گروه رسانه ای سپهر

آخرین اخبار:
شناسه خبر:105145

تغذیه پاییزه گندم همدان در سایه تأخیر تأمین کود؛ هشدار درباره افت عملکرد مزارع

تغذیه پاییزه گندم همدان در سایه تأخیر تأمین کود؛ هشدار درباره افت عملکرد مزارع
عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان با تأکید بر نقش حیاتی تغذیه پایه در استقرار، ریشه‌زایی و پنجه‌زنی گندم، نسبت به پیامدهای تأخیر در تأمین کودهای موردنیاز مزارع هشدار داد و گفت: تأخیر در مصرف کودهای پایه، به‌ویژه فسفر و پتاسیم، بخشی از رشد پاییزه محصول را از بین می‌برد و جبران کامل این عقب‌افتادگی در مراحل بعدی رشد امکان‌پذیر نیست.
اهمیت تغذیه پایه در محصولات کشاورزی، به‌ویژه گندم پاییزه، تنها به افزایش میزان مصرف کود محدود نمی‌شود، بلکه زمان مصرف، نوع عنصر غذایی، شرایط خاک و رطوبت موجود در زمین، همگی در میزان اثربخشی نهاده نقش دارند. گیاه گندم در مراحل ابتدایی استقرار خود نیازمند تغذیه مناسب برای توسعه ریشه، سبز شدن یکنواخت، پنجه‌زنی و عبور موفق از دوره سرد سال است و هرگونه اختلال در تأمین عناصر مورد نیاز می‌تواند بر ادامه روند رشد و در نهایت عملکرد محصول اثر بگذارد.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که تأمین کود موردنیاز مزارع با تأخیر مواجه باشد. بر اساس آمار ارائه‌شده در بخش کشاورزی استان، از حدود600 هزار هکتار زمین پیش‌بینی‌شده برای کشت گندم، حدود500 هزار هکتار زیر کشت رفته است. نیاز این سطح به کود حدود50 هزار تن برآورد شده، اما تاکنون حدود18 هزار تن تأمین و15 هزار تن توزیع شده است.
در همین زمینه، با عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:
مهرداد چایچی، با تشریح اهمیت تغذیه پایه گندم و پیامدهای تأخیر در تأمین نهاده‌ها اظهار کرد: زمان تأمین نهاده باید با مراحل رشد محصول متناسب و میان زمان مصرف کود و نیاز واقعی گیاه هماهنگی وجود داشته باشد.
وی با اشاره به تفاوت وضعیت تأمین انواع کود گفت: باید مشخص کنیم درباره کدام کود صحبت می‌کنیم؛ زیرا شرایط تأمین کود اوره با کود فسفاته متفاوت است و این به معنای کمبود این کودها در همه مزارع نیست.
وی افزود: کود اوره عمدتاً در داخل کشور و در پالایشگاه‌ها تولید و حتی بخشی از آن صادر می‌شود؛ بنابراین بعید می‌دانم مشکل اصلی در تأمین کود ازته باشد.
عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان ادامه داد: وضعیت کودهای فسفاته متفاوت است؛ زیرا بخش عمده این کودها وارداتی و تأمین آن‌ها با محدودیت بیشتری مواجه شده است.
چایچی با بیان اینکه بخشی از کود فسفاته در ابتدای سال وارد شده و بخشی نیز از سال گذشته در انبارها موجود است، تصریح کرد: سال جاری واردات جدید این کود به میزان مورد انتظار انجام نشده و همین مسئله می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکل در تأمین آن شود.
وی با تأکید بر اهمیت زمان مصرف کود در گندم پاییزه اظهار کرد: در دیم‌زارها عمده کود را هنگام کشت مصرف می‌کنیم؛ زیرا میزان و زمان بارندگی در اختیار ما نبوده و مشخص نیست بارش چه زمانی رخ دهد. توصیه ما این است که تمام کود فسفر و پتاسیم موردنیاز زمین‌های دیم هنگام کشت مصرف شود.
