زندگی در دنیای امروز با خود مسئله جدیدی را به‌طور روزمره ایجاد می‌کند. این روزها اسم «طلاق توافقی» را زیاد می‌شنویم و این طلاق در حال تبدیل شدن به یک مسئله اجتماعی است. آمار 27 هزار و 320 فقره طلاق شهر تهران در سال گذشته به‌خوبی فراگیر شدن این پدیده را نشان می‌دهد. این روزها این پدیده نوظهور با خود نگرانی‌هایی را در جامعه ایجاد کرده است و ازسوی مسئولان و کارشناسان بسیار موردانتقاد قرار می‌گیرد.

«زوجین می‌توانند با توافق درباره حق‌ و حقوق خود یا گذشتن از آن ازقبیل مهریه، حضانت و ملاقات فرزند، جهیزیه، نفقه و... به‌راحتی به دادگاه مراجعه کنند و پس از مدت کوتاهی به‌‌صورت توافقی از هم جدا شوند..» این تعریف نوع جدیدی از طلاق؛ یعنی طلاق توافقی در جامعه است که مخالفان و موافقان خود را دارد. بهتر است آن را این‌گونه توصیف کنیم که زن و مرد عاشق دیروز، وسط زندگی یک ترازوی سود و زیان می‌گذارند و با سبک، سنگین و پیمانه کردن همه‌چیز، از هم جدا می‌شوند، ولی آیا ضربه‌هایی را که به روحیه فرزندانشان هم می‌خورد، اندازه می‌گیرند؟ آیا آسیب‌هایی را که بعد از طلاق برای هرکدام از آن‌ها اتفاق می‌افتد هم در ترازو می‌گذارند؟ از همه این‌ها بالاتر آیا می‌دانند که این کار آن‌ها چه تأثیری بر جامعه می‌گذارد؟ این روزها مسئله مهم چیزی بیشتر از سود‌ها و زیان‌هایی است که این نوع طلاق برای خود افراد دارد. مسئله اصلی تأثیری است که این نوع طلاق به زندگی جمعی جامعه گذاشته است.

*طلاق توافقی بحرانی شده است

27 هزار و 320 فقره طلاق توافقی، خود به اندازه کافی رقم بزرگی است که نگران‌کننده باشد، اما زمانی این رقم رسیدن خود به مرز بحران را نشان می‌دهد که بدانیم در شهر تهران، سالانه رقمی حدود 30 هزار نفر از هم جدا می‌شوند. یعنی اینکه 90 درصد طلاق‌های شهر تهران رنگ‌وبوی توافقی دارند. این مسئله به‌خوبی نشان می‌دهد که نگرانی‌هایی که پیرامون آن شکل گرفته‌اند، چندان هم بی‌مورد نیستند.

موافقان این نوع از طلاق معتقدند: این نوع از طلاق از مشاجره‌ها واختلاف‌هایی که پیرامون انواع دیگر طلاق وجود داشت، می‌کاهد. اما ازسوی دیگر مخالفان از تبدیل شدن این نوع طلاق به یک هنجار در جامعه، سخن گفته و از تأثیر زیاد آن بر افزایش آمار طلاق در جامعه داشته است، گلایه دارند.

شیما 40 ساله، 6ماه است که از شوهرش به‌صورت توافقی جدا شده است.

وی می‌گوید: بعد از 17 سال زندگی مشترک، دیگر از بدبینی‌های شوهرم خسته شده بودم. این اواخر همیشه با هم دعوا داشتیم. اوضاع از حدتحمل خارج شده بود و در نهایت تصمیم به طلاق گرفتیم. مهریه را بخشیدم و دو تا بچه‌ام را هم به پدرشان دادم و در کم‌تر از سه‌ماه از یکدیگر جدا شدیم.

این عضو جامعه ادامه می‌دهد: اختلاف‌های ما نزدیک دو سال بود که ادامه داشت، ولی شوهرم به طلاق راضی نمی‌شد. من زودتر از شوهرم تصمیم به طلاق گرفته بودم، ولی این اواخر با راضی شدن شوهرم به‌صورت توافقی برای طلاق اقدام کردیم. با اینکه خانواده من موافق نبودند، ولی چون هر دو نفر به طلاق راضی بودیم و توانستیم زود طلاق بگیریم.

*زنجیره‌ای از مسائل اجتماعی

در طلاق توافقی زن و مرد بر سر جدایی توافق کرده و با مراجعه به دادگاه، این توافق در حکم دادگاه ثبت شده و ضمانت اجرای قانونی پیدا می‌کند. معمولاً زنان همه یا بخشی از حقوق مالی خود را می‌بخشند تا همسرشان را برای جدایی راضی کنند. شاید اینجاست که ارتباط این مسئله با سایر مسائل به‌خوبی خودنمایی می‌کند. مهریه‌های سنگین بالاخره یک‌جایی به درد می‌خورند و زنان با بخشیدن رقم‌های مهریه بسیار بالای خود، روند طلاق را تسریع می‌بخشند. انگار مسائل اجتماعی زنجیره‌وار دست‌به‌دست همدیگر می‌دهند و مسئله جدیدی ایجاد می‌کنند.

کارشناسان معتقدند: مسئله طلاق توافقی با دوستی‌ها و آشنایی‌های جدیدی که قبل از ازدواج در جامعه رواج پیدا کرده‌اند، در ارتباط است.

*طلاق؛ حلالی که موردغضب است

رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران درباره دلایل رواج پدیده طلاق توافقی می‌گوید: یکی از موضوعاتی که در کشور با آن مواجه هستیم، موضوع طلاق است و یکی از مؤلفه‌هایی که در حوزه طلاق به‌ویژه در چهار تا پنج سال اخیر بیشتر نمود پیدا کرده، موضوع طلاق توافقی است که مقداری روند صدور حکم طلاق را آسان‌تر کرده و در قانون حمایت از خانواده هم به آن اشاره شده است.

سیدحسن موسوی‌چلک می‌افزاید: عوامل مختلفی در طلاق توافقی دخیل هستند. بخشی از آن تحت‌تأثیر عسر و حرجی است که بین زن و مرد قرار می‌گیرد و آن‌ها برای رهایی از زندگی سختی که دارند، حاضرند از حق و حقوق خود بگذرند و جدا شوند. عوامل دیگری مانند به‌وجود آمدن سوءظن، خشونت، اعتیاد و حتی کلاهبرداری‌های خانوادگی در ایجاد طلاق توافقی مؤثر هستند.

وی تصریح می‌کند: چون در این نوع از طلاق دو نفر بر سر حق و حقوق‌شان توافق می‌کنند، طلاق راحت‌تر شده است. به همین دلیل وقتی دادخواست با موضوع طلاق توافقی به دادگاه داده می‌شود، دادگاه هم سخت‌گیری زیادی نمی‌کند.

رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران تأکید می‌کند: طلاق را به‌دلیل آسیب‌هایی که ایجاد می‌کند، در رده آسیب‌های اجتماعی دسته‌بندی می‌کنند. طلاق به هر صورتی که باشد، اصلاً خوب نیست.

موسوی‌چلک ادامه می‌دهد: البته طلاق در موارد خاصی که شرایط غیرقابل‌تحمل باشد، جایز است. به همین دلیل در دین ما هم، طلاق حلال شمرده شده است.

وی در تصریح کرد: طلاق؛ حلالی است که موردغضب است. پس افزایش آن در جامعه اصلاً خوب نیست.