رازیانه رزن در دوراهی دلال و زوال؛ سلطانآباد هنوز میکارد، اما دیگر نمیصرفد
رازیانه سالها یکی از محصولات شناختهشده شهرستان رزن و بهویژه روستای سلطانآباد بوده است؛ محصولی که نسلبهنسل در زمینهای این منطقه کشت شده و برای بخشی از کشاورزان به یک فعالیت تخصصی تبدیل شده است، اما افزایش چندبرابری هزینه نهادهها، گرانی زمین، قطعی برق و آب، نبود صنایع تبدیلی و بازار مطمئن و وابستگی به واسطهها، حالا زنگ خطر کاهش جدی سطح زیرکشت آن را به صدا درآورده است؛ بهگونهای که یکی از رازیانهکاران باسابقه میگوید کشت این محصول نسبت به سال گذشته به حدود یکپنجم رسیده و کشاورز دیگری که روزگاری تا 40 هکتار رازیانه میکاشت، امسال تنها یکونیم هکتار زیر کشت برده است.
شهرستان رزن سالهاست با نام رازیانه گره خورده و روستای سلطانآباد نیز از جمله مناطقی است که کشت این محصول در آن سابقهای طولانی دارد. رازیانه نهتنها بخشی از اقتصاد کشاورزی منطقه را شکل داده، بلکه در بسیاری از خانوادهها بهعنوان یک فعالیت نسلبهنسل شناخته میشود با این حال، آنچه امروز در مزارع رازیانهکاری این منطقه دیده میشود، با تصویری که از گذشته این محصول وجود دارد فاصله گرفته است.
افزایش هزینههای تولید در کنار نبود بازار سازمانیافته، ضعف صنایع تبدیلی و فرآوری در شهرستان و فروش محصول به واسطهها، موجب شده بخشی از کشاورزان نسبت به ادامه این کشت دلسرد شوند. در چنین شرایطی، محصولی که میتوانست با ایجاد زنجیره ارزش، زمینه اشتغال و درآمد بیشتری برای منطقهایجاد کند، همچنان عمدتاً به شکل خام از دست کشاورز خارج میشود.
گفتوگو با دو رازیانهکار باسابقه شهرستان رزن، تصویری روشن از وضعیت این روزهای این محصول ارائه میدهد تصویری که در آن از یکسو سابقه طولانی و ظرفیت بالای منطقه برای تولید رازیانه مطرح است و از سوی دیگر، کاهش شدید سطح زیرکشت، رشد قیمت نهادهها، افت تولید و نبود بازار مناسب، آینده این محصول را با ابهام مواجه کرده است که در ادامه میخوانید:
*راازیانهای که نسلبهنسل کاشته شد، حالا روی مرز فراموشی است
مرتضی عقیقیروان، رازیانهکار اهل روستای سلطانآباد شهرستان رزن، با اشاره به سابقه خانوادگی خود در کشت این محصول اظهار کرد: در حال حاضر حدود پنج هکتار از اراضی خود را به کشت رازیانه اختصاص داده اما شرایط اقتصادی این محصول به گونهای شده که ادامه کشت آن برای کشاورزان دشوار است.
این کشاورز رازیانهکار با انتقاد از وضعیت حمایتها گفت: به لطف مسئولان، این کشت تقریباً از چرخه خارج شده است چراکه مقرونبهصرفه نبوده و حمایت قابل توجهی از آن صورت نگرفته است.
عقیقیروان با اشاره به اینکه در سالهای گذشته تا 35 یا 40 هکتار نیز رازیانه کشت کرده است گفت: کاهش سطح زیرکشت نتیجه مستقیم شرایط اقتصادی حاکم بر این محصول است و اگر وضعیت به همین شکل ادامه پیدا کند، احتمال دارد سال آینده بهطور کامل از کشت رازیانه منصرف شود.
*کشاورز میکارد، دلال سود میبرد
عقیقیروان درباره مهمترین مشکل رازیانهکاران گفت: مشکل این است که کشاورز عملاً با هزینه بالا تولید میکند، اما محصول را با قیمت مناسبی نمیتواند بفروشد و در نهایت بخش قابل توجهی از منفعت نصیب دلال میشود.
وی افزود: کشاورز آب و زمین خود را مصرف کرده و هزینههای مختلف تولید را میپردازد اما در نهایت محصول را به واسطه تحویل میدهد در حالی که اگر سازوکار مناسبی برای فروش و عرضه محصول وجود داشته باشد، شرایط میتواند متفاوت باشد.