وی درباره مزارع آبی نیز گفت: مدیریت تغذیه در کشت آبی تا حدی آسان‌تر است و ممکن است بخشی از کود، مثلاً یک‌سوم یا یک‌چهارم آن، هنگام کاشت مصرف شود؛ بااین‌حال، باز هم توصیه می‌کنیم کودهای فسفاته و پتاسه هنگام کاشت به زمین داده شوند.
این عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان اعلام کرد: اگر این کودها در زمان مناسب استفاده نشوند، در استقرار گیاه، رشد، پنجه‌زنی و طی کردن مراحل رویشی که باید در پاییز و پیش از رسیدن فصل بهار اتفاق بیفتد، مشکل ایجاد می‌شود.
چایچی ادامه داد: یکنواختی سبز شدن مزرعه نیز بسیار مهم است و فسفات نقش زیادی در آن دارد. رشد ریشه و برگ نیز به کودهای پایه وابسته است و استقرار و زنده‌مانی گیاه تا حدی به کود فسفر و پتاسیم بستگی دارد. با توجه به اینکه گندم در همدان باید زمستانی طولانی و سرد را پشت سر بگذارد، دریافت کود موردنیاز در زمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
*جبران عقب‌افتادگی رشد؛ امکانی محدود، نه کامل
وی در پاسخ به این پرسش که آیا می‌توان کمبود تغذیه‌ای ناشی از تأخیر در مصرف کود را در مراحل بعد جبران کرد، گفت: این کار تا حد زیادی دشوار است و شرایط بارندگی تعیین‌کننده خواهد بود. اگر بارندگی مناسب باشد، بخشی از کمبود، به‌ویژه در بخش ازت، جبران‌پذیر است؛ اما در مورد فسفر شرایط متفاوت است؛ زیرا این عنصر به زمان بیشتری نیاز دارد تا در خاک به شکل قابل‌جذب برای گیاه درآید.
عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان تصریح کرد: نمی‌توان انتظار داشت با افزودن فسفر به خاک، ظرف هفت، هشت یا 10 روز قابلیت جذب برای گیاه ایجاد شود، بلکه این فرآیند زمان‌بر است.
چایچی ادامه داد: در کشت آبی می‌توان بخش‌ زیادی از نیاز را از طریق محلول‌پاشی یا کودآبیاری تأمین کرد؛ بااین‌حال، جبران کامل عقب‌افتادگی رشد زمستانه امکان‌پذیر نیست. بسته به شرایط زمین، نوع کشت و تناوب زراعی، ممکن است مزارع با کاهش عملکرد پنج، ده یا حتی پانزده‌درصدی روبه‌رو شوند.
*تناوب کشت؛ عامل مؤثر در وضعیت تغذیه‌ای مزارع
وی با اشاره به نقش محصول پیشین در وضعیت تغذیه‌ای زمین اظهار کرد: زمین‌هایی که پیش از گندم در آن‌ها سیب‌زمینی کشت شده، معمولاً مشکل کمتری دارند؛ اما مزارعی که در آن‌ها محصولاتی مانند ذرت، کلزا، سیر و پیاز که مصرف غذایی بالایی دارند کشت شده، ممکن است با چالش بیشتری روبه‌رو شوند.
وی افزود: حتی در زمین‌هایی که کشت متوالی گندم یا جو انجام شده نیز ممکن است افت عملکرد بیشتری رخ دهد؛ زیرا تکرار کشت یک محصول، ذخایر تغذیه‌ای خاک را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان درباره نحوه تعیین میزان کود موردنیاز هر مزرعه گفت: معمولاً بر اساس تناژ برداشت‌شده توسط کشاورز، توصیه کودی ارائه می‌کنیم.
چایچی توضیح داد: به عنوان نمونه، برای تولید یک تن گندم حدود 25 کیلوگرم ازت، 3.5 تا 4 کیلوگرم فسفر و نزدیک به پنج کیلوگرم پتاسیم موردنیاز است؛ بنابراین، نیاز کودی کشاورزی با عملکرد 10 تن با کشاورزی که پنج تن برداشت دارد، یکسان نیست.
