بازآفرینی شهری در سنندج؛ از بهسازی معابر تا توسعه خدمات محله‌ای
شهردار سنندج با اشاره به گستردگی محدوده‌های هدف بازآفرینی شهری در این شهر، از زیرسازی و آسفالت بیش از 445 هزار متر مربع از معابر این محدوده‌ها خبر داد و گفت: توسعه فضای سبز محله‌ای، احداث زمین‌های ورزشی، بهسازی پیاده‌روها، سامان‌دهی زیرساخت‌ها و تشویق به نوسازی بافت‌های فرسوده، از محورهای اقدامات شهرداری در محدوده‌های هدف بازآفرینی است.
بازآفرینی شهری در سنندج با توجه به گستردگی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد، نیازهای زیرساختی محلات و تمرکز بخش قابل توجهی از جمعیت شهر در محدوده‌های هدف، دیگر صرفاً یک ضرورت عمرانی نیست، بلکه مسئله‌ای اساسی در مسیر تحقق عدالت شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان به‌شمار می‌رود. در شهری که بخش مهمی از جمعیت آن با نیازهایی همچون بهسازی معابر، توسعه فضای سبز، دسترسی به خدمات عمومی، ارتقای زیرساخت‌ها و نوسازی بافت‌های فرسوده مواجه است، نمی‌توان توسعه شهری را تنها با اجرای پروژه‌های پراکنده و مقطعی پیش برد؛ بلکه این مهم به برنامه‌ای منسجم، محله‌محور و مستمر نیاز دارد که متناسب با اولویت‌های هر منطقه، فاصله برخورداری میان محلات را کاهش دهد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم براساس گزارش عملکرد شهرداری سنندج، محدوده‌های هدف بازآفرینی حدود 36.7 درصد از مساحت شهر را در بر می‌گیرند و طبق سرشماری سال 1395، بیش از 57 درصد جمعیت شهر در این محدوده‌ها سکونت داشته‌اند. چنین سهمی نشان می‌دهد که بازآفرینی شهری نه یک برنامه حاشیه‌ای، بلکه یکی از محورهای تعیین‌کننده آینده سنندج است؛ محوری که موفقیت آن نه‌فقط با تعداد پروژه‌های اجراشده و میزان اعتبار هزینه‌شده، بلکه با بررسی بهبود ملموس شرایط زندگی مردم، دسترسی عادلانه به خدمات و رفع محرومیت‌های زیرساختی محلات، سنجیده شود. از این منظر، بررسی عملکرد مدیریت شهری در حوزه بازآفرینی، علاوه‌بر تبیین اقدامات انجام‌شده، فرصتی برای ارزیابی فاصله میان نیازهای موجود و نتایج حاصل‌شده و تأکید بر ضرورت تکمیل طرح‌ها و پاسخ‌گویی روشن درباره وضعیت پروژه‌های در دست اقدام است؛ پس گفت‌وگویی را با شهردار سنندج ترتیب دادیم که در ادامه می‌خوانید:
سیدانور رشیدی با بیان اینکه بازآفرینی شهری یکی از محورهای مهم ارتقای کیفیت زندگی شهروندان است، اظهار کرد: بازآفرینی صرفاً به بهسازی معابر و اجرای پروژه‌های عمرانی محدود نمی‌شود، بلکه بهبود زیرساخت‌ها، توسعه خدمات عمومی، نوسازی بافت‌های فرسوده و افزایش دسترسی شهروندان به امکانات شهری را نیز در بر می‌گیرد.
وی با اشاره به وسعت محدوده‌های هدف بازآفرینی در سنندج، افزود: این محدوده‌ها درمجموع 17 میلیون و 646 هزار و 700 متر مربع، معادل حدود یک‌هزار و 764 هکتار، وسعت دارند و 36.7 درصد از مساحت شهر را شامل می‌شوند.
شهردار سنندج با بیان اینکه بخش قابل توجهی از جمعیت شهر در این محدوده‌ها سکونت دارند، ادامه داد: براساس سرشماری سال 1395، از جمعیت 412 هزار و 767 نفری سنندج، 233 هزار و 152 نفر در محدوده‌های هدف بازآفرینی زندگی می‌کرده‌اند که معادل حدود 57 درصد جمعیت شهر است.
رشیدی خاطرنشان کرد: این آمار نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی برای بهبود وضعیت محدوده‌های هدف بازآفرینی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارد و باید در کنار اجرای پروژه‌های عمرانی، توسعه خدمات محله‌ای و رفع نیازهای زیرساختی نیز مورد توجه قرار گیرد.
