شنیده‌های سپهرغرب- 20 مهر 1405
* دولت نسخه می‌خواهد؛ دانشگاه پرونده بیمار را می‌خواهد
مسعود پزشکیان در مراسم آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها، این‌بار بخشی از مسئله کشور را نه‌فقط در تحریم و کمبود منابع، بلکه در خودِ «مدیریت» جست‌وجو کرد. او گفت مشکلات مدیریتی کشور را با رهبر انقلاب مطرح کرده و از دانشگاهیان خواست برای حل مسائل واقعی، وارد میدان شوند.
هم‌زمان رئیس‌جمهور بر ضرورت دسترسی دولت بر لزوم داشتن اطلاعات دقیق، داده‌های مکانی و شناخت واقعی نیازهای مردم نیز تأکید کرده است؛ دو موضعی که کنار هم، معنای روشن‌تری پیدا می‌کنند: دولت می‌گوید برای تصمیم بهتر، هم دانش می‌خواهد و هم داده. اما از اینجا به بعد نوبت یک سؤال ساده است؛ آیا دانشگاه قرار است در تصمیم‌سازی شریک شود یا دوباره برای سخنرانی، همایش و تدوین چند گزارش دعوت خواهد شد؟ کشور سال‌ها است از دانشگاه نسخه می‌خواهد؛ شاید بد نباشد این‌بار پرونده بیمار را هم کامل روی میز بگذارد.
* اصلاح‌طلبان آرام‌تر حرف می‌زنند، اما حرفشان کوچک نیست
در روزهای اخیر دو چهره باسابقه اصلاح‌طلب تقریباً از یک نگرانی مشترک سخن گفته‌اند. حسین مرعشی هشدار داده مسئولان در مسیر جلوگیری از جنگ نباید خطر کنند و حتی عقب‌نشینی تاکتیکی را درصورت لزوم، قابل قبول دانسته است. بهزاد نبوی نیز بر تنش‌زدایی، رفع تحریم‌ها و تغییر مسیر مذاکرات تأکید کرده و پای چین را هم به‌عنوان ضامن احتمالی توافق، وسط کشیده است.
این مواضع الزاماً سیاست دولت نیست، اما یک نشانه سیاسی دارد: بخشی از اصلاح‌طلبان قدیمی دیگر فقط درباره «لزوم مذاکره» صحبت نمی‌کنند؛ واژه کلیدی آن‌ها به‌تدریج مدیریت خطر شده است. اگر این ادبیات به بیانیه‌ها و مواضع رسمی احزاب اصلاح‌طلب راه پیدا کند، می‌توان گفت یک خط سیاسی تازه درحال شکل‌گیری است.
ظاهراً سیاستمداران اصلاح‌طلب عموماً در مواقع خطر کمتر در میدان حاضر می‌شوند؛ اکنون خود را محق دانسته‌اند برای ملتی که خون و هزینه داده است، نسخه بپیچند.
* امارات هم صورت‌حساب ناامنی را گرفت
اقتصاد امارات در سه‌ماهه دوم سال با رشد منفی 2.1 درصدی روبه‌رو شده و اُفت گردشگری و برخی فعالیت‌های غیر نفتی از عوامل این کاهش عنوان شده است.
عدد مهم است، اما پشت آن نکته مهم‌تری قرار دارد. کشورهای حاشیه خلیج فارس سال‌ها میلیاردها دلار هزینه کرده‌اند تا اقتصاد خود را از وابستگی به نفت دور کنند و روی گردشگری، ترانزیت، خدمات مالی و تجارت بنا کنند؛ حالا همان بخش‌هایی که قرار بود اقتصاد را در برابر شوک نفت مقاوم کنند، خودشان به ثبات امنیتی منطقه وابسته‌اند.
پس جنگ فقط نفت را گران نمی‌کند؛ ممکن است هتل را خالی، پرواز را کم و سرمایه‌گذار را محتاط کند.
کشورهای منطقه برای «اقتصاد پس از نفت» نقشه‌های زیادی دارند؛ ظاهراً باید یک پیوست هم برای «اقتصاد هنگام جنگ» اضافه کنند.
* همدان؛ پشت هر بازنشسته، صف بیمه‌پردازان کوتاه‌تر شده است
تأمین اجتماعی همدان اعلام کرده در استان به‌ازای هر بازنشسته کمتر از سه نفر حق بیمه پرداخت می‌کنند. این عدد شاید در نگاه نخست یک آمار بیمه‌ای باشد، اما درواقع می‌تواند بخشی از وضعیت بازار کار و ساختار جمعیتی استان را هم نشان دهد.
اگر تعداد بیمه‌پردازان فعال نسبت به مستمری‌بگیران کاهش پیدا کند، باید دید علت اصلی افزایش بازنشستگان است یا کاهش اشتغال رسمی، مهاجرت نیروی جوان و کوچک شدن بخش بیمه‌شده بازار کار.
اینجا یک عدد دیگر لازم است: نسبت بیمه‌پرداز به بازنشسته در همدان 5 و 10 سال قبل چقدر بوده است؟ اگر این نسبت پیوسته پایین آمده باشد، دیگر فقط مسئله تأمین اجتماعی نیست؛ زنگی است برای بازار کار استان. بازنشسته‌ها همیشه بوده‌اند؛ خبر نگران‌کننده این است که پشت سرشان، صف شاغلان بیمه‌شده کوتاه‌تر شود.