سپهرغرب، گروه کاردانش- طاهره ترابی مهوش: مدیر مرکز رشد همدان با اشاره به تغییر رویکرد این مرکز در جذب نخبگان و تمرکز بر تولید محصولات با ارزش افزوده از راه‌اندازی مرکز تخصصی گیاهان دارویی که تلاش دارد ظرفیت‌های زیستی استان را به محصولات دارویی پیشرفته تبدیل کند خبر داد و گفت: اکنون 20 واحد فعال در حوزه هوش مصنوعی و 89 شرکت فناور در این مرکز حضور دارند و تلفیق توان دیجیتال با ظرفیت‌های بومی، مسیر ورود همدان به بازارهای جهانی را هموار می‌کند.

بسیاری از پژوهش‌های ارزشمند در قالب پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاهی باقی می‌مانند و هرگز به محصولی تبدیل نمی‌شوند که بتواند گره‌ای از مشکلات جامعه باز کند یا ارزش اقتصادی خلق نماید. اینجاست که نقش مراکز رشد علم و فناوری به‌عنوان موتورهای محرک نوآوری برجسته می‌شود.

مراکز رشد، در واقع محیط‌های حمایتی و شتاب‌دهنده‌ای هستند که هدفشان کاهش خطرهای ابتدایی در مسیر استقرار شرکت‌های فناور است. این مراکز با شناسایی ایده‌های نو و تبدیل آن‌ها به مدل‌های کسب‌وکار از دره مرگ استارتاپ‌ها (دوره سخت ابتدایی که بسیاری از ایده‌ها شکست می‌خورند) عبور کرده و آن‌ها را به سوی تجاری‌سازی سوق می‌دهند درواقع مأموریت اصلی این مراکز، تنها فراهم کردن یک فضای اداری نیست، بلکه ایجاد یک زیست‌بوم جامع است که در آن سرمایه، تخصص، مشاوره‌ فنی و دسترسی به بازار در یک نقطه متمرکز شده باشند.

در استان همدان، با توجه به تلاقی تخصص‌های دیجیتال و ظرفیت‌های طبیعی، مرکز رشد علم و فناوری نقش کلیدی در هدایت نخبگان به سوی تولیدات با ارزش افزوده بالا ایفا می‌کند. این مرکز با رویکردی راهبردی، تلاش می‌کند تا دانش متخصصان و اساتید دانشگاه را به جای خروج از کشور یا رکود در محیط‌های اداری، به سمت تأسیس شرکت‌های فناور سوق دهد.

در همین راستا، مدیر مرکز رشد و فناوری همدان، در گفت‌وگویی جامع، ابعاد مختلف این تحول و دستاوردهای مرکز را تشریح کرد که در ادامه می‌خوانید:

محمد جمشیدی با توضیح درباره وضعیت فعلی و چشم‌انداز آینده توسعه فناوری در استان، تصویر روشنی از نقش این مرکز در پیشبرد اهداف اقتصادی و علمی منطقه ارائه کرد و با اشاره به آمارهای موجود گفت: اکنون نزدیک به 89 واحد فناور در مرکز رشد استان همدان مستقر هستند که این تعداد نشان‌دهنده پذیرش گسترده ایده‌های نوآورانه و اعتماد نخبگان به این ساختار حمایتی است.

*تنوع حوزه‌های فعالیت و غلبه فناوری‌های دیجیتال

وی با تفکیک حوزه‌های تخصصی فعال در مرکز، گفت: واحدهای فناور در طیف گسترده‌ای از صنایع فعالیت می‌کنند. بخش‌های فناوری اطلاعات (IT)، برق و الکترونیک، مکانیک، ساخت و تولید، کشاورزی، و همچنین شیمی و مواد، شاخه‌های اصلی این فعالیت‌ها هستند.

وی با تأکید بر اینکه بیشترین تمرکز و تعداد شرکت‌ها در بخش‌های فناوری اطلاعات و برق و الکترونیک دیده می‌شود، تصریح کرد: این روند نشان‌دهنده تغییر رویکرد در استان است؛ به گونه‌ای که همدان در حال تبدیل شدن به قطبی برای تولیدات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری است که می‌توانند نیازهای صنایع مختلف را به‌صورت هوشمند برطرف کنند.

*تغییر رویکرد در اشتغال‌زایی: کیفیت به جای کمیت

مدیر مرکز رشد علم و فناوری همدان با نقد دیدگاه‌های سنتی در مورد تعداد نیروی کار، گفت: در مدل استارتاپی و فناورانه، هدف لزوماً افزایش تعداد کارکنان نیست، بلکه ارتقای کیفیت تخصص است. فناوری‌های نوین، به‌ویژه در حوزه مکانیزاسیون، باعث می‌شوند فرآیندهای سنتی که پیش‌تر نیازمند نیروی انسانی زیاد اما غیرمتخصص بود، به‌صورت بهینه و مکانیزه انجام شوند. در نتیجه، اگرچه ممکن است در برخی بخش‌ها تعداد نیروهای ساده کاهش یابد، اما در مقابل، تقاضا برای جذب نیروهای متخصص و نخبگان افزایش می‌یابد.

جمشیدی افزود: این شرکت‌ها، بستری برای جذب فارغ‌التحصیلان مقاطع کارشناسی ارشد، دکتری و حتی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها فراهم کرده‌اند. این روند باعث شده تا اساتید و پژوهشگران در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، بتوانند دانش تخصصی خود را در قالب یک مدل کسب‌وکار (بیزنس) به محصولات ملموس تبدیل کنند و از این طریق، پیوند میان دانشگاه و صنعت در همدان تقویت شود.