شهردار سنندج با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه بهسازی معابر، گفت: در چارچوب برنامه‌های بازآفرینی شهری، درمجموع 445 هزار و 77 متر مربع از معابر محدوده‌های هدف زیرسازی و آسفالت شده است.
وی افزود: مجموع قیر مصرف‌شده برای این اقدامات، سه هزار و 197 تُن بوده است و سطح معابر آسفالت‌شده حدود 12 درصد از معابر محدوده‌های هدف بازآفرینی را شامل می‌شود.
رشیدی با بیان اینکه بهسازی معابر از نیازهای اساسی محلات به‌شمار می‌رود، اظهار کرد: مناسب‌سازی مسیرهای تردد، بهبود دسترسی شهروندان و ارتقای کیفیت معابر، ازجمله موضوعاتی است که در برنامه‌های عمرانی مدیریت شهری مورد توجه قرار دارد.
وی ادامه داد: با توجه به وسعت محدوده‌های هدف بازآفرینی و جمعیت ساکن در آن‌ها، تداوم اقدامات عمرانی و برنامه‌ریزی برای بهسازی سایر معابر نیز از اهمیت برخوردار است.
رشیدی با اشاره به اقدامات شهرداری در زمینه توسعه فضاهای عمومی و خدمات محله‌ای، بیان کرد: احیای فضای سبز درون‌محله‌ای، احداث پارک و ایجاد فضاهای ورزشی، ازجمله محورهای فعالیت عمرانی در محدوده‌های هدف بازآفرینی بوده است.
وی احداث پارک پیرچنار در محله حسن‌آباد و پارک نایسر را ازجمله عملکردها عنوان کرد و افزود: احداث سه زمین فوتبال در محلاتی ازجمله نایسر و ننله، اجرای رختکن زمین‌های ورزشی و ساخت ساختمان آتش‌نشانی حسن‌آباد نیز در فهرست اقدامات عمرانی شهرداری قرار دارد.
شهردار سنندج با اشاره به اهمیت توسعه امکانات محله‌ای، اظهار کرد: ایجاد فضاهای عمومی و ورزشی می‌تواند زمینه دسترسی بهتر شهروندان به امکانات شهری و استفاده از ظرفیت محلات برای فعالیت‌های اجتماعی و ورزشی را فراهم کند.
وی همچنین به سایر اقدامات عمرانی اشاره کرد و گفت: اجرای چهار هزار و 631 متر سنگ‌فرش، اصلاح و اجرای 11 هزار و 87 متر سنگ‌فرش و پیاده‌روسازی، 18 هزار و 331 متر طول جدول‌گذاری داخل بافت و 6 هزار و 212 متر طول نهر و کانیوا نیز انجام شده است.
رشیدی افزود: اجرای دیوار حائل به طول 107 متر و اصلاح و اجرای سنگ‌فرش کانال به طول 11 هزار و 58 متر نیز از دیگر اقدامات درج‌شده در این گزارش است.
* سامان‌دهی رودخانه فصلی حسن‌آباد و طرح‌های نایسر
شهردار سنندج با اشاره به پروژه سامان‌دهی رودخانه فصلی حسن‌آباد معروف به چمه‌قول، گفت: این طرح در مرحله اجرا بوده و تاکنون 100 متر باکس‌گذاری بتنی در آن انجام شده است.
وی همچنین با اشاره به طرح تقاطع غیر هم‌سطح ورودی ناحیه منفصل شهری نایسر، اظهار کرد: این پروژه در مرحله تهیه نقشه اجرایی قرار دارد و ازجمله طرح‌های زیرساختی است.
رشیدی تخصیص زمین برای احداث درمانگاه نایسر را نیز از موارد درج‌شده در گزارش دانست و افزود: این موضوع در دست اقدام قرار دارد و از منظر تأمین خدمات مورد نیاز ساکنان نایسر، دارای اهمیت است.
وی با اشاره به سایر پروژه‌ها، بیان کرد: احداث پارک‌های محله‌ای، ایجاد زمین‌های ورزشی و توسعه زیرساخت‌های خدماتی، ازجمله اقداماتی است که در کنار بهسازی معابر می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی در محدوده‌های هدف، کمک کند.
