سپهرغرب، گروه کاردانش- طاهره ترابی‌مهوش: مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان «توان مبدل باختر» با تشریح جزئیات طراحی سامانه‌ای منحصربه‌فرد برای نظارت بر ترانسفورماتورهای قدرت، از پایان عصر مدیریت داده‌ها در قالب فایل‌های پراکنده اکسل خبر داد.

صنعت برق ایران با وجود ظرفیت‌های عظیم نصب‌شده، در حوزه‌هایی نظیر هوشمندسازی شبکه‌ها، کاهش تلفات انرژی در خطوط انتقال و توزیع و همچنین بهینه‌سازی تجهیزات راهبردی مانند ترانسفورماتورها و مبدل‌های قدرت، به‌شدت نیازمند تزریق دانش فنی بومی است؛ بنابراین تکیه بر توان داخلی و حمایت از هسته‌های نخبگانی در شرکت‌های دانش‌بنیان، علاوه بر شکستن سد تحریم‌های ظالمانه و کاهش وابستگی ارزی، باعث افزایش ضریب پایداری شبکه و پدافند غیرعامل می‌شود.

دستاورد محققان در این شرکت‌ها تنها به تولید یک قطعه یا دستگاه ختم نمی‌شود؛ بلکه آن‌ها با ارائه راه‌حل‌های مبتنی بر تحقیق و توسعه، «تاب‌آوری» سیستم انرژی کشور را در برابر نوسانات و بحران‌ها افزایش می‌دهند، پس زمانی که یک شرکت دانش‌بنیان در استانی مانند کرمانشاه موفق به تولید تجهیزاتی با استانداردهای جهانی می‌شود، در واقع در حال بازتعریف جایگاه اقتصادی منطقه و ایجاد زنجیره ارزش افزوده است که ثمرات آن در قالب اشتغال تخصصی و کاهش هزینه‌های تمام‌شده انرژی برای صنایع بزرگ بروز می‌کند؛ بنابراین، سرمایه‌گذاری در این بخش، میان‌بری است برای دستیابی به «صنعت برق سبز و هوشمند» که می‌تواند تضمین‌کننده امنیت انرژی نسل‌های آینده باشد.

با توجه به اهمیت موضوع برآن شدیم تا در خصوص آنچه این شرکت دانش‌بنیان به آن دست یافته با مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان «توان مبدل باختر» گفت‌وگویی ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:

محمد مرادی، مطرح کرد: این شرکت به‌طور تخصصی در زمینه تجهیزات فشار قوی فعالیت می‌کند و سامانه پیشرفته‌ای را برای ارزیابی و پایش ترانسفورماتورهای قدرت «دولوپ» طراحی کرده است.

وی با تأکید بر اهمیت راهبردی این سامانه در شبکه برق کشور، تصریح کرد: ترانسفورماتور یکی از مهم‌ترین تجهیزات شبکه برق است که قابلیت اطمینان کل شبکه به آن وابسته است؛ این تجهیز علاوه بر حساسیت فنی بالا، بسیار گران‌قیمت بوده و نصب و خرید آن هزینه و زمان بسیار زیادی را به کشور تحمیل می‌کند، بنابراین مراقبت دقیق از آن یک ضرورت حیاتی است.

وی در تشریح نحوه عملکرد این فناوری بومی، آن را به سیستم‌های تشخیصی پزشکی تشبیه کرد و افزود: ما در این سامانه، یک سری تست‌ها و آزمایش‌هایی را روی ترانسفورماتور انجام می‌دهیم که دقیقاً مشابه آزمایش خون روی انسان است؛ داده‌های حاصل از این تست‌ها وارد سیستم شده و پس از بررسی و تحلیل وضعیت توسط سامانه، اولویت‌بندی دقیقی برای تعمیر و نگهداری تجهیزات ارائه می‌شود تا مدیران بدانند کدام تجهیز در اولویت رسیدگی قرار دارد.

مدیرعامل شرکت «توان مبدل باختر» تأکید کرد: سامانه جدید مانیتورینگ ترانسفورماتورهای قدرت، کاملاً بومی و حاصل نوآوری داخلی است و هیچ نمونه خارجی ندارد. پیش از این، نبود یک سیستم جامع برای جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، شرکت‌ها را مجبور به استفاده از فایل‌های اکسل می‌کرد که مشکلات فراوانی به همراه داشت. اما سامانه جدید، مدیریت متمرکز و کارآمد صدها یا هزاران ترانسفورماتور را ممکن ساخته است.

