رویداد فرهنگی و گردشگری «سوگند به بلوط» با هدف پاسداری از جنگل‌های بلوط زاگرس، ترویج فرهنگ حفاظت از طبیعت و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، گردشگری و اقتصادی منطقه سرفیروزآباد، در روستای چنار دهستان جلالوند برگزار شد؛ رویدادی که در کنار برنامه‌های فرهنگی، به بستری برای طرح مشکلات زیرساختی منطقه و تأکید بر ضرورت پیوند حفاظت از محیط‌زیست با اشتغال و معیشت مردم تبدیل شد.
این رویداد پنجشنبه 26 شهریورماه با حضور مسئولان، فعالان فرهنگی و محیط‌زیستی، بزرگان و مردم منطقه برگزار شد و برنامه‌هایی همچون تئاتر بلوط، موسیقی گروهی، شعر و سخن، کارگاه آموزشی، درخت‌دوستی، قرائت سوگندنامه بلوط و نمایشگاه عکس و کاریکاتور را دربر گرفت.
محمود پیری، دبیر رویداد «سوگند به بلوط»، در این مراسم با اشاره به اهمیت بلوط در هویت طبیعی و فرهنگی زاگرس گفت این گردهمایی تنها یک برنامه نمادین نیست، بلکه تلاشی برای یادآوری مسئولیت مشترک مردم و مسئولان در قبال میراث طبیعی منطقه است.
وی فیروزآباد را بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی زاگرس دانست و افزود: مردمان لک، کرد و لر در این سرزمین زندگی کرده‌اند و فرهنگ، تاریخ و زندگی آنان با طبیعت این منطقه درآمیخته است. به گفته وی، هدف از برگزاری این رویداد پاسداری همزمان از «سفره سبز بلوط زاگرس» و فرهنگ مهر و دوستی میان مردم منطقه است.
پیری با یادآوری برگزاری نخستین دوره «سوگند به بلوط» در سال گذشته گفت این برنامه پیش از این در پنج روستای بخش فیروزآباد شامل لاریجان، سرجوب، بوژان، عثمان‌خشکه و تاویران جلالوند برگزار شده و استمرار آن می‌تواند به افزایش حساسیت عمومی نسبت به حفاظت از جنگل‌های زاگرس کمک کند.
از حفاظت بلوط تا مطالبات زیرساختی مردم
دبیر این رویداد در ادامه، مشکلات مردم فیروزآباد را فراتر از مسائل محیط‌زیستی دانست و از مشکلات جاده‌ای، آب آشامیدنی و ضعف خطوط ارتباطی تلفن همراه و اینترنت به‌عنوان بخشی از مطالبات منطقه نام برد.
وی خواستار تشکیل کارگروهی اضطراری برای بررسی مسائل فیروزآباد شد و تأکید کرد که مشکلات منطقه بارها به‌صورت مکتوب و شفاهی با مسئولان در میان گذاشته شده و مردم انتظار دارند این پیگیری‌ها به اقدامات عملی منجر شود.
پیری همچنین با اشاره به آسیب‌دیدگی برخی درختان بلوط در مسیرهای منتهی به فیروزآباد، خواستار تقویت نظارت منابع طبیعی، محیط‌زیست و دیگر دستگاه‌های مسئول شد. به گفته وی، وسعت منطقه به اندازه‌ای است که با امکانات و نیروی محدود نمی‌توان نظارت مؤثری بر آن داشت و در صورت کمبود نیرو باید از ظرفیت دیگر دستگاه‌ها و ایجاد پایگاه‌های محیط‌زیستی استفاده شود.
بلوط؛ بخشی از هویت مردم زاگرس
کیومرث اعظمی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمانشاه نیز در این مراسم، بلوط را فراتر از یک گونه گیاهی و بخشی از زندگی و هویت مردم زاگرس توصیف کرد.
وی گفت بسیاری از قصه‌ها، آیین‌ها، موسیقی‌ها و رسوم مردم منطقه با کوه، جنگل و بلوط پیوند خورده است و از این رو حفاظت از جنگل‌های بلوط در حقیقت پاسداری از بخشی از تاریخ و فرهنگ مردم زاگرس محسوب می‌شود.
