استاندار همدان با تأکید بر اینکه پیامدهای اجتماعی جنگ پس از پایان درگیری‌ها بروز می‌کند، گفت: حفظ انسجام اجتماعی، امیدآفرینی، اعتمادسازی و تقویت مدیریت محله‌محور باید در اولویت برنامه‌های استان قرار گیرد و از ظرفیت دانشگاه‌ها، مساجد و مردم برای افزایش تاب‌آوری اجتماعی، استفاده شود.
حمید ملانوری‌شمسی در دومین جلسه شورای اجتماعی استان همدان طی سال 1405 که با سه دستور کار بررسی وضعیت تاب‌آوری اجتماعی استان در شرایط پساجنگ با نگاه به تقویت انسجام اجتماعی، اقدامات شبکه مدیریت محله‌محور و پیگیری مصوبات جلسه قبل به ریاست وی برگزار شد، با تأکید بر جایگاه شورای اجتماعی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شوراهای تصمیم‌ساز استان، اظهار کرد: این جلسات باید به‌صورت منظم، با حضور فعال دستگاه‌های اجرایی و بر پایه بررسی‌های کارشناسی، آمار، تحلیل‌های علمی و شناخت دقیق مسائل روز جامعه برگزار شود تا تصمیمات شورا از پشتوانه علمی و اجرایی کافی، برخوردار باشد.
وی با بیان اینکه همه برنامه‌های توسعه‌ای بر بستر فرهنگ و جامعه شکل می‌گیرند، افزود: تأکید بر پیوست فرهنگی در برنامه‌های توسعه توسط رهبری شهید نیز به همین دلیل است؛ چراکه هر اقدام اجرایی باید متناسب با فرهنگ، شرایط اجتماعی و ویژگی‌های بومی هر منطقه طراحی شود.
استاندار همدان ادامه داد: رفتارهای فرهنگی و اجتماعی در استان‌های مختلف کشور یکسان نیست و تفاوت‌های فرهنگی میان مناطق غربی، شرقی، مرکزی، کوهستانی و کویری ایجاب می‌کند که تصمیمات اجتماعی متناسب با اقتضائات هر منطقه گرفته شود؛ اگر این ملاحظات نادیده گرفته شود، تصمیمات می‌تواند پیامدهای اجتماعی ناخواسته‌ای به دنبال داشته باشد.
ملانوری‌شمسی با اشاره به اینکه ایجاد یک مسئله اجتماعی گاهی بسیار آسان اما مدیریت و اصلاح آن بسیار دشوار است، گفت: حوزه فرهنگ و مسائل اجتماعی ازجمله عرصه‌هایی است که آثار اقدامات در آن به‌سرعت نمایان نمی‌شود و ممکن است نتیجه یک اقدام فرهنگی سال‌ها بعد در جامعه مشاهده شود؛ اما در مقابل، یک شایعه یا تصمیم نادرست می‌تواند در مدت کوتاهی به یک مسئله اجتماعی تبدیل شود.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از این موضوع در استان، اظهار کرد: گاهی تنها با انتشار یک شایعه یا ایجاد نگرانی درباره اجرای یک پروژه عمرانی یا اقتصادی، افکار عمومی تحت تأثیر قرار می‌گیرد و موضوع به یک مطالبه یا اعتراض اجتماعی تبدیل می‌شود؛ در چنین شرایطی اقناع افکار عمومی به‌مراتب دشوارتر خواهد بود.
استاندار همدان با اشاره به احداث نیروگاه‌های خورشیدی به‌عنوان یکی از مصادیق این موضوع، گفت: نیروگاه‌های خورشیدی هیچ‌گونه آلودگی زیست‌محیطی، مصرف آب یا آلودگی صوتی ندارند و مطابق قانون، مناطقی که این نیروگاه‌ها در آن‌ها احداث شود، از برخی محدودیت‌های ناشی از قطعی برق نیز مصون خواهند بود، اما با این وجود در برخی مناطق کشور، جریان‌هایی با ایجاد شایعات، مخالفت‌های اجتماعی نسبت به این پروژه‌ها به وجود آورده‌اند.
