمتانه» در بخش کودک و نوجوان، برنده شده است.
این نویسنده با ابراز دغدغه اصلی خود، گفت: دلخوشی ما تقدیر نیست، آنچه برای ما ارزشمند است، دیدن کتاب در دستان کودکان، نوجوانان یا بزرگ‌سالان است و بازخورد مستقیمی که از خوانش آن می‌گیریم؛ اینکه کتاب به‌سرعت به مخاطب واقعی برسد، برایمان اهمیت حیاتی دارد.
صیفی‌کار با اشاره به ضعف زیرساخت تخصصی در استان، افزود: متأسفانه در همدان حتی یک فروشگاه تخصصی برای عرضه کتاب‌های دفاع مقدس وجود ندارد و این درحالی است که تولید اثر برای کودک و نوجوان در این حوزه، یک نیاز و خلأ آشکار است.
وی در ادامه با اشاره به تجربه موفق همکاری با برخی نهادها، بیان کرد: خوشبختانه در پروژه‌های دیگر مانند مجموعه کتاب «من قمقمه هستم» (که با مشارکت آموزش‌وپرورش و درباره دانش‌آموزان شهید تولید شده) و نیز سه عنوان کتاب مشترک با حوزه هنری همدان، شاهد همراهی خوبی بوده‌ایم. این نشان می‌دهد که با عزم نهادها، می‌توان کارهای مشترک اثربخشی انجام داد؛ به‌طور کلی ما با سه یا چهار نهاد مختلف ازجمله دانشگاه ملی مهارت، حوزه هنری و آموزش‌وپرورش، کارهای مشترک تولیدی داشته‌ایم.
فعال حوزه ادبیات پایداری با اشاره به عدم همراهی کافی نهادهای متولی با پروژه فرهنگی «آقای ورزش»، اظهار کرد: ما به‌عنوان افرادی که پای کار بودیم، هیچ توقع شخصی نداشتیم و تنها انگیزه‌ ما انجام یک کار فرهنگی برای دفاع مقدس و استان بود؛ اما متأسفانه نهادهایی که باید حمایت می‌کردند، چندان همراهی نکردند و این درحالی است که استقبال از کتاب در تهران بسیار خوب بود.
صیفی‌کار با ابراز تأسف از غفلت نهادهای ذی‌ربط در استان، تأکید کرد: من به‌عنوان یک نویسنده و بسیجی، انتظار داشتم متولیان اصلی یعنی همان‌هایی که مسئولیت شرعی و قانونی در قِبال ترویج فرهنگ ایثار و معرفی مفاخر دارند، وارد میدان شوند و حمایت کنند؛ چرا شخصیت شهیدشمسی‌پور باید ناشناخته بماند؟ جوانان ما باید از چنین الگوهایی درس بگیرند.
وی افزود: از ادارات متولی انتظار می‌رود حداقل «به قدر تشنگی» از این آب دریا بنوشند؛ ما نمی‌گوییم تمام هزینه چاپ را بپردازند، اما می‌توانند با خرید بخشی از تیراژ به‌عنوان جایزه یا هدیه برای جامعه مخاطب خودشان، در توزیع کتاب کمک کنند.
این نویسنده گفت: گاهی برای یک همایش، میلیاردها تومان هزینه می‌شود، اما برای یک کار ماندگار مثل کتاب که با قلمی شیوا و چاپی خوب تولید شده، بودجه‌ای درنظر گرفته نمی‌شود. اگر این کتاب‌ها خریداری شوند، ما می‌توانیم دوباره چاپ کنیم و چرخه تولید ادامه پیدا کند؛ این حداقل کاری است که می‌توانند در راستای مسئولیت اجتماعی خود انجام دهند.
صیفی‌کار با اشاره به بحران کاهش سرانه مطالعه و تیراژ کتاب، اظهار کرد: زمانی تیراژ کتاب کودک پنج هزار نسخه بود، اما امروز 500 نسخه هم نمی‌توانیم چاپ کنیم؛ این نگاه فرهنگی باید درست شود، کتاب در سبد خانوار جایی ندارد. درحالی که برای یک کاپشن چند میلیون هزینه می‌کنیم، برای یک کتاب خوب کودک از 100 یا 200 هزار تومان هم دریغ می‌ورزیم.
وی با انتقاد از سهم ناچیز کتاب در تبلیغات رسانه ملی، افزود: متأسفانه در صداوسیما تبلیغات کالاهای کاذب اقتصادی، بسیار بیشتر از کتاب است؛ این یک چرخه معیوب بوده و فرهنگ نیاز به تبلیغات گسترده دارد. اگر همه نهادها دست به دست هم دهند، این مشکل مرتفع خواهد شد، اما تا زمانی که کتاب در حاشیه باشد، این چالش‌ها ادامه دارد.
فعال حوزه ادبیات پایداری در تشریح عناوین و محتوای مجموعه 10 ‌جلدی «آقای ورزش» اظهار کرد: این مجموعه به جنبه‌های مختلف ورزشی شهید علیرضا شمسی‌پور می‌پردازد؛ عناوینی همچون دوچرخه‌سواری، دوومیدانی با نام «دونده مثل آهو»، کوهنوردی با عنوان «کوه‌های خندان» و غواصی با نام «آقای غواص و ماهی قرمز» که در این مجموعه جای گرفته‌اند.
وی با اشاره به کاربردی بودن ورزش از نگاه این شهید بزرگوار، افزود: شهید شمسی‌پور غواص ماهری بود و حتی پس از جنگ نیز از این مهارت برای نجات دیگران استفاده می‌کرد؛ این نشان می‌دهد ورزش برای ایشان تنها یک فعالیت تفریحی نبوده، بلکه کاربردی، عملیاتی و کارآمد بوده است. کتاب‌های دیگری نیز درباره فوتبال با عنوان «بچه‌های شمسی‌پور»، شنا با نام «شناگر مهربان»، تیراندازی با نام «آقای تفنگ در المپیک»، تنیس با نام «هوهوخان و توپ تنیس» و پهلوانی با عنوان «پهلوان‌علی» در این مجموعه منتشر شده‌اند.
صیفی‌کار خاطرنشان کرد: در بخش تصویرگری نیز از دو سبک اسلیمی و متد جدید بهره گرفته‌ایم که در بخش اسلیمی، نمادهای ایرانی-اسلامی مانند شمسه‌ها و رنگ‌های ایرانی به زیبایی نمایان شده‌اند.
این نویسنده در پایان سخنانش با اشاره به فرمت چاپ این مجموعه، گفت: این 10 عنوان هم به‌صورت تکی و هم در قالب یک مجموعه مجلدی چاپ شده‌اند تا هم امکان خرید تک‌جلدها و هم خرید مجموعه به‌عنوان هدیه برای سازمان‌ها و نهادها، فراهم باشد.

فاطمه فراقیان