مرادی اعلام کرد: سامانه مانیتورینگ ترانسفورماتورهای قدرت این شرکت در شرکت‌های برق منطقه‌ای تهران و آذربایجان و همچنین پتروشیمی آریاساسول نصب شده، همچنین، شرکت برق منطقه‌ای باختر نیز در حال نهایی کردن مراحل خرید و نصب این سامانه است.

وی در ادامه به موضوع اشتغال‌زایی و برنامه‌های توسعه‌ای اشاره و خاطرنشان کرد: در حال حاضر یک تیم سه نفره در شرکت مستقر هستند، اما با توجه به اینکه در ابتدای مسیر فروش و پشتیبانی هستیم، سال جاری تعداد کارکنان را به 6 الی هفت نفر افزایش خواهیم داد.

وی از اضافه شدن بخش مانیتورینگ برخط با نصب سنسورهای هوشمند و ورود به حوزه تجهیزات «پُست» در آینده نزدیک خبر داد و گفت: اگرچه پارک علم و فناوری در حد توان خود کمک می‌کند، اما سیستم اداری به قدری برای شرکت‌های دانش‌بنیان سنگ‌اندازی و دردسر ایجاد کرده که ما سه سال تمام فقط به‌دنبال دریافت یک مجوز بودیم.

این فناور با بیان اینکه گاهی یک سال منتظر پاسخ یک مسئول می‌ماندیم بدون اینکه جوابی دریافت کنیم، افزود: بروکراسی اداری و درگاه‌های مجوزدهی به قدری فرساینده است که من به هر کسی بخواهد با ایده جدید وارد این فضا شود پیشنهاد می‌کنم این کار را نکند، چون در میان راه پشیمان خواهد شد.

مرادی در پایان تأکید کرد: تمرکز ما بر نیازسنجی دقیق شرکت‌هاست و با وجود تمامی این موانع و چالش‌های مالی، به‌دنبال توسعه بخش‌های برخط و مانیتورینگ لحظه‌ای هستیم تا ضریب خطای مدیریت تجهیزات را به حداقل برسانیم.

مع‌الوصف تحلیل عملکرد شرکت «توان مبدل باختر» نشان‌دهنده یک تضاد عمیق در زیست‌بوم فناوری ایران است زیرا از یک‌سو، با نبوغی مواجه هستیم که موفق شده انحصار مدیریت داده‌های فشارقوی را بشکند و اعتماد غول‌های صنعتی همچون پتروشیمی آریاساسول و شرکت برق منطقه‌ای تهران را جلب کند که این موضوع گویای آن است که دانش فنی در استان‌هایی نظیر کرمانشاه به بلوغی رسیده که می‌تواند از «ستون فقرات» صنعت برق کشور محافظت کند.

اما از سوی دیگر این کارآفرین درباره هفت‌خوان مجوزها سخن می‌گوید، چراکه سه سال انتظار برای دریافت یک مجوز اداری، در دنیای پرسرعت فناوری به معنای ذبح کردن فرصت‌هاست پس وقتی مدیرعاملی با این سطح از تخصص، مسیر نوآوری را با این لحن توصیف می‌کند، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان شعارهای حمایتی و واقعیت‌های اجرایی است که این فرایند نه‌تنها مانع رشد اقتصادی است، بلکه به‌نوعی به خودتحریمی‌ تبدیل شده که نخبگان را دلسرد می‌کند؛ بنابراین اگر دولت و نهادهای بالادستی بتوانند سرعتِ پاسخگویی خود را به سرعتِ ذهنِ خلاق نخبگان برسانند، شرکت‌هایی مانند توان مبدل باختر می‌توانند ایران را به قطب صادرکننده خدمات فنی و مهندسی در منطقه تبدیل کنند زیرا آنچنان که پیش می‌رود آینده صنعت برق، نه در سیم و دکل، بلکه در همین کدهای برنامه‌نویسی و تحلیل‌های هوشمندی است که امروز در قلب غرب کشور متولد شده است.

طاهره ترابی مهوش