ملانوری‌شمسی تأکید کرد: فرهنگ با باورها، ذهنیت و سبک زندگی مردم گره خورده است و به همین دلیل نباید بدون مطالعه، تحلیل و شناخت کافی، درباره مسائل اجتماعی تصمیم‌گیری یا اظهار نظر کرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توجه به آثار اجتماعی برخی تصمیمات مدیریتی، بر اهمیت تداوم فعالیت مراکز آموزشی تأکید کرد و گفت: تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها باید آخرین راهکار باشد، زیرا خانه‌نشینی جوانان و نوجوانان، کاهش ارتباطات اجتماعی و دور شدن از فضای آموزش، می‌تواند زمینه‌ساز بروز آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی شود.
استاندار همدان با بیان اینکه دشمنان پس از ناکامی در عرصه‌های مختلف تمرکز خود را بر جنگ شناختی و فرهنگی گذاشته‌اند، افزود: امروز هدف اصلی آنان سرمایه اجتماعی کشور و نسل جوان است؛ بنابراین باید نسبت به مسائل فرهنگی و اجتماعی حساسیت بیشتری داشته باشیم و اجازه ندهیم با عملیات روانی، امید و اعتماد جامعه آسیب ببیند.
وی با تأکید بر نقش دانشگاه‌ها در مدیریت مسائل اجتماعی، گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، دانشکده‌های علوم اجتماعی و پایان‌نامه‌های کاربردی نیاز داریم تا برای موضوعاتی مانند تاب‌آوری اجتماعی، انسجام ملی و کاهش آسیب‌های اجتماعی، راهکارهای علمی ارائه شود.
ملانوری‌شمسی سپس به نخستین دستور کار جلسه با موضوع تاب‌آوری اجتماعی در شرایط پساجنگ پرداخت و اظهار کرد: تاب‌آوری اجتماعی صرفاً به معنای مقاومت مردم در برابر شرایط فعلی نیست، بلکه باید از امروز برای پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و روانی دوران پس از جنگ، برنامه‌ریزی کنیم.
وی افزود: بسیاری از آثار بحران‌ها پس از پایان حادثه آشکار می‌شود و اگر برای آن‌ها برنامه نداشته باشیم، در سال‌های آینده با مشکلات اجتماعی گسترده‌تری مواجه خواهیم شد.
استاندار همدان با اشاره به تجربه زلزله بم، گفت: بخش مهمی از آسیب‌های اجتماعی آن حادثه سال‌ها بعد خود را نشان داد؛ کودکانی که خانواده خود را از دست داده بودند یا با آسیب‌های جسمی و روحی زندگی کردند، سال‌ها بعد با مشکلات اجتماعی و روانی مواجه شدند؛ بنابراین مدیریت بحران تنها به زمان وقوع حادثه محدود نمی‌شود و باید برای پیامدهای بلندمدت آن نیز برنامه داشت.
وی افزود: در دوران پساجنگ نیز باید از هم‌اکنون به حفظ سرمایه اجتماعی، حمایت‌های روانی و اجتماعی، افزایش امید و تقویت اعتماد عمومی، توجه کنیم تا انسجام شکل‌گرفته در جامعه حفظ شود.
ملانوری‌شمسی حضور گسترده مردم در صحنه و تجمعات را مهم‌ترین سرمایه کشور دانست و تصریح کرد: مردم در ماه‌های اخیر با حضور خود، سرمایه اجتماعی ارزشمندی ایجاد کرده‌اند و این انسجام، مهم‌ترین عامل ناکامی دشمنان بوده است. حفظ این سرمایه نیازمند پاسخگویی، امیدآفرینی، اعتمادسازی و توجه به مطالبات مردم است.
وی خاطرنشان کرد: اگر این سرمایه اجتماعی تقویت نشود یا مردم احساس کنند مطالبات و انتظارات آنان نادیده گرفته شده است، امید و اعتماد عمومی آسیب خواهد دید و این موضوع می‌تواند بر انسجام جامعه تأثیر منفی بگذارد.