وی ادامه داد: برای تخمین عملکرد، اطلاعات مختلفی از کشاورز دریافت می‌کنیم؛ ازجمله نوع رقم کشت‌شده، میزان دسترسی به آب، وضعیت زمین، سابقه آزمایش خاک، pH آب و خاک، میزان ماده آلی خاک، کشت قبلی، منطقه و میزان برداشت سال گذشته.
وی تصریح کرد: بررسی این اطلاعات محدوده عملکرد کشاورز را مشخص می‌کند و بر اساس آن می‌توان توصیه‌های کودی را به شکل دقیق‌تری تنظیم کرد.
این کارشناس کشاورزی یکی از اشتباهات رایج را نسخه‌پیچی یکسان برای همه کشاورزان دانست و گفت: اینکه بدون توجه به میزان عملکرد، مقدار مشخصی کود به همه توصیه شود، به هدررفت منابع می‌انجامد؛ چراکه نیاز غذایی کشاورزی که 10 تن محصول برداشت می‌کند، با کسی که پنج تن برداشت دارد، کاملاً متفاوت است.
*آزمایش خاک؛ مبنای کاهش هزینه و مصرف هدفمند کود
چایچی اظهار کرد: ما همیشه توصیه می‌کنیم کشاورزان حداقل هر دو تا سه سال یک‌بار آزمایش خاک انجام دهند. همان‌طور که پزشک بر اساس نتایج آزمایش تشخیص می‌دهد بیمار به چه دارویی نیاز دارد، در کشاورزی نیز داشتن اطلاعات دقیق از وضعیت خاک کمک می‌کند مقدار کود موردنیاز را به‌دقت تعیین کنیم تا نه کمتر و نه بیشتر از نیاز واقعی گیاه مصرف شود.
وی ادامه داد: حتی انجام آزمایش آب را نیز توصیه می‌کنیم؛ زیرا ویژگی‌های آب و خاک بر قابلیت جذب عناصر غذایی اثرگذار است و ممکن است برخی عناصر در خاک تثبیت شوند و گیاه نتواند از آن‌ها استفاده کند.
وی تأکید کرد: توصیه کودی بدون آزمایش خاک و آب، توصیه‌ای عمومی و دارای خطای بالا است؛ البته در شرایطی که اطلاعات دقیق وجود نداشته باشد، ناچاریم بر اساس اطلاعات عمومی خاک منطقه تخمین بزنیم، اما میزان خطا در این حالت بالا خواهد بود.
*مصرف کود در خاک خشک؛ افزایش تنش به‌جای تقویت گیاه
این کارشناس کشاورزی درباره نقش رطوبت خاک در اثربخشی کود گفت: کود به آب نیاز دارد و اگر گیاه در شرایط تنش خشکی باشد، استفاده از کود نه‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکه تنش را افزایش می‌دهد.
چایچی افزود: هیچ‌وقت مصرف کود را توصیه نمی‌کنیم، مگر اینکه زمین آبیاری شده و رطوبت کافی وجود داشته باشد یا در فاصله بسیار کوتاهی بارندگی یا آبیاری انجام شود. در غیر این صورت، توصیه‌ای برای استفاده از کود نداریم و حتماً باید شرایط رطوبتی مناسب برای مصرف آن برقرار باشد.
*جبران تأخیر کود؛ وابسته به شرایط هر مزرعه
وی درباره اقدام کشاورزان در صورت تأخیر در تأمین کود اظهار کرد: نمی‌توان برای همه کشاورزان نسخه‌ای واحد پیچید؛ شرایط هر مزرعه تعیین می‌کند که چه اقدامی امکان‌پذیر است.
عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان گفت: باید مشخص شود کشاورز چه نوع کودی در اختیار دارد، آیا امکان مصرف آن همراه با آبیاری را دارد، می‌تواند آن را با خاک مخلوط کند یا امکان توزیع یکنواخت آن در زمین وجود دارد. در بعضی موارد حتی توصیه می‌کنیم کشاورز از کود موجود استفاده نکند؛ زیرا اگر امکان مصرف صحیح آن فراهم نباشد، تنها هزینه می‌کند و به نتیجه مورد انتظار نمی‌رسد.