این رازیانهکار درباره طرح ورود رازیانه به بورس نیز اظهار کرد: بحث ورود رازیانه به بورس مطرح شده، اما تاکنون بیشتر در حد حرف باقیمانده است.
وی با اشاره به تشکیل تعاونی برای ساماندهی بازار رازیانه گفت: قرار بود با تشکیل تعاونی و ورود محصول به بورس، دست دلال کوتاه شود و کشاورز بتواند محصول خود را با شرایط مناسبتری عرضه کند، اما هنوز نتیجهای که کشاورز انتظار داشته، حاصل نشده است.
حقیقیروان یکی دیگر از مشکلات جدی امسال را کاهش میزان تولید دانست و گفت: قطعی برق و مشکلات آب تأثیر مستقیمی بر تولید داشته است.
وی افزود: در شرایطی که برق کشاورزی ساعتهای زیادی قطع میشود، طبیعی است که میزان آبیاری و در نتیجه تولید کاهش پیدا کند. در گذشته از هر هکتار حدود سهونیم تا چهار تن محصول برداشت میکردیم اما امسال این میزان به حدود یک تا یکونیم تن رسیده است.
وی با اشاره به وضعیت قیمت فروش محصول گفت: امسال محصول را حدود 180 هزار تومان فروختهام و با وجود اینکه خودم از این قیمت تا حدی راضی بودم، اگر بخواهیم قیمت را متناسب با هزینههای واقعی تولید و شرایط کشاورز در نظر بگیریم، رقم باید بالاتر باشد.
*گلخانه؛ مطالبهای برای عبور از بحران آب
عقیقیروان در ادامه مهمترین اولویت خود برای ادامه فعالیت کشاورزی را توسعه گلخانه عنوان کرد و گفت: اولویت ما در شرایط فعلی حمایت دولت در قالب پرداخت تسهیلات برای احداث گلخانه است
*رازیانهکاران در محاصره گرانی نهاده و نبود بازار
در همین رابطه، مهدی نبیفر، دیگر رازیانهکار باسابقه شهرستان رزن که نزدیک به 20 سال در این حوزه فعالیت دارد، نیز از کاهش شدید سطح زیرکشت رازیانه خبر داد.
وی گفت: بسته به شرایط هر سال، بین پنج تا 10 هکتار از زمین خود را به رازیانه اختصاص میدهم، اما امسال نسبت به سال گذشته شاید بتوان گفت تنها یکپنجم رازیانه کشت شده است.
نبیفر افزود: حمایت خاصی از این محصول وجود ندارد، زمین گران شده و مشکلات آب و برق نیز شرایط را سختتر کرده است؛ بهطوری که در برخی روزها پنج تا شش ساعت برق کشاورزی قطع میشود.
وی نبود صنایع تبدیلی در شهرستان رزن را یکی دیگر از مشکلات دانست و اظهار کرد: صنایع تبدیلی قابلتوجهی برای رازیانه در شهرستان وجود ندارد و کشاورزان محصول خود را به واسطهها میفروشند.
این کشاورز ادامه داد: واسطهها محصول را خریداری و بوجاری و سورت انجام میدهند و سپس محصول را به استانهایی مانند اصفهان و مشهد میفرستند و در برخی مواقع نیز اگر شرایط بازار فراهم باشد، صادرات انجام میشود.
*گرانی نهادهها، کمر تولید را شکسته است
نبیفر مهمترین مطالبه کشاورزان را تأمین نهاده با قیمت مناسب عنوان کرد و گفت: قیمت کود، سم و سایر نهادهها بهشدت افزایش یافته است.
وی افزود: کود شیمیایی که سال گذشته حدود 600 هزار تومان تهیه میشد، امسال چند برابر شده است. قیمت برخی کودهای تقویتی نیز که قبلاً حدود 150 تا 200 هزار تومان بود، امروز به دو تا سه میلیون تومان رسیده است.
نبیفر همچنین نسبت به انتشار برخی آمارهای نادرست درباره میزان تولید رازیانه هشدار داد و گفت: وقتی آمارهای اشتباه درباره سطح زیرکشت و میزان تولید در رسانهها مطرح میشود، بازار نیز تحت تأثیر قرار میگیرد و ممکن است تصور شود محصول فراوان است، در حالی که واقعیت مزارع چیز دیگری است.