ملانوری‌شمسی افزود: تداوم این حضور نیازمند آسیب‌شناسی، برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی بوده و لازم است ستادهای برگزارکننده برنامه‌های مردمی با حضور مدیران مرتبط، روند برگزاری این برنامه‌ها را بررسی کرده و متناسب با شرایط، شیوه‌های جدیدی برای استمرار فعالیت‌ها طراحی کنند.
استاندار همدان ادامه داد: همان‌گونه که در طول سال‌های گذشته متناسب با شرایط کشور، شیوه‌های مدیریتی تغییر کرده است، امروز نیز باید با حفظ میدان‌‌داری مردم، روش‌های اجرای برنامه‌ها را بازنگری کنیم تا ضمن کاهش هزینه‌ها، انسجام و مشارکت عمومی، تقویت شود.
وی همچنین بر استمرار برگزاری میزهای خدمت در میان مردم تأکید کرد و گفت: حضور مدیران در کنار مردم، علاوه‌بر پاسخگویی به مطالبات، موجب تقویت اعتماد عمومی و همدلی میان مردم و مسئولان می‌شود و تجربه برگزاری میزهای خدمت نیز نشان داده که این اقدام آثار مثبتی در افزایش رضایت عمومی داشته است.
ملانوری‌شمسی همچنین با تأکید بر ضرورت آسیب‌شناسی و برنامه‌ریزی برای استمرار حضورهای مردمی، اظهار کرد: حفظ میدان‌داری مردم نیازمند سازمان‌دهی، بازنگری در شیوه‌ها و متناسب‌سازی برنامه‌ها با شرایط جدید است تا ضمن تقویت مشارکت عمومی، از ظرفیت ایجادشده برای افزایش انسجام اجتماعی به بهترین شکل، استفاده شود.
استاندار همدان در ادامه با اشاره به دومین دستور کار جلسه، مدیریت محله‌محور را یکی از مهم‌ترین راهبردهای افزایش تاب‌آوری اجتماعی دانست و اذعان کرد: این موضوع، اقدام جدیدی نیست و از سال‌های گذشته در مجموعه‌هایی مانند بسیج، مورد توجه بوده است، اما امروز باید با استفاده از همه ظرفیت‌های مردمی، شکل منسجم‌تر و مؤثرتری پیدا کند.
وی افزود: هدف از مدیریت محله‌محور آن است که هر محله بتواند با اتکا به ظرفیت‌های خود، در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، خدماتی و حتی مدیریت بحران، نقش‌آفرینی کند و در شرایط خاص، نخستین حلقه مدیریت و خدمت‌رسانی باشد.
ملانوری‌شمسی با تأکید بر اینکه محور این مدیریت باید مسجد باشد، گفت: مسجد در فرهنگ اسلامی صرفاً محل اقامه نماز نبوده، بلکه در طول تاریخ مرکز تصمیم‌گیری، حل اختلافات، فعالیت‌های فرهنگی، آموزش، همبستگی اجتماعی و سامان‌دهی امور مردم بوده است.
وی ادامه داد: در گذشته شکل‌گیری محلات با محوریت مسجد انجام می‌شد و بازار، مراکز خدماتی و منازل نیز پیرامون آن شکل می‌گرفت، اما امروز بخشی از این کارکردها کم‌رنگ شده و لازم است دوباره احیا شوند.
استاندار همدان افزود: در کنار مساجد، ظرفیت حسینیه‌ها، خانه‌های هلال احمر، پایگاه‌های بسیج، مدارس و سایر مراکز مردمی نیز باید در خدمت مدیریت محلات باشند و این ظرفیت‌ها نباید تنها در مناسبت‌های خاص مورد استفاده قرار گیرند.
وی با تأکید بر لزوم شناسایی ظرفیت‌های هر محله، اظهار کرد: برای تحقق مدیریت محله‌محور، باید نظام مسائل هر محله، امکانات، ظرفیت‌های انسانی، افراد اثرگذار و نیازهای آن منطقه شناسایی شود تا در مواقع ضروری بتوان از این ظرفیت‌ها به‌صورت سازمان‌یافته استفاده کرد.
