کامران ندری روز شنبه با اشاره به توزیع ایران‌چک‌های یک میلیون تومانی در اواخر سال گذشته اظهار کرد: اگرچه توقف چاپ این اسکناس‌ها اقدامی درست و ضروری محسوب می‌شود، اما جمع‌آوری تدریجی حجم بالای آن‌ها از بازار، نیازمند الزام بانک‌ها به بازگرداندن این چک‌پول‌ها به بانک مرکزی است و تا زمان خروج کامل این اسکناس‌ها از چرخه پولی، امکان سوء استفاده از آن‌ها برای معاملات غیر شفاف، ازجمله قاچاق سوخت، همچنان وجود خواهد داشت.

وی توضیح داد: از آنجا که پول نقد قابل رهگیری و پیگیری نیست، نمی‌توانید بفهمید از چه کسی به چه کسی منتقل شده و بابت چه بوده است؛ عمدتاً توسط کسانی استفاده می‌شود که می‌خواهند هویتشان مخفی باشد یا مبادله‌ای که می‌کنند، مخفی بماند.

ندری با بیان اینکه می‌توان با پول نقد کالا یا خدمات غیر مجاز و ممنوعه را خریدوفروش کرد و حتی فرار مالیاتی داشت، افزود: در همه جای دنیا پول نقد و به‌ویژه ارقام درشت آن برای فعالیت زیرزمینی اقتصادی نیز کاربرد دارد؛ به‌طوری که افرادی که نمی‌خواهند فعالیت‌هایشان رسمی و شفاف باشد، از پول نقد یا اسکناس در معاملات خود استفاده می‌کنند تا معاملات ممنوعه انجام دهند و یا فرار مالیاتی داشته باشند.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: در ایران از گذشته مبادله با اسکناس به‌صورت نقد رواج داشته است و تا همین چندماه پیش درشت‌ترین پول در گردش، 200 هزار تومانی بود، اما با توجه به رشد تورم، معاملات با این اسکناس‌ها سخت شده بود و به همین دلیل می‌بایست اسکناس‌های جدیدی با ارقام درشت‌تری چاپ و توزیع می‌شد.

ندری ادامه داد: اگرچه بانک مرکزی این اسکانس‌ها را با هدف سهولت در مبادلات در اختیار مردم قرار داد، اما به‌دلیل سهم قابل توجه اقتصاد غیر رسمی، بخشی از این اسکناس‌های درشت به سمت قاچاق حرکت کرد؛ به‌طوری که دیدیم در استان‌های مرزی با اسکناس‌های 500 هزار تومانی و یک میلیون تومانی به‌راحتی ارز با قیمت پایین‌تر عرضه می‌شد.

وی تأکید کرد: بدون شک کسانی که به شکل گسترده به دنبال استفاده از اسکناس‌های درشت هستند یا درحال فعالیت‌های ممنوعه بوده و یا می‌خواهند فرار مالیاتی داشته باشند که هر دو به اقتصاد آسیب می‌زند.

این کارشناس اقتصادی خریدوفروش ارز، قاچاق سوخت، مواد مخدر و حتی انواع کالاها را ازجمله کاربردهای معامله با اسکناس‌های درشت برشمرد و گفت: ویژگی معاملات نقد، ناشناس ماندن خریدار و فروشنده و مورد معامله است و این موضوع به اقتصاد آسیب می‌زند.

ندری در پاسخ به اینکه دولت باید چه اقداماتی را برای مقابله با این کار انجام دهد، اظهار کرد: یکی از راه‌ها، جمع‌آوری اسکناس‌های درشت است که می‌توان بخشی از آن را از طریق بانک‌ها جمع‌آوری کرد؛ هرچند بخشی از این پول‌ها در دست مردم باقی می‌ماند و در چرخه نظام پولی کشور دست به دست می‌شود.

وی با یادآوری این نکته که سال گذشته قانون حذف چهار صفر از پول ملی به تصویب مجلس رسید، پیشنهاد کرد که بانک مرکزی نه‌تنها چاپ این اسکناس‌ها را متوقف کند، بلکه اجرای این قانون را پیگیری و به‌تدریج اسکناس‌هایی با فرمت جدید وارد بازار کند.

ندری خارج کردن پول از چرخه اقتصادی را امری زمان‌بر دانست و تأکید کرد: تا زمانی که پول درشت در گردش است، قابلیت استفاده در فعالیت‌های سوداگرانه و قاچاق را دارد و به همین دلیل باید برای جمع‌آوری آن‌ها برنامه‌ریزی کرد.