در طول تاریخ، تصویر زن همواره در دو قطب متضاد ترسیم شده است؛

زن شرقی که در پس پرده خانه و در حاشیه جامعه قرار می‌گیرد، و زن غربی که در هیاهوی مدرن، از هویت و کرامت خویش فاصله می‌گیرد. اما انقلاب اسلامی در برابر این دو قرائت ناقص، الگوی تازه‌ای از زن را به جهان معرفی کرد؛ الگویی که رهبر انقلاب اسلامی آن را «الگوی سوم زن» نام نهاده‌اند.

*رهبر انقلاب در سخنانی که مبنای فکری این تعبیر را روشن می‌سازد، می‌فرمایند:

زن نه شرقی است و نه غربی. زن مسلمان ایرانی ثابت کرد که می‌توان عفیف بود، محجبه و شریف بود و درعین‌حال در متن جامعه حضور داشت و تاریخ‌ساز شد. می‌توان سنگر خانواده را حفظ کرد و هم‌زمان در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نیز فتوحات بزرگ به دست آورد.

این تعبیر، بازگشت به همان حقیقتی است که در سیره حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و زینب کبری سلام‌الله‌علیها متجلی است. بانوانی که در عین حفظ کامل حریم عفاف و پاک‌دامنی، در حساس‌ترین بزنگاه‌های تاریخی اسلام، نقش‌آفرینی اجتماعی، سیاسی و معرفتی داشتند.

حضرت زهرا (س) تنها بانوی خانه نبود؛ او نخستین مدافع ولایت پس از رحلت پیامبر (ص) بود. در مدینه‌ای که جامعه دچار تردید و غفلت شده بود، فاطمه (س) در مسجد سخن گفت، در کوچه‌های شهر ایستاد و از حقیقت دفاع کرد. او مادر، همسر، و درعین‌حال، روشنگر بزرگ تاریخ شد. این همان جمع میان دوگانه «عفاف» و «کنشگری» است که رهبر انقلاب در الگوی سوم زن بر آن تأکید دارند.

نمونه دیگر این حضور، زینب کبری (س) است؛ زنی که پس از عاشورا، کاروان اسیران را به پرچم‌داری حقیقت تبدیل کرد. خطبه او در کاخ یزید، یکی از روشن‌ترین مصادیق زن مؤمنه‌ای است که از دل عاطفه مادری، قدرت بیان سیاسی می‌سازد و تاریخ را دگرگون می‌کند.

در روزگار ما نیز، این الگو در چهره زن مسلمان ایرانی ادامه یافته است؛ در مادران شهدا، در پزشکان و معلمان جبهه، در بانوانی که هم تربیت نسل مؤمن را بر عهده گرفته‌اند و هم در عرصه علم، فرهنگ و رسانه پیشتازند. آن‌گونه که رهبر انقلاب فرموده‌اند، زن مسلمان ایرانی «باایمان عمیق و نقاط قوت زنانه خود، نقشی ایفا می‌کند که هیچ مردی قادر به انجام آن نیست».

الگوی سوم زن، در حقیقت پاسخی است به بحران هویتی زن معاصر؛ الگویی که زن را نه قربانی سنت می‌داند و نه ابزار مدرنیته، بلکه انسان کاملی که میان «دل» و «تعهد»، «خانه» و «جامعه»، پیوندی الهی برقرار می‌کند. این همان خوانش زنده از سیره فاطمی است که در پرتو انقلاب اسلامی دوباره احیا شد و امروز می‌تواند چراغ راه نسل‌های آینده باشد.