* مطالعات پیاده‌راه‌ها و بهبود دسترسی شهری
رشیدی با اشاره به طرح‌های مطالعاتی مرتبط با پیاده‌راه‌ها و شبکه معابر سنندج، گفت: مطالعات و طراحی‌های مختلفی در زمینه بهبود فضاهای پیاده، سامان‌دهی معابر و ارتقای دسترسی شهری انجام شده است.
وی افزود: امکان‌سنجی پیاده‌راه فردوسی در سنوات گذشته انجام و مطالعات ترافیکی و نقشه اجرایی پیاده‌راه انقلاب نیز تهیه شده است.
شهردار سنندج ادامه داد: مطالعات بازطراحی پیاده‌روهای خیابان‌های امام، طالقانی و انقلاب با رویکرد اتصال به پیاده‌راه آتی انجام و عملیات اجرایی این بخش آغاز شده است.
وی مطالعات و طراحی تعریض بلوار ارتش، مطالعات ایجاد پیاده‌راه آغه‌زمان با همکاری راه و شهرسازی و مطالعات مربوط به محلات سرتپوله و چهارباغ را از دیگر موارد مطرح‌شده در گزارش عنوان کرد.
رشیدی با اشاره به اهمیت مطالعات زیرساختی، افزود: مطالعات هدایت آب‌های سطحی و مطالعات زیرگذر کوسه‌هجیج نیز در فهرست اقدامات مطالعاتی قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: تهیه مطالعات و نقشه‌های اجرایی، زمینه برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای اجرای طرح‌های شهری را فراهم می‌کند و پیگیری مراحل بعدی هر پروژه ازجمله تأمین اعتبار و اجرای عملیات، در مسیر تحقق اهداف بازآفرینی، اهمیت دارد.
* بازآفرینی محله قلعه چوارلان و مشوق‌های نوسازی
شهردار سنندج با اشاره به اقدامات مطالعاتی در محلات هدف، اظهار کرد: مطالعات، تهیه نقشه‌های اجرایی و برآورد ریالی بازآفرینی محله قلعه چوارلان نیز با همکاری راه و شهرسازی انجام شده است.
وی همچنین با اشاره به سیاست‌های تشویقی نوسازی بافت‌های فرسوده، گفت: طرح تشویقی نوسازی بافت فرسوده شهری برای کل شهر به تصویب رسیده و سیاست‌های تشویقی مربوط به بافت‌های فرسوده و ناکارآمد نیز در سال 1403 مصوب شده است.
رشیدی با بیان اینکه نوسازی بافت‌های فرسوده نیازمند همراهی شهروندان و فراهم شدن زمینه مشارکت مالکان است، افزود: استفاده از ظرفیت مشوق‌های نوسازی می‌تواند در ترغیب مالکان به بهسازی و نوسازی واحدهای فرسوده، مؤثر باشد.
وی ادامه داد: برای ارزیابی نتایج این سیاست‌ها، بررسی تعداد پروانه‌های صادرشده، میزان نوسازی انجام‌شده و موانع پیش روی مالکان، از اهمیت برخوردار است.
* صدور 334 پروانه ساختمانی با تخفیف
رشیدی با اشاره به آمار صدور پروانه ساختمانی با تخفیف در محدوده‌های هدف بازآفرینی، بیان کرد: در فاصله سال‌های 1401 تا 1405، درمجموع 334 پروانه ساختمانی با تخفیف صادر شده است.
وی افزود: مجموع تخفیف‌ها 103 میلیارد و 873 میلیون و 467 هزار و 670 ریال است.
شهردار سنندج با اشاره به اهمیت حمایت از نوسازی بافت‌های فرسوده، اظهار کرد: مشوق‌های شهرسازی یکی از ابزارهای مورد استفاده برای تسهیل نوسازی هستند؛ با‌این‌حال، ارزیابی میزان اثرگذاری آن‌ها مستلزم بررسی نتایج عملی و میزان تبدیل پروانه‌های صادرشده به عملیات ساختمانی و نوسازی واقعی است.
* مدیریت محله‌محور و ارتباط مستقیم با شهروندان
این مقام مسئول با اشاره به اقدامات اجتماعی و ارتباط با ساکنان محدوده‌های هدف بازآفرینی، گفت: ملاقات عمومی در شهرداری طی روزهای دوشنبه و دیدار چهره‌به‌چهره با مردم در مساجد نیز در برنامه‌ها قرار دارد.
وی افزود: تدوین برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت برای مدیریت محله‌محور در محدوده‌های هدف بازآفرینی نیز انجام شده است.
