یک صادرکننده با سابقه سفال با بیان اینکه تولید ما بر اساس نیازسنجی بازار و سفارش مشتریان انجام می‌شود، گفت: از حدود 6 ماه قبل، سفارش‌ها را ثبت می‌کنیم، سپس محصولات را تولید، نقاشی، بسته‌بندی و ارسال می‌کنیم؛ البته برخی از محصولات، مانند ظروف گلخانه، به‌صورت دائمی تولید می‌شوند.
از دل خاک و هنر، سفالی متولد می‌شود که تاریخ و فرهنگ یک ملت را در خود نهفته دارد. سفال، نه‌تنها یک هنر ظریف و زیبا، بلکه میراثی ارزشمند از دوره‌های باستانی است که از دل زمین سر برآورده و به نمادی از اصالت و هویت تبدیل شده است. در ایران، این هنر با قدمتی چندین هزار ساله، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخه‌های صنایع دستی، همواره در مرکز توجه قرار داشته. سفال ایرانی، با تنوع رنگ‌ها، طرح‌های سنتی و فنون منحصربه‌فرد، نه‌تنها به‌عنوان اثری هنری، شناخته می‌شود، بلکه نمادی از تکامل فرهنگی و صنعتی ملت ایران به‌شمار می‌رود.
در میان شهرهای ایران، لالجین به‌عنوان قلب تپنده‌ صنعت سفال، جایگاه ویژه‌ای دارد. این شهر با قدمتی بیش از هزار و 500 سال، نه‌تنها به‌عنوان بزرگترین مرکز تولید سفال در ایران شناخته می‌شود، بلکه به‌عنوان قطب صادراتی این محصول منحصربه‌فرد نیز شناخته شده است.
سفال لالجین، با کیفیت بالا، طراحی‌های زیبا و متنوع، توانسته به بازارهای جهانی راه یابد و جایگاه خود را در بین صنایع دستی جهانی تثبیت کند. این دستاورد، نه‌تنها نشان‌دهنده مهارت و فناوری سفال‌گران ایرانی است، بلکه نمادی از توانایی ایران در حفظ میراث فرهنگی و همزمان مدرنیزه کردن آن در عصر جهانی شدن است.
با توجه به اهمیت روزافزون سفال لالجین در عرصه هنر و تجارت جهانی، این صنعت به‌عنوان یک ابزار قدرت نرم فرهنگی و اقتصادی، نقش بسزایی در ارتقای تصویر ایران در سطح جهانی ایفا می‌کند. صادرات سفال لالجین به دیگر کشورها، نه‌تنها ارزش اقتصادی دارد، بلکه باعث ایجاد ارتباط فرهنگی و انسانی میان مردمان مختلف می‌شود. این هنر، با انتقال مفاهیم اصیل ایرانی، به ایجاد آگاهی و احترام به میراث فرهنگی ایران در سطح جهانی کمک می‌کند.
علاوه بر این، صنعت سفال لالجین، فرصت‌های شغلی فراوانی را برای جامعه محلی فراهم می‌کند. این صنعت، نه‌تنها منجر به حفظ سنت‌ها می‌شود، بلکه با ایجاد اشتغال در بخش‌های تولید، طراحی و صادرات، به توسعه اقتصادی منطقه کمک می‌کند. این امر، نشان‌دهنده اهمیت سفال به‌عنوان یک ابزار توسعه پایدار و اقتصادی در کشور است. درنهایت، سفال لالجین، نه‌تنها یک صنعت دستی است، بلکه نمادی از توانایی ایران در ترکیب میراث گذشته و آینده و ایجاد ارزش اقتصادی و فرهنگی در عصر جهانی شدن است.