چایچی با اشاره به اقدامات آموزشی و ترویجی در حوزه تغذیه محصولات کشاورزی گفت: برای محصولاتی مانند گندم، جو و کلزا کتابچه‌های آموزشی تهیه و در اختیار عموم قرار داده‌ایم و در استان همدان نیز موضوع‌های تخصصی از طریق برنامه‌های ترویجی و تحقیقاتی دنبال می‌شود.
وی افزود: در شهرستان‌های مختلف مسئله‌یابی انجام می‌شود و مشکلات مشاهده‌شده در یک منطقه با سایر شهرستان‌ها به اشتراک گذاشته می‌شود تا برای رفع آن‌ها برنامه‌ریزی شود.
وی با اشاره به دشواری پذیرش روش‌های جدید در بخشی از جامعه کشاورزی گفت: بخشی از کشاورزی ما همچنان سنتی است و بسیاری از کشاورزان سن بالایی دارند؛ بنابراین پذیرش تغییر و روش‌های جدید برای آنان دشوار است.
این کارشناس کشاورزی ادامه داد: تلاش کرده‌ایم آموزش را از مسیرهای مختلف دنبال کنیم؛ از کلاس‌های حضوری و کتابچه تا آموزش‌های آنلاین و ارتباط مستقیم با کشاورزان؛ اما میزان پذیرش هنوز با سطح مورد انتظار فاصله دارد. با وجود این، مسیر رو به جلو است و فعالیت‌های آموزشی و ترویجی هر سال به‌روزرسانی می‌شود.
مع‌الوصف اظهارات کارشناسی نشان می‌دهد مسئله تأمین کود در مزارع گندم همدان صرفاً به میزان کود موجود یا حجم توزیع‌شده محدود نیست؛ زمان تأمین و توزیع نهاده، در کنار کیفیت و تناسب آن با نیاز مزرعه، از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت برنامه تغذیه محصول است.
کودی که پس از عبور گیاه از یک مرحله حساس رشد به دست کشاورز برسد، الزاماً نمی‌تواند جای خالی تغذیه‌ای ایجادشده در همان مرحله را پر کند. به‌ویژه در مورد کودهای فسفاته و پتاسه، تأخیر در مصرف می‌تواند بر استقرار، توسعه ریشه، پنجه‌زنی و توان گیاه برای عبور از دوره سرد اثر بگذارد و بخشی از ظرفیت عملکرد مزرعه را کاهش دهد.
از این منظر، نظام تأمین و توزیع نهاده در استان باید بیش از آنکه صرفاً بر میزان تأمین متمرکز باشد، بر زمان تأمین متناسب با تقویم کشت و مرحله رشد محصول استوار شود. کشاورز نباید زمانی به‌دنبال کود باشد که گیاه از مرحله‌ای که بیشترین نیاز را به آن عنصر داشته، عبور کرده است.
در کنار آن، توسعه دسترسی کشاورزان به آزمایش خاک و آب، تقویت مشاوره تخصصی و ترویج توصیه‌های کودی متناسب با شرایط هر مزرعه باید جدی‌تر دنبال شود. مصرف بی‌رویه کود نه‌تنها هزینه تولید را افزایش می‌دهد، بلکه در شرایط محدودیت منابع مالی کشاورزان، می‌تواند سرمایه‌ای را به نهاده‌ای تبدیل کند که الزاماً اثر مورد انتظار را ندارد.
اکنون که بخش قابل توجهی از مزارع گندم استان زیر کشت رفته، انتظار می‌رود دستگاه‌های متولی با رصد مستمر وضعیت تغذیه مزارع، نیاز واقعی هر منطقه را شناسایی و برای تأمین و توزیع به‌موقع نهاده‌های مورد نیاز اقدام کنند؛ چراکه در کشاورزی، کود زمانی ارزش واقعی خود را دارد که به‌موقع، به‌اندازه و متناسب با نیاز گیاه به دست کشاورز برسد.
ارسال نظر

سوال: تعداد چشم انسان؟ 2

*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.
پربازدیدترین آخرین اخبار