مع الوصف رازیانه رزن هنوز ظرفیت تبدیل شدن به یک محصول اقتصادی شاخص را دارد، اما ادامه این مسیر بدون اصلاح بازار و ایجاد زنجیره ارزش، چندان امیدوارکننده به نظر نمیرسد. اظهارات دو کشاورز باسابقه نشان میدهد مسئله فقط کاهش قیمت یا افزایش هزینه یک نهاده نیست؛ مجموعهای از مشکلات شامل گرانی زمین، افزایش چندبرابری کود و سم، قطعی برق، محدودیت آب، کاهش عملکرد، نبود صنایع تبدیلی، ضعف بازار فروش و وابستگی به واسطهها دست به دست هم دادهاند تا سطح زیرکشت محصولی که روزگاری بخش قابل توجهی از زمینهای منطقه را به خود اختصاص میداد، بهشدت کاهش یابد.
از سوی دیگر، اختلاف میان ظرفیت تولید منطقه و وضعیت فعلی نشان میدهد مسئله اصلی کمبود توان کشاورزان برای تولید نیست؛ بلکه نبود یک زنجیره منسجم از تولید، فرآوری، بستهبندی، بازاریابی و صادرات است. اگر رازیانه قرار است از یک محصول خامفروشی خارج شود، باید صنایع تبدیلی و فرآوری در منطقه شکل بگیرد و کشاورز نیز بتواند محصول خود را از مسیرهای شفاف و سازمانیافته به بازار برساند.
کاهش کشت از 35 یا 40 هکتار به یکونیم هکتار در روایت یک کشاورز باسابقه و رسیدن کشت کشاورز دیگری به حدود یکپنجم سال گذشته، نمیتواند صرفاً یک تصمیم شخصی تلقی شود؛ این اعداد زنگ خطری برای محصولی است که در رزن و بهویژه سلطانآباد، سابقهای چند دهساله دارد.
اکنون اگر قرار است رازیانه رزن همچنان بخشی از هویت کشاورزی منطقه باقی بماند، حمایت از تولیدکننده باید از سطح وعده فراتر رفته و به بازار تضمینشده، نهاده مناسب، مدیریت منابع آب و برق، توسعه صنایع تبدیلی، تقویت تعاونیها و ایجاد مسیر واقعی برای صادرات برسد؛ وگرنه ممکن است محصولی که نسلها در این منطقه کاشته شده، نه به دلیل نبود زمین یا دانش کشاورزی، بلکه به دلیل نبود صرفه اقتصادی از مزارع رزن حذف شود.
شهرستان رزن سالهاست با نام رازیانه گره خورده و روستای سلطانآباد نیز از جمله مناطقی است که کشت این محصول در آن سابقهای طولانی دارد. رازیانه نهتنها بخشی از اقتصاد کشاورزی منطقه را شکل داده، بلکه در بسیاری از خانوادهها بهعنوان یک فعالیت نسلبهنسل شناخته میشود با این حال، آنچه امروز در مزارع رازیانهکاری این منطقه دیده میشود، با تصویری که از گذشته این محصول وجود دارد فاصله گرفته است.
افزایش هزینههای تولید در کنار نبود بازار سازمانیافته، ضعف صنایع تبدیلی و فرآوری در شهرستان و فروش محصول به واسطهها، موجب شده بخشی از کشاورزان نسبت به ادامه این کشت دلسرد شوند. در چنین شرایطی، محصولی که میتوانست با ایجاد زنجیره ارزش، زمینه اشتغال و درآمد بیشتری برای منطقهایجاد کند، همچنان عمدتاً به شکل خام از دست کشاورز خارج میشود.
گفتوگو با دو رازیانهکار باسابقه شهرستان رزن، تصویری روشن از وضعیت این روزهای این محصول ارائه میدهد تصویری که در آن از یکسو سابقه طولانی و ظرفیت بالای منطقه برای تولید رازیانه مطرح است و از سوی دیگر، کاهش شدید سطح زیرکشت، رشد قیمت نهادهها، افت تولید و نبود بازار مناسب، آینده این محصول را با ابهام مواجه کرده است که در ادامه میخوانید:
*راازیانهای که نسلبهنسل کاشته شد، حالا روی مرز فراموشی است
مرتضی عقیقیروان، رازیانهکار اهل روستای سلطانآباد شهرستان رزن، با اشاره به سابقه خانوادگی خود در کشت این محصول اظهار کرد: در حال حاضر حدود پنج هکتار از اراضی خود را به کشت رازیانه اختصاص داده اما شرایط اقتصادی این محصول به گونهای شده که ادامه کشت آن برای کشاورزان دشوار است.
این کشاورز رازیانهکار با انتقاد از وضعیت حمایتها گفت: به لطف مسئولان، این کشت تقریباً از چرخه خارج شده است چراکه مقرونبهصرفه نبوده و حمایت قابل توجهی از آن صورت نگرفته است.
عقیقیروان با اشاره به اینکه در سالهای گذشته تا 35 یا 40 هکتار نیز رازیانه کشت کرده است گفت: کاهش سطح زیرکشت نتیجه مستقیم شرایط اقتصادی حاکم بر این محصول است و اگر وضعیت به همین شکل ادامه پیدا کند، احتمال دارد سال آینده بهطور کامل از کشت رازیانه منصرف شود.
*کشاورز میکارد، دلال سود میبرد
عقیقیروان درباره مهمترین مشکل رازیانهکاران گفت: مشکل این است که کشاورز عملاً با هزینه بالا تولید میکند، اما محصول را با قیمت مناسبی نمیتواند بفروشد و در نهایت بخش قابل توجهی از منفعت نصیب دلال میشود.
وی افزود: کشاورز آب و زمین خود را مصرف کرده و هزینههای مختلف تولید را میپردازد اما در نهایت محصول را به واسطه تحویل میدهد در حالی که اگر سازوکار مناسبی برای فروش و عرضه محصول وجود داشته باشد، شرایط میتواند متفاوت باشد.
این رازیانهکار درباره طرح ورود رازیانه به بورس نیز اظهار کرد: بحث ورود رازیانه به بورس مطرح شده، اما تاکنون بیشتر در حد حرف باقیمانده است.
وی با اشاره به تشکیل تعاونی برای ساماندهی بازار رازیانه گفت: قرار بود با تشکیل تعاونی و ورود محصول به بورس، دست دلال کوتاه شود و کشاورز بتواند محصول خود را با شرایط مناسبتری عرضه کند، اما هنوز نتیجهای که کشاورز انتظار داشته، حاصل نشده است.
حقیقیروان یکی دیگر از مشکلات جدی امسال را کاهش میزان تولید دانست و گفت: قطعی برق و مشکلات آب تأثیر مستقیمی بر تولید داشته است.
وی افزود: در شرایطی که برق کشاورزی ساعتهای زیادی قطع میشود، طبیعی است که میزان آبیاری و در نتیجه تولید کاهش پیدا کند. در گذشته از هر هکتار حدود سهونیم تا چهار تن محصول برداشت میکردیم اما امسال این میزان به حدود یک تا یکونیم تن رسیده است.
وی با اشاره به وضعیت قیمت فروش محصول گفت: امسال محصول را حدود 180 هزار تومان فروختهام و با وجود اینکه خودم از این قیمت تا حدی راضی بودم، اگر بخواهیم قیمت را متناسب با هزینههای واقعی تولید و شرایط کشاورز در نظر بگیریم، رقم باید بالاتر باشد.
*گلخانه؛ مطالبهای برای عبور از بحران آب
عقیقیروان در ادامه مهمترین اولویت خود برای ادامه فعالیت کشاورزی را توسعه گلخانه عنوان کرد و گفت: اولویت ما در شرایط فعلی حمایت دولت در قالب پرداخت تسهیلات برای احداث گلخانه است
*رازیانهکاران در محاصره گرانی نهاده و نبود بازار
در همین رابطه، مهدی نبیفر، دیگر رازیانهکار باسابقه شهرستان رزن که نزدیک به 20 سال در این حوزه فعالیت دارد، نیز از کاهش شدید سطح زیرکشت رازیانه خبر داد.
وی گفت: بسته به شرایط هر سال، بین پنج تا 10 هکتار از زمین خود را به رازیانه اختصاص میدهم، اما امسال نسبت به سال گذشته شاید بتوان گفت تنها یکپنجم رازیانه کشت شده است.
