یکی از نقاط ضعف و کاستی‌ها در ترکیه، بحران اخبار سالم است که مانع تحلیل دقیق تحولات ایران می‌شود.
ارتباطات مهم‌ترین دستور کار و اولویت دنیای مدرن است. برای مردم در سراسر جهان، امنیت خبری در مرکز زندگی آن‌ها قرار دارد. انحصار ایجاد شده توسط کانال‌های ارتباطی مانند CNN، BBC، Deutsche Welle، FOX و غیره و آلودگی اطلاعاتی ناشی از آن، مهم‌ترین بحران برای بشریت مدرن در زمینه اطلاعات و آزادی است. کشورهایی مانند ترکیه نیز عمیقاً بحران اخبار سالم و قابل اعتماد را تجربه می‌کنند.
تحولات هفته گذشته در همسایه ما ایران، کاستی‌ها و مشکلات ما را در این زمینه آشکار کرده است. اخبار مغرضانه و نادرست تولید شده توسط برخی کانال‌های خبری غربی و امپریالیستی در تلویزیون ترکیه، تقویت شده و مورد اغراق قرار می‌گیرد و از طریق زبان شخصیت‌های روی صفحه که بی‌بهره از تجربه میدانی هستند، غیرقابل درک و تشخیص می‌شود.
در حالی که دیدگاه رو به غرب ترکیه می‌تواند به اطلاعات نسبتاً قابل اعتمادی دسترسی داشته باشد، دیدگاه رو به شرق آن، از نابینایی عمیقی رنج می‌برد. مانند صدها میلیون نفر در سراسر جهان که با مشکلات ارتباطات و اخبار سالم و قابل اعتماد مواجه هستند، مردم ترکیه نیز تنش و ناراحتی روانی عمیقی را تجربه می‌کنند.
ناتوانی دانشگاهیان ترکیه در تولید نظریات و دیدگاه‌های سالم، بومی و ملی در مورد جهان شرق، بُعد قابل توجهی از این بحران را تشکیل می‌دهد. بخش عمده ای از نظریه‌ها و دیدگاه‌های جامعه مذهب محور، با نهادهای کلامی، مراجع مذهبی، طریقت‌های صوفی و ​ عناصر آن، آلوده به تعصب مذهبی و فرقه‌ای است.
از سوی دیگر، بخش سکولار و آتاتورکیست ذهن ترکیه، چشم‌انداز خاصی در مورد ایران ندارد. آن‌ها با جهان‌بینی محدود به چند شعار، در مورد جهان شرق و ایران بحث می‌کنند. جهان شرق، به‌ویژه ایران، که فقط به حوزه دین و مذهب تقلیل یافته، نمی‌تواند به‌درستی تحلیل شود.
میراث غنی ایران از نظر تاریخ، فرهنگ، تمدن، فلسفه، ادبیات، جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی، اقتصاد، ایدئولوژی، فرقه، روندهای اجتماعی و روان‌شناسی اجتماعی، موضوع تحلیل عمیق نیست. تنها چند تز دانشگاهی، چند مسافر و یوتیوبر چیز زیادی در مورد میراث عظیم ایران به ما نمی‌‌توانند بگویند.
در چارچوب این نقاط ضعف و کاستی‌ها، بحران‌های کشوری که درست در همسایگی ماست، نمی‌تواند به درستی درک شود. کانال‌های خبری مملو از تیترهای عجیب و غریب درباره درگیری، انقلاب، مرگ، مداخله جهانی، خطر جنگ و غیره هستند.
دانشگاه‌های ترکیه فوراً باید توجه خود را به جهان شرق معطوف کنند و تخصص میدانی را به معنای آکادمیک و غربی آن توسعه دهند. جمهوری ترکیه همچنین باید TRT را به‌عنوان یک خبرگزاری جهانی و قابل اعتماد تقویت کند.
*محمد چلنگ؛ استاد روابط بین‌الملل و تاریخ مذاهب اسلامی در دانشگاه اولوداغ ترکیه
ترجمه؛ محمدرضا محمدی نجات