گام‌های تازه برای مهار فرسایش و بیابان‌زایی در کبودراهنگ
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کبودراهنگ از اجرای مجموعه‌ای از طرح‌های آبخیزداری، کنترل فرسایش خاک، کپه‌کاری، جنگل‌کاری و عملیات بیولوژیک در این شهرستان خبر داد و گفت: یک پروژه سازه‌ای با حجم نزدیک به یک‌هزار متر مکعب که توسط قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) درحال اجرا است، به حدود 90 درصد پیشرفت رسیده و عملیات کپه‌کاری در سطح 110 هکتار نیز 50 درصد پیشرفت دارد.
در شرایطی که کبودراهنگ طی سال‌های اخیر با چالش‌های مختلفی در حوزه منابع آب و خاک مواجه بوده و موضوع فرونشست زمین نیز ضرورت توجه جدی‌تر به مدیریت منابع طبیعی، کنترل روان‌آب‌ها، تقویت پوشش گیاهی و جلوگیری از فرسایش خاک را افزایش داده است، اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری در کنار اقدامات بیولوژیک و حفاظتی، می‌تواند نقش مهمی در مدیریت پایدار عرصه‌های طبیعی داشته باشد.
کاهش بارش، تغییر الگوی بهره‌برداری از منابع آب، تخریب پوشش گیاهی و فرسایش خاک درصورت تداوم، می‌تواند زمینه گسترش عرصه‌های بیابانی و افزایش گردوغبار را فراهم کند. از همین رو، اجرای سازه‌های آبخیزداری برای مهار و ذخیره نزولات آسمانی، در کنار توسعه پوشش گیاهی و مدیریت مراتع، از اقداماتی است که می‌تواند به کاهش آسیب‌پذیری عرصه‌های طبیعی شهرستان، کمک کند.
در همین راستا، بهرام بختیاری‌عنایت، مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کبودراهنگ به تشریح آخرین وضعیت پروژه‌های این حوزه پرداخت که در ادامه می‌خوانید:
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کبودراهنگ با بیان اینکه یکی از پروژه‌های در دست اجرای شهرستان حجمی نزدیک به یک‌هزار متر مکعب آب دارد، گفت: این پروژه توسط قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) درحال اجرا است.
بهرام بختیاری‌عنایت با بیان اینکه پروژه مذکور حدود 90 درصد کامل شده است، افزود: اجرای این سازه با هدف ذخیره نزولات آسمانی و کنترل و کاهش فرسایش خاک، دنبال می‌شود و با تکمیل آن، ظرفیت شهرستان برای مدیریت روان‌آب‌ها و جلوگیری از هدررفت بخشی از نزولات، افزایش پیدا می‌کند.
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری کبودراهنگ همچنین با اشاره به دیگر پروژه‌های در دست اجرا، گفت: در کنار این پروژه، عملیات کپه‌کاری در سطح 110 هکتار نیز درحال اجرا بوده که این پروژه تاکنون حدود 50 درصد پیشرفت داشته است.
وی افزود: اجرای کپه‌کاری و تقویت پوشش گیاهی ازجمله اقداماتی است که در راستای احیای مراتع، تثبیت خاک و کاهش زمینه‌های فرسایش، انجام می‌شود و استمرار این اقدامات در عرصه‌های حساس شهرستان، اهمیت زیادی دارد.
* اجرای 600 هکتار عملیات بیولوژیک با مشارکت دامداران
بختیاری‌عنایت در ادامه با تشریح برنامه‌های منابع طبیعی و آبخیزداری کبودراهنگ برای پاییز امسال، اظهار کرد: یکی از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، اجرای عملیات بیولوژیک در سطح 600 هکتار با مشارکت خودِ دامداران است.
وی با بیان اینکه این طرح هنوز وارد مرحله اجرا نشده است، افزود: در این پروژه، بذر و اطلاعات فنی مورد نیاز در اختیار دامداران قرار می‌گیرد و خود آن‌ها عملیات کاشت و اجرای طرح را انجام خواهند داد.
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری کبودراهنگ با اشاره به گونه‌های مورد نظر در این عملیات، بیان کرد: قرار است در این طرح بیشتر از گونه‌های دارویی مرتعی و گونه‌های مرتعی، استفاده شود.
وی ادامه داد: ازجمله گونه‌هایی که برای این منظور مورد توجه قرار گرفته، علف بره و برخی گونه‌های مرتعی از جنس بروموس است که با توجه به شرایط عرصه برای تقویت پوشش گیاهی، مورد استفاده قرار می‌گیرند.
بختیاری‌عنایت با تأکید بر اهمیت مشارکت دامداران در این طرح، گفت: واگذاری بخشی از عملیات اجرایی به بهره‌برداران و ارائه بذر و اطلاعات فنی به آن‌ها، زمینه مشارکت مستقیم جوامع محلی در حفاظت از مراتع را فراهم می‌کند و می‌تواند به افزایش مسئولیت‌پذیری بهره‌برداران نسبت به عرصه‌های طبیعی نیز کمک کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پروژه‌های جنگل‌کاری شهرستان، اظهار کرد: در حوزه جنگل‌کاری نیز پروژه‌ای در دستور کار قرار دارد که شامل بذرکاری گونه‌های جنگلی در سطح چند هکتار است.
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری کبودراهنگ افزود: در این طرح گونه‌هایی مانند بادام وحشی و ارژن مورد توجه قرار گرفته و عملیات بذرکاری در حوزه کوریجان، انجام خواهد شد.
وی تصریح کرد: توسعه پوشش گیاهی با استفاده از گونه‌های متناسب با شرایط منطقه می‌تواند در تثبیت خاک، کاهش فرسایش بادی و تقویت ظرفیت طبیعی عرصه‌ها، مؤثر باشد و به همین دلیل این موضوع در برنامه‌های منابع طبیعی شهرستان دنبال می‌شود.
بختیاری‌عنایت در ادامه با اشاره به وضعیت بیابان‌زایی در کبودراهنگ، گفت: درمجموع نزدیک به 10 هزار هکتار اراضی بیابانی در شهرستان وجود دارد.
وی افزود: از این میزان، حدود 600 هکتار در قالب پروژه‌های اجرایی قرار گرفته و روی این بخش اقدامات عملیاتی برای مدیریت و تثبیت عرصه، انجام می‌شود؛ در سایر بخش‌ها نیز اقدامات مدیریتی و حفاظتی درحال انجام است.
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری کبودراهنگ با اشاره به محل قرارگیری بخش قابل توجهی از این عرصه‌ها، اظهار کرد: اراضی بیابانی بیشتر در محدوده روستاهای ویان، خلعت‌آباد و کردآباد و همچنین در حاشیه اتوبان تهران- همدان به سمت رزن قرار گرفته‌اند.
وی ادامه داد: در بخش‌هایی که هنوز پروژه اجرایی مشخصی تعریف نشده است، مدیریت و مراقبت از عرصه‌ها در دستور کار قرار دارد تا از گسترش بیابان‌زایی و تشدید فرسایش بادی، جلوگیری شود.
* کاهش گردوغبار و تثبیت بخشی از عرصه‌های بیابانی
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری کبودراهنگ درباره نتیجه اقدامات انجام‌شده در عرصه‌های بیابانی نیز گفت: اجرای طرح‌های مختلف باعث شده بخشی از عرصه‌ها تثبیت شود و میزان گردوغبار نیز تاحدودی کاهش پیدا کند.
وی با تأکید بر اینکه کنترل فرسایش بادی یک فرآیند مستمر است، افزود: البته این‌طور نیست که عرصه‌ای را یک‌بار مدیریت کنیم و بعد آن را رها کنیم؛ بلکه نیاز است به‌صورت مداوم پایش و کنترل انجام شود تا شرایط دوباره تشدید نشود.
بختیاری‌عنایت ادامه داد: فرسایش بادی و بیابان‌زایی نیازمند کنترل مستمر است و باید وضعیت عرصه‌ها به‌صورت دوره‌ای بررسی شود تا درصورت مشاهده نشانه‌های تشدید تخریب، اقدامات لازم در سریع‌ترین زمان، انجام گیرد.
وی خاطرنشان کرد: تثبیت عرصه‌های بیابانی و کنترل گردوغبار تنها با اجرای یک پروژه محقق نمی‌شود و مجموعه‌ای از اقدامات مدیریتی، حفاظتی، بیولوژیک و در موارد لازم سازه‌ای، باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.
* پروژه جدید آبخوان‌داری فعلاً در دستور کار نیست
بختیاری‌عنایت در ادامه در پاسخ به وضعیت اجرای عملیات آبخوان‌داری در شهرستان اظهار کرد: درحال حاضر برای سال جدید پروژه آبخوان‌داری جدیدی در دستور کار نداریم.
وی افزود: سال گذشته یک پروژه برای ذخیره نزولات در منطقه کوریجان انجام شده، اما برای سال جدید فعلاً پروژه جدیدی در حوزه آبخوان‌داری تعریف نشده است.
مدیر منابع طبیعی و آبخیزداری کبودراهنگ با اشاره به اهمیت ذخیره نزولات آسمانی در شرایط فعلی، گفت: اجرای سازه‌های آبخیزداری می‌تواند در کنترل روان‌آب‌ها، کاهش فرسایش و استفاده بهتر از نزولات، نقش داشته باشد و به همین دلیل اجرای پروژه‌های موجود و نگهداری و پایش آن‌ها، اهمیت ویژه‌ای دارد.