اعظمی با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی منطقه تأکید کرد که طبیعت و میراث فرهنگی می‌توانند زمینه‌ساز توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار باشند، اما گردشگری باید در کنار طبیعت و نه در برابر آن توسعه پیدا کند.
وی افزود: ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی، توسعه کارگاه‌های صنایع‌دستی، معرفی غذاهای محلی، موسیقی بومی و روایت آیین‌ها و داستان‌های منطقه می‌تواند به شکل‌گیری اقتصاد گردشگری و ایجاد فرصت‌های شغلی برای جوانان کمک کند.
مدیرکل میراث‌فرهنگی کرمانشاه مشارکت مردم محلی را شرط اساسی موفقیت چنین برنامه‌هایی دانست و با اشاره به تجربه اورامانات گفت توسعه زمانی پایدار خواهد بود که مردم منطقه در آن سهم داشته باشند. بزرگان می‌توانند حافظان تاریخ و فرهنگ باشند، جوانان ظرفیت آینده منطقه را شکل دهند و بانوان نیز در حفظ صنایع‌دستی، هنرها و فرهنگ بومی نقشی اساسی ایفا کنند.
اعظمی با ابراز نگرانی از آسیب‌های واردشده به برخی درختان بلوط گفت همه باید «امانت‌دار زاگرس» باشند و هیچ‌کس حق ندارد این میراث طبیعی را برای منافع شخصی نابود کند. به گفته وی، حفاظت از زاگرس تنها به جنگل محدود نیست و زبان، موسیقی، صنایع‌دستی، آیین‌ها و رابطه تاریخی مردم با طبیعت را نیز دربر می‌گیرد.
حفاظت از جنگل بدون معیشت جایگزین ممکن نیست
فضل‌الله رنجبر، نماینده مردم کرمانشاه در مجلس، نیز در این مراسم بر ارتباط مستقیم میان حفاظت از منابع طبیعی و ایجاد اشتغال تأکید کرد و گفت نمی‌توان از جوانان منطقه انتظار داشت از قطع درختان و تبدیل چوب بلوط به زغال خودداری کنند، اما در مقابل برای تأمین معیشت آنان برنامه‌ای وجود نداشته باشد.
وی خواستار بررسی میزان تسهیلات ارزان‌قیمت و حمایت‌هایی شد که دستگاه‌هایی همچون منابع طبیعی و میراث‌فرهنگی می‌توانند برای ایجاد فعالیت‌های اقتصادی پایدار در اختیار مردم منطقه قرار دهند.
رنجبر همچنین به مطالبات مردم در حوزه تقسیمات کشوری و وضعیت نامناسب راه منطقه اشاره کرد و گفت موضوع تقسیمات کشوری طی سال‌های گذشته در سطوح شهرستانی و استانی مطرح شده و پیگیری مراحل قانونی آن ادامه دارد. وی همچنین بر ضرورت تأمین اعتبار برای بهسازی و آسفالت راه‌های منطقه تأکید کرد.
اردشیر کشاورز، مورخ و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ کرمانشاه، نیز با تأکید بر همین موضوع، حفاظت پایدار از بلوط را نیازمند همراهی مردم و مسئولان دانست و گفت اگر به مردم گفته می‌شود درختان را قطع نکنند، باید راه دیگری برای کسب درآمد در برابر آنان قرار گیرد.
وی دامداری، گردشگری و دیگر فعالیت‌های اقتصادی پایدار را از جمله ظرفیت‌هایی دانست که می‌تواند معیشت جایگزین برای مردم ایجاد کند و گفت طبیعت باید به‌جای منبع درآمد کوتاه‌مدت از طریق قطع درختان، به بستری برای توسعه پایدار منطقه تبدیل شود.
پیام مشترک سخنرانان «سوگند به بلوط» این بود که پاسداری از جنگل‌های زاگرس تنها با سوگند و برنامه‌های فرهنگی محقق نمی‌شود؛ این عهد زمانی معنا پیدا می‌کند که حفاظت از طبیعت، رفع محرومیت، ایجاد اشتغال، تقویت زیرساخت‌ها و مشارکت مردم محلی در کنار یکدیگر قرار گیرند تا بلوط‌های زاگرس، نه‌فقط به‌عنوان درخت، بلکه به‌عنوان بخشی از هویت و سرمایه نسل‌های آینده حفظ شوند.