رشیدی با بیان اینکه شناخت نیازهای محلات باید در برنامه‌ریزی شهری مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: مسائل و اولویت‌های محلات مختلف یکسان نیست و برنامه‌ریزی برای بهسازی معابر، توسعه خدمات عمومی، هدایت آب‌های سطحی و ارتقای دسترسی باید با توجه به شرایط و نیازهای هر محدوده، دنبال شود.
وی ادامه داد: ارتباط مستقیم با شهروندان می‌تواند به شناخت بهتر مسائل محله‌ای کمک کند و پیوند دادن مطالبات مردم با برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی پروژه‌ها، زمینه هدفمندتر شدن اقدامات مدیریت شهری را فراهم می‌کند.
رشیدی با اشاره به گستردگی محدوده‌های هدف بازآفرینی در سنندج، خاطرنشان کرد: با توجه به وسعت این محدوده‌ها و جمعیت قابل توجه ساکن در آن‌ها، اقدامات مربوط به بهسازی معابر، توسعه فضاهای عمومی، ارتقای زیرساخت‌ها و نوسازی بافت‌های فرسوده، باید به‌صورت مستمر پیگیری شود.
وی با بیان اینکه ارزیابی عملکرد بازآفرینی شهری به بررسی نتایج اجرایی نیاز دارد، افزود: در کنار ثبت اقدامات انجام‌شده، مشخص شدن وضعیت پروژه‌ها، میزان پیشرفت طرح‌های در دست اجرا و نیازهای باقی‌مانده محلات می‌تواند به ترسیم مسیر ادامه برنامه‌ها، کمک کند.
شهردار سنندج تأکید کرد: هدف از بازآفرینی شهری باید بهبود شرایط زندگی شهروندان، افزایش دسترسی به خدمات و فراهم کردن امکانات مناسب در محلات مختلف باشد؛ ازاین‌رو، تکمیل طرح‌های در دست اقدام و توجه به نیازهای زیرساختی محدوده‌های هدف، از موضوعات مهم در ادامه این مسیر به‌شمار می‌رود.
مع‌الوصف؛ آنچه از عملکرد شهرداری سنندج در حوزه بازآفرینی شهری برمی‌آید، نشان‌دهنده انجام اقداماتی در زمینه بهسازی معابر، توسعه فضاهای عمومی، ایجاد امکانات ورزشی و پیگیری طرح‌های زیرساختی و نوسازی بافت‌های فرسوده است. اقداماتی که می‌توانند نقطه اتکایی برای بهبود شرایط زندگی در محلات هدف باشند؛ با‌این‌حال، گستردگی این محدوده‌ها و سکونت بالغ‌بر نیمی از جمعیت شهر در آن‌ها، ضرورت عبور از اقدامات پراکنده و حرکت به سمت برنامه‌ای جامع، زمان‌بندی‌شده و متناسب با نیازهای هر محله را دوچندان می‌کند.
اکنون انتظار می‌رود مدیریت شهری در کنار تداوم اقدامات انجام‌شده، با اعلام شفاف وضعیت پروژه‌های نیمه‌تمام، زمان‌بندی اجرای طرح‌های مطالعاتی، تأمین اعتبار مورد نیاز و انتشار آمار دقیق از میزان پیشرفت برنامه‌ها، امکان ارزیابی عمومی عملکرد بازآفرینی را فراهم کند. همچنین ضروری است مشخص شود کدام محلات در اولویت اقدامات بعدی قرار دارند و برای رفع کمبودهای زیرساختی، توسعه خدمات عمومی و تسهیل نوسازی بافت‌های فرسوده، چه برنامه مشخصی پیش‌بینی شده است.
بی‌تردید، اقدامات انجام‌شده زمانی به دستاوردی ماندگار تبدیل می‌شوند که آثار آن‌ها در زندگی روزمره شهروندان دیده شود؛ از معابر مناسب و دسترسی بهتر به خدمات گرفته تا برخورداری از فضای سبز، امکانات ورزشی و محیطی ایمن‌تر. بازآفرینی شهری در سنندج فرصتی برای کاهش فاصله میان محلات و تقویت عدالت شهری است؛ فرصتی که تحقق کامل آن به استمرار اقدامات، پاسخ‌گویی درباره نتایج و قرار گرفتن نیازهای واقعی مردم در مرکز تصمیم‌گیری‌های مدیریت شهری وابسته است.