ملانوری‌شمسی گفت: بسیاری از امکانات مورد نیاز مدیریت بحران در اختیار خود مردم است؛ از ماشین‌آلات و تجهیزات گرفته تا توانمندی‌های تخصصی افراد، اما به‌دلیل نبود شبکه منسجم و آموزش کافی، این ظرفیت‌ها به‌درستی به کار گرفته نمی‌شوند.
وی افزود: اگر افراد آموزش ببینند و ساختار مشخصی برای ارتباط و مدیریت آن‌ها ایجاد شود، در شرایط بحرانی می‌توان از همین ظرفیت‌های مردمی برای خدمت‌رسانی، امدادرسانی و کاهش خسارت‌ها، استفاده کرد.
استاندار همدان با اشاره به اهمیت آموزش در مدیریت محلات، تصریح کرد: حضور مردم زمانی اثربخش خواهد بود که همراه با آموزش، سازمان‌دهی و مدیریت باشد؛ در غیر این صورت ممکن است اقدامات ناآگاهانه، روند امدادرسانی و مدیریت بحران را با مشکل مواجه کند.
وی یکی دیگر از کارکردهای مهم مدیریت محله‌محور را جهاد تبیین و پاسخگویی به پرسش‌ها و ابهامات مردم دانست و اظهار کرد: امروز جامعه با پرسش‌ها و نگرانی‌های متعددی روبه‌رو است و اگر پاسخ مناسب، دقیق و اقناع‌کننده دریافت نکند، زمینه برای سوء استفاده دشمنان و جریان‌های معاند، فراهم خواهد شد.
ملانوری‌شمسی افزود: معتمدان، ریش‌سفیدان، نخبگان محلی، ائمه جماعات، فعالان فرهنگی، پایگاه‌های بسیج، خانه‌های هلال و مدارس باید در این زمینه نقش‌آفرینی و ضمن ارتباط مستقیم با مردم، واقعیت‌ها را تبیین کنند و به پرسش‌های آنان پاسخ دهند.
وی با اشاره به نقش آرامش‌بخش اطلاع‌رسانی صحیح در جامعه، گفت: امروز یکی از مهم‌ترین نیازهای جامعه، اقناع افکار عمومی و جلوگیری از شکل‌گیری شایعات است و هرچه ارتباط مسئولان و افراد مورد اعتماد با مردم بیشتر باشد، امکان سوء استفاده کردن دشمنان، کاهش خواهد یافت.
استاندار همدان تأکید کرد: افزایش تاب‌آوری اجتماعی تنها با اقدامات اجرایی محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند تقویت سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، آگاهی‌بخشی و مشارکت مردم در اداره امور است.
وی با قدردانی از عملکرد دستگاه‌های اجرایی، نیروهای مسلح، سپاه، بسیج، فراجا، هلال احمر، بهزیستی، کمیته امداد، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها و سایر مجموعه‌های عضو شورای اجتماعی استان، گفت: در شرایط اخیر همدلی و هماهنگی مطلوبی میان دستگاه‌ها شکل گرفت و مهم‌تر از همه، مردم با حضور و همراهی خود نقش تعیین‌کننده‌ای در عبور از شرایط ایفا کردند.
ملانوری‌شمسی با بیان اینکه اکنون استان همدان در مرحله‌ای قرار دارد که بیش از هر زمان دیگری به اطلاع‌رسانی صحیح و اقناع افکار عمومی نیاز دارد، افزود: باید از همه ظرفیت‌های رسانه‌ای، فرهنگی و اجتماعی برای حفظ آرامش جامعه، مقابله با جنگ روانی دشمن و تقویت امید در میان مردم، استفاده شود.
وی در پایان سخنانش با تأکید بر اینکه حفظ انسجام اجتماعی، امیدآفرینی، اعتمادسازی، تقویت مدیریت محله‌محور و استفاده از ظرفیت مردم باید در اولویت برنامه‌های استان قرار گیرد، از مدیران دستگاه‌های اجرایی خواست با هماهنگی بیشتر، ارتباط مستمر با مردم و بهره‌گیری از توان نخبگان، دانشگاه‌ها و تشکل‌های مردمی، زمینه عبور موفق استان از شرایط پیش‌ رو را فراهم کنند.