با توجه به اهمیت روزافزون سفال لالجین در عرصه هنر و تجارت جهانی و جایگاه صادراتی این محصول منحصربه‌فرد، جهت آگاهی از نبض بازار جهانی و درک دقیق چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی این صنعت اصیل ایرانی، گفت‌وگویی با یکی از فعالان باسابقه و معتبر در حوزه صادرات سفال لالجین، ترتیب داده شده که در ادامه می‎‌خوانید:
* صادرات سفال از سال 1369 تا امروز، چالش‌ها و پیشرفت‌های یک صنعت دستی
حمید محمدی، با بیان اینکه من از سال 1359 فعالیت در حوزه فروش سفال و سرامیک را در کنار پدرم شروع کردم، گفت: از سال 1369 نیز، با همکاری برادرم، محمدتقی محمدی، وارد حوزه صادرات شدیم.
*ریشه‌های فعالیت و رونق صادرات
وی با ابراز اینکه این فعالیت به‌صورت مشترک با برادرم از طریق ارتباط مستقیم با بازارهای خارجی شروع شد و از سال 1374 به‌طور جدی و مستقیم در حوزه صادرات فعالیت داریم گفت: ویژند «بازرگانی محمدی» به‌عنوان نمادی از کیفیت و سنت ایرانی، شناخته شده است.
او افزود: ما از ابتدا به‌طور مستقیم محصولات خود را به مرز فرستاده و همان‌جا تخلیه می‌کردیم تا توسط ماشین دیگری بار زده و به دیگر کشورها همچون عراق صادر ‌شود؛ باتوجه به اینکه این کار باعث شکستن سفال‌ها می‌شد، اکنون به‌طور مستقیم محصولات را توسط یک ماشین به مقصد (بغداد و...) می‌رسانیم. هرچند با توجه به شرایط اخیر و جنگ 12 روزه، این امکان فعلاً وجود ندارد.
*ویژند و بازاریابی
این صادرکننده سفال گفت: ما بازار را نیازسنجی کرده و با توجه به نیاز بازارهای هدف همچون عراق و افغانستان و گاهی هم عمان صادرات را انجام می‌دهیم اما به‌دلیل شرایط اقتصادی و تحریم‌ها، صادرات اخیراً کاهش یافته است.
*چالش‌های اقتصادی و ارزی
محمدی، گفت: به‌دلیل مشکلاتی که در حوزه بازگشت ارز وجود دارد و به‌دنبال آن تمدید نکردن کارت‌های بازرگانی، برای بسیاری از فعالان لالجینی مسائلی پیش آمد و بازارهایی مانند عراق و افغانستان که با ریال با ما معامله می‌کنند، تحت تأثیر قرار گرفتند.
*بسته‌بندی و کیفیت
وی با بیان اینکه بسته‌بندی از اهمیت بالایی برخوردار است، گفت: ما سعی می‌کنیم بسته‌بندی‌هایی با کیفیت و زیبا داشته باشیم. اگر مشتری درخواست کند، کارتن‌های خوب و حرفه‌ای تهیه می‌شود. اما گاهی به‌دلیل قیمت و خواست مشتری از کارتن‌های ساده‌تر استفاده می‌کنیم.
*نیازسنجی و تولید
وی توضیح داد: تولید بر اساس نیازهای مشتریان انجام می‌شود؛ ما حدود پنج تا 6 ماه قبل از تحویل، سفارش می‌گیریم. سپس محصولات را تولید، نقاشی و بسته‌بندی می‌کنیم؛ البته برخی از محصولات، مانند ظروف گلخانه، به‌صورت دائمی تولید می‌شوند.
*تأثیر جهانی شدن لالجین
این فعال حوزه صادرات با اشاره به اینکه جهانی شدن شهر لالجین، تأثیر مثبتی بر صادرات داشته، گفت: لالجین اکنون در جهان شناخته شده اما برای ادامه رونق، نیاز به زیرساخت‌های بهتر و امکانات گردشگری داریم تا مسافران ماندگاری بیشتری در لالجین داشته باشند.