*پیشتازی در حوزه هوش مصنوعی و هوشمندسازی

وی در بخش دیگری از این گفتگو، با ابراز خرسندی از رشد چشمگیر در حوزه هوشمندسازی، عنوان کرد: در حال حاضر نزدیک به 20 واحد فناور به طور تخصصی در حوزه هوش مصنوعی در مرکز رشد فعال هستند.

وی با اشاره به کاربردهای گسترده این فناوری، تأکید کرد: هوشمندسازی تنها محدود به تولید نرم‌افزار نیست، بلکه می‌تواند تأثیرات عمیقی بر بخش‌های کلان اقتصادی استان، به‌ویژه صنعت گردشگری داشته باشد.

مدیر مرکز رشد علم و فناوری همدان افزود: بهبود زیرساخت‌های ارتباطی و اینترنت در سال جاری، فرصت‌های جدیدی را برای فعالان در حوزه هوش مصنوعی فراهم کرده است و امیدوارم این بستر، خروجی لازم را نیز در بخش‌های مختلف به‌دنبال داشته باشد.

*ساختار حمایتی؛ فراتر از یک فضای اداری

جمشیدی در پاسخ به سؤال مربوط به نحوه پشتیبانی از شرکت‌ها، ابعاد مختلف این حمایت‌ها را تشریح و بیان کرد: مرکز رشد تنها یک فضای استقرار (دفتر کار) نیست، بلکه یک سیستم جامع پشتیبانی است. این حمایت‌ها شامل تسهیلات مالی؛ (ارائه وام‌ها و تسهیلات ارزان‌قیمت که بر اساس نوع طرح و سطح پذیرش شرکت، دسته‌بندی شده‌اند) و اعتباربخشی (برندینگ) (استفاده از ویژند «پارک علم و فناوری» به‌عنوان یک ساختار معتبر ملی که به شرکت‌ها کمک می‌کند تا در جذب سرمایه‌گذار و مذاکرات تجاری، اعتماد بیشتری ایجاد کنند)، می‌شوند.

وی با اشاره به اینکه ایجاد بسترهای لازم برای دسترسی شرکت‌ها به بازار فروش محصولات از دیگر حمایت‌هایی است که از سوی این مرکز انجام می‌شود، عنوان کرد: تسهیل حضور شرکت‌ها در نمایشگاه‌های تخصصی، جشنواره‌های نوآوری و رویدادهای ملی و بین‌المللی در این زمینه نقش مؤثری ایفا می‌کند.

وی همچنین مشاوره راهبردی را از دیگر حمایت‌های ارائه‌شده به شرکت‌های فناور مستقر در مرکز رشد دانست و گفت: در این حوزه، ارائه مشاوره‌های علمی، فنی و مدیریت کسب‌وکار توسط متخصصان دنبال می‌شود تا استارتاپ‌ها از تکرار اشتباهات رایج جلوگیری کنند و احتمال شکست کسب‌وکارشان به حداقل برسد.

*انقلاب در صنعت گیاهان دارویی

این مسئول با تشریح اولویت‌های سال جاری، بر لزوم بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی و منحصربه‌فرد استان تأکید کرد و با بیان اینکه موقعیت جغرافیایی و تنوع زیستی همدان در حوزه گیاهان دارویی استثنایی است، گفت: با حمایت‌های ویژه معاونت علمی ریاست جمهوری، در حال تجهیز و راه‌اندازی یک «مرکز تخصصی گیاهان دارویی» هستیم.

جمشیدی با توضیح چشم‌انداز این مرکز تصریح کرد: هدف نهایی، تغییر رویکرد از فروش مواد خام گیاهی به تولید فرآورده‌های دارویی با ارزش افزوده بالا است.

وی تأکید کرد: این مرکز تخصصی بستری برای حمایت از شرکت‌های فناور در حوزه داروسازی گیاهی فراهم می‌کند تا از این طریق، ظرفیت‌های طبیعی استان به ثروتی اقتصادی تبدیل شده و همدان به قطب ملی تولید داروهای گیاهی استاندارد تبدیل شود.

مع‌الوصف، مرکز رشد و فناوری همدان با تمرکز بر ایجاد یک زیست‌بوم حمایتی، توانسته نقش مؤثری در تبدیل دانش دانشگاهی به ثروت اقتصادی ایفا کند. حضور نزدیک به 89 واحد فناور با تمرکز بر حوزه‌های پیشرو نظیر هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال، نشان‌دهنده تغییر مسیر استان به سوی یک اقتصاد مدرن و دانش‌بنیان است. از طرفی تغییر رویکرد از اشتغال‌زایی کمّی به جذب نخبگان و متخصصان، گامی حیاتی در جهت ارتقای کیفیت تولیدات صنعتی و فناورانه منطقه است تا دانش، در جایگاه واقعی خود قرار گیرد.

اما نقطه عطف مسیر پیش‌رو، تلفیق این توانمندی‌های دیجیتال با ظرفیت‌های طبیعی استان در قالب مرکز تخصصی گیاهان دارویی است. این راهبرد، نه‌تنها به معنای بهره‌برداری بهینه از منابع طبیعی، بلکه گامی بلند برای تبدیل همدان به قطب ملی فرآورده‌های دارویی با ارزش افزوده بالا است. در نهایت، حمایت‌های همه‌جانبه این مرکز در قالب تسهیلات مالی، مشاوره‌های تخصصی و برندینگ، بستری امن برای رشد استارتاپ‌ها فراهم کرده تا ایده‌های نوآورانه بدون ترس از شکست، به محصولات رقابتی تبدیل شوند و آینده‌ای روشن‌تر برای صنعت و فناوری در استان همدان ترسیم شود.

طاهره ترابی مهوش