نبیفر افزود: حمایت خاصی از این محصول وجود ندارد، زمین گران شده و مشکلات آب و برق نیز شرایط را سختتر کرده است؛ بهطوری که در برخی روزها پنج تا شش ساعت برق کشاورزی قطع میشود.
وی نبود صنایع تبدیلی در شهرستان رزن را یکی دیگر از مشکلات دانست و اظهار کرد: صنایع تبدیلی قابلتوجهی برای رازیانه در شهرستان وجود ندارد و کشاورزان محصول خود را به واسطهها میفروشند.
این کشاورز ادامه داد: واسطهها محصول را خریداری و بوجاری و سورت انجام میدهند و سپس محصول را به استانهایی مانند اصفهان و مشهد میفرستند و در برخی مواقع نیز اگر شرایط بازار فراهم باشد، صادرات انجام میشود.
*گرانی نهادهها، کمر تولید را شکسته است
نبیفر مهمترین مطالبه کشاورزان را تأمین نهاده با قیمت مناسب عنوان کرد و گفت: قیمت کود، سم و سایر نهادهها بهشدت افزایش یافته است.
وی افزود: کود شیمیایی که سال گذشته حدود 600 هزار تومان تهیه میشد، امسال چند برابر شده است. قیمت برخی کودهای تقویتی نیز که قبلاً حدود 150 تا 200 هزار تومان بود، امروز به دو تا سه میلیون تومان رسیده است.
نبیفر همچنین نسبت به انتشار برخی آمارهای نادرست درباره میزان تولید رازیانه هشدار داد و گفت: وقتی آمارهای اشتباه درباره سطح زیرکشت و میزان تولید در رسانهها مطرح میشود، بازار نیز تحت تأثیر قرار میگیرد و ممکن است تصور شود محصول فراوان است، در حالی که واقعیت مزارع چیز دیگری است.
مع الوصف رازیانه رزن هنوز ظرفیت تبدیل شدن به یک محصول اقتصادی شاخص را دارد، اما ادامه این مسیر بدون اصلاح بازار و ایجاد زنجیره ارزش، چندان امیدوارکننده به نظر نمیرسد. اظهارات دو کشاورز باسابقه نشان میدهد مسئله فقط کاهش قیمت یا افزایش هزینه یک نهاده نیست؛ مجموعهای از مشکلات شامل گرانی زمین، افزایش چندبرابری کود و سم، قطعی برق، محدودیت آب، کاهش عملکرد، نبود صنایع تبدیلی، ضعف بازار فروش و وابستگی به واسطهها دست به دست هم دادهاند تا سطح زیرکشت محصولی که روزگاری بخش قابل توجهی از زمینهای منطقه را به خود اختصاص میداد، بهشدت کاهش یابد.
از سوی دیگر، اختلاف میان ظرفیت تولید منطقه و وضعیت فعلی نشان میدهد مسئله اصلی کمبود توان کشاورزان برای تولید نیست؛ بلکه نبود یک زنجیره منسجم از تولید، فرآوری، بستهبندی، بازاریابی و صادرات است. اگر رازیانه قرار است از یک محصول خامفروشی خارج شود، باید صنایع تبدیلی و فرآوری در منطقه شکل بگیرد و کشاورز نیز بتواند محصول خود را از مسیرهای شفاف و سازمانیافته به بازار برساند.
کاهش کشت از 35 یا 40 هکتار به یکونیم هکتار در روایت یک کشاورز باسابقه و رسیدن کشت کشاورز دیگری به حدود یکپنجم سال گذشته، نمیتواند صرفاً یک تصمیم شخصی تلقی شود؛ این اعداد زنگ خطری برای محصولی است که در رزن و بهویژه سلطانآباد، سابقهای چند دهساله دارد.
اکنون اگر قرار است رازیانه رزن همچنان بخشی از هویت کشاورزی منطقه باقی بماند، حمایت از تولیدکننده باید از سطح وعده فراتر رفته و به بازار تضمینشده، نهاده مناسب، مدیریت منابع آب و برق، توسعه صنایع تبدیلی، تقویت تعاونیها و ایجاد مسیر واقعی برای صادرات برسد؛ وگرنه ممکن است محصولی که نسلها در این منطقه کاشته شده، نه به دلیل نبود زمین یا دانش کشاورزی، بلکه به دلیل نبود صرفه اقتصادی از مزارع رزن حذف شود.
ارسال
نظر
*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد
نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین
(فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر
شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای
نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.