محمدی در ادامه این گفت‌وگو تصریح کرد: صنایع دستی جزو کالاهای اولویت‌دار در سطح کشور و بین‌الملل نیست؛ بنابراین با توجه به بازار اقتصادی در حال حاضر این صنایع وضعیت مطلوبی ندارند.
*فروش در فضای مجازی
وی در پاسخ به این پرسش که آیا از فضای مجازی بهره می‌برید؟ ابراز کرد: ما در حال حاضر به‌طور گسترده از فضای مجازی استفاده نمی‌کنیم، چون نیاز به زمین، انبار و تجهیزات خاص داریم.
وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تجربه طولانی‌مدت خود در این حوزه، گفت: صنعت سفال یکی از صنایع دستی است که ارزش فرهنگی و هنری دارد. اگرچه امروزه با چالش‌های اقتصادی مواجه است اما با حفظ اصالت، کیفیت و نوآوری محصول می‌توان این مسیر را ادامه داد.
* سفال لالجین؛ از ثبت جهانی تا ضرورت نوین‌سازی و ویژندسازی
سفال لالجین، گنجینه‌ای ارزشمند از هنر و صنعت ایران، اخیراً با ثبت جهانی، جایگاه بین‌المللی خود را مستحکم‌تر کرده است. این ثبت، صرفاً یک عنوان تشریفاتی نیست، بلکه تأییدی بر اصالت، کیفیت برتر و قدمت تاریخی این هنر فاخر است. این موفقیت بزرگ، فرصتی بی‌نظیر برای توسعه پایدار و افزایش صادرات فراهم می‌آورد و سفال لالجین را در ویترین صنایع دستی جهان به‌عنوان یک اثر شاخص معرفی می‌کند. این اعتبار جهانی، پشتوانه‌ای قوی برای جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید و تسهیل ورود به بازارهای سخت‌گیر بین‌المللی محسوب می‌شود.
با این حال، تکیه صرف بر اصالت گذشته، ضامن موفقیت در بازارهای پویا و رقابتی امروز نیست. یکی از بزرگترین الزامات برای حفظ و ارتقای جایگاه سفال لالجین، به‌روزرسانی مداوم طرح‌ها و تبدیل آن به کالای کاربردی روزمره است. اگرچه ظروف سنتی و تزیینی ارزش هنری بالایی دارند، اما برای ورود مؤثرتر به زندگی مصرف‌کنندگان مدرن، نیازمند طراحی‌هایی هستیم که با نیازها و سلیقه‌های امروزی همخوانی داشته باشند. این امر مستلزم ادغام نوآوری‌های طراحی، استفاده از رنگ‌ها و شکل‌های معاصر و خلق محصولاتی است که مصرف‌کنندگان بین‌المللی بتوانند آن‌ها را به‌راحتی در دکوراسیون یا زندگی روزمره خود جای دهند؛ از ظروف پذیرایی مدرن گرفته تا لوازم تزئینی.
جنبه حیاتی دیگر که می‌تواند ارزش افزوده سفال لالجین را به‌طور تصاعدی افزایش دهد، توجه ویژه به ویژندسازی و بسته‌بندی حرفه‌ای است. در بازار جهانی، آنچه مشتری می‌خرد، صرفاً کالا نیست، بلکه داستان، کیفیت تضمین‌شده و تجربه خرید است.
ویژندسازی قوی، هویت مشخصی به سفال لالجین می‌بخشد و آن را از انبوه تولیدات مشابه متمایز می‌کند. علاوه بر این، بسته‌بندی نه‌تنها باید حامل پیام‌های بصری ویژند باشد، بلکه ایمنی محصول را در مسیر حمل‌و‌نقل‌های طولانی تضمین کند و ظاهری شایسته یک کالای صادراتی درجه یک ارائه دهد. سرمایه‌گذاری در این دو حوزه، سفال لالجین را به یک ویژند جهانی ارزشمند و پایدار تبدیل خواهد کرد.